Gevolgen van klimaatverandering voor Europese steden

Klimaatverandering gebeurt hier en nu. Volgens het IPCC bereikte de door de mens veroorzaakte opwarming in 2017 ongeveer 1 °C boven het pre-industriële niveau en steeg deze met 0,2 °C per decennium. Klimaatverandering heeft al geleid tot een verhoogde frequentie van hittegolven in de meeste regio's van de wereld en zware neerslaggebeurtenissen, die kunnen bijdragen aan overstromingen. De opwarming van de aarde en de daarmee gepaard gaande veranderingen in temperatuur, neerslagpatronen en zeespiegels zullen naar verwachting de hele 21e^eeuw aanhouden, zelfs als de uitstoot van broeikasgassen drastisch wordt verminderd. Nederzettingen in Europa worden geconfronteerd met de toenemende risico’s van hoge temperaturen, overstromingen, waterschaarste en bosbranden. De werkelijke risico's hangen af van de locatie van de stad of stad en de specifieke kenmerken ervan. In alle verstedelijkte gebieden verhogen gesloten oppervlakken en concentraties van mensen en activa de risico's van klimaat- en weersomstandigheden in vergelijking met andere gebieden.

In Europa nemen de land- en zeetemperaturen toe; De neerslagpatronen veranderen, waardoor natte regio's in Europa over het algemeen natter worden, vooral in de winter, en droge regio's droger worden, vooral in de zomer. De omvang van het zee-ijs, het gletsjervolume en de sneeuwbedekking nemen af; de zeespiegel stijgt; en klimaatgerelateerde extremen zoals hittegolven, hevige neerslag en droogten nemen in veel regio’s toe in frequentie en intensiteit. Nieuwe recordniveaus van temperaturen en daling van polaire ijskappen zijn de afgelopen jaren vastgesteld. De wereldwijde klimaatverandering heeft de kans op verschillende extreme weers- en klimaatgebeurtenissen (hittegolven, droogte, bosbranden en overstromingen) in Europa aanzienlijk vergroot.

De klimaatverandering treft alle regio’s in Europa, maar de gevolgen zijn niet uniform (zie onderstaande figuur). Zuidoost- en Zuid-Europa zullen naar verwachting hotspotregio's zijn, met het hoogste aantal zwaar getroffen sectoren. Kustgebieden en uiterwaarden in de westelijke delen van Europa zijn ook multisectorale hotspots. Ecosystemen en menselijke activiteiten in het noordpoolgebied zullen zwaar worden getroffen door de bijzonder snelle stijging van de lucht- en zeetemperaturen en het daarmee gepaard gaande smelten van land- en zee-ijs.

Belangrijkste waargenomen en verwachte klimaatverandering en gevolgen voor de belangrijkste biogeografische regio’s in Europa (EEA, 2017).

Driekwart van de Europese bevolking woont in stedelijke gebieden en dit aantal neemt toe. Daarom worden stedelijke omgevingen geconfronteerd met grotere schaderisico’s als gevolg van klimaatverandering dan plattelandsgebieden als gevolg van een hoge bevolkingsconcentratie, economische activiteiten, activa en kritieke infrastructuur. Bovendien verandert de vervanging van natuurlijke vegetatie door kunstmatige oppervlakken en gebouwen temperatuur, vocht, windrichting en neerslagpatronen. Ondoordringbare oppervlakken voorkomen dat overmatige hoeveelheden regenwater in de grond terechtkomen en verhogen de temperaturen in steden in vergelijking met de omliggende regio door warmte op te slaan en het zogenaamde "stedelijke warmte-eilandeffect" te creëren. Zie hoofdstuk 2: Klimaatgerelateerde gevolgen voor Europese steden en gemeenten van stedelijke aanpassing in Europa: hoe steden en gemeenten reageren op klimaatverandering en de Urban Adaptation Map Viewer voor informatie over klimaateffecten en -kwetsbaarheden in Europese steden.

In stap 2 vindt u meer informatie over hoe u de gevolgen van de klimaatverandering en de daarmee samenhangende risico’s voor uw stedelijk gebied kunt beoordelen.

In de toekomst zal de vergrijzing waarschijnlijk leiden tot een groter aantal kwetsbare mensen in heel Europa, en de aanhoudende verstedelijking kan woningen en infrastructuur naar overstromingsgevoelige gebieden drijven, de oppervlakteafdekking verder vergroten en de concurrentie om water tussen steden, landbouw en industrie vergroten.