Drijvende of verhoogde wegen

Wegvervoersinfrastructuur die gevoelig is voor overstromingen, moet tegen overstromingen worden beschermd om de mogelijke negatieve gevolgen van deze gebeurtenissen voor vervoersroutes te beperken. Dit draagt bij tot de connectiviteit van het wegennet, de toegankelijkheid van de getroffen gebieden of, indien nodig, de evacuatie uit overstroomde gebieden. Beschikbare opties om de negatieve gevolgen van overstromingen te verminderen, zijn onder meer het gebruik van passend ontwerp en materialen, structurele beschermingsmaatregelen (overstromingsbeveiligingsbarrières) en regelmatig zorgvuldig onderhoud. Drijvende en verhoogde wegen zijn ook haalbare alternatieven, die naast klimaatbestendigheid van het wegvervoer ook extra voordelen bieden.

Drijvende wegen zijn wegen die drijven op water of zijn gebouwd op een zeer onstabiel substraat, zoals turf. Deze wegen kunnen worden gebruikt als tijdelijke en permanente oplossingen in gebieden waar standaardwegen moeilijk of zelfs onmogelijk te bouwen zijn vanwege ongunstige natuurlijke omstandigheden. Drijvende wegen werden bijvoorbeeld in Schotland gebruikt om de toegang tot windmolenparken op veengronden te waarborgen. Ze kunnen worden gebruikt in zowel permanent of met tussenpozen overstroomde gebieden als in overstromingsgevoelige gebieden, ter ondersteuning van rampenrisicobeheer en aanpassing aan de klimaatverandering. Drijvende wegen zijn flexibeler dan bruggen en kunnen ook worden gebruikt als bypass in geval van wegblokkades om andere redenen dan overstromingen, bijvoorbeeld als gevolg van wegwerkzaamheden op een brug of op een weg langs een waterweg. Deze maatregel kan snel worden geassembleerd en gemakkelijk worden verplaatst. Bovendien nemen drijvende wegen minder ruimte in beslag dan traditionele alternatieven. Drijvende wegen gebouwd op water worden geplaatst op drijvende pontons, zodat ze dienovereenkomstig kunnen bewegen naar de verandering in het waterpeil. Op onstabiele vaste substraten worden twee lagen geogrid gebruikt als structurele elementen van de weg.

In tegenstelling tot drijvende wegen worden verhoogde of doorvliegende wegen normaal gesproken gebruikt in het wegennet. Door hun ontwerphoogte kunnen ze ook bij overstromingsgebeurtenissen zorgen voor aansluiting op het bredere wegennet. Verhoogde wegen kunnen eruit zien als een brug, maar ze zijn meestal langer en stijgen over de hele lengte boven de grond uit. Verhoogde wegen kunnen ook worden aangelegd om andere redenen dan bescherming tegen overstromingen, zoals: optimalisatie van de verkeersstroom (bv. in stedelijke gebieden, om te veel wegovergangen te voorkomen), aanleg op heuvelachtig terrein dat grondwegen belemmert of minimalisering van directe milieueffecten op kostbare ecosystemen (hoewel verhoogde wegen het lokale landschap nog steeds aanzienlijk kunnen veranderen). Een verhoogde weg kan ook bovenop een dijk worden aangelegd; In dit geval wordt het ook wel een dijk genoemd, zoals bijvoorbeeld de Afsluitdijk tussen het IJsselmeer en de Waddenzee. Het bouwen van verhoogde wegen is meestal duurder dan het bouwen van wegen op de begane grond. Doorgaans is de toegenomen weerbaarheid tegen klimaatverandering een bijkomend voordeel en niet de belangrijkste reden voor de bouw ervan.

De belangrijkste actoren die betrokken zijn bij het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van drijvende of verhoogde wegen zijn vergelijkbaar met die welke betrokken zijn bij de ontwikkeling van andere wegeninfrastructuur. Het gaat onder meer om territoriale planners en stedenbouwkundigen, nationale of subnationale bestuursorganen die verantwoordelijk zijn voor het wegennet, en bouwbedrijven en instellingen en organisaties die belast zijn met milieubescherming. De betrokkenheid van onderzoeksinstellingen is ook zeer relevant, zowel voor technologische aspecten als voor de aanpak van kwetsbaarheids- en risicoanalyses op het gebied van klimaatverandering. Burgers en gebruikers van de vervoersinfrastructuur moeten correct worden geïnformeerd over de locatie van drijvende en verhoogde wegen en het gebruik ervan in geval van overstromingen of andere noodsituaties. 

Belangrijke succesfactoren zijn onder meer het veiligstellen van voldoende financiering, het verkrijgen van steun van administratieve instanties die verantwoordelijk zijn voor vervoersinfrastructuur en het betrekken van belanghebbenden, waaronder deskundigen op het gebied van vervoer en milieu, bij het ontwerp en de aanleg van verhoogde of drijvende wegen. 

Belangrijke beperkende factoren houden verband met conflicten met ander landgebruik (landbouw-, woon- en recreatiegebruik), mismatch met regionale vervoersstrategieën en onvoldoende financiële middelen om het goede onderhoud van de wegeninfrastructuur na de aanleg te waarborgen. Zoals voor alle andere weginfrastructuur moeten de milieueffecten (bv. geluidshinder en luchtverontreiniging, vernietiging of versnippering van habitats enz.) tijdens de bouw- en exploitatiefase en de daarmee verband houdende risicobeperkende maatregelen zorgvuldig in aanmerking worden genomen bij de beoordeling van de alternatieven. De impact op ecosystemen kan lager zijn dan die van wegen op de grond, terwijl verhoogde wegen de integriteit van het landschap aanzienlijk kunnen aantasten.  

Drijvende wegen zijn goedkoper dan bruggen, terwijl verhoogde wegen bovenop een dijk over het algemeen goedkoper zijn dan het aanleggen van een brugachtige weg. Na de aanleg hebben zowel drijvende als verhoogde wegen niet meer onderhoud nodig dan welke andere weg dan ook. 

Verhoogde wegen zijn effectief tegen stormwaterafvoergerelateerde overstromingen omdat ze zich normaal gesproken hoger bevinden dan het waterpeil. Drijvende wegen en bijbehorende toegangshellingen kunnen zich aanpassen aan het fluctuerende waterpeil. In het geval van overstromingen zijn de belangrijkste voordelen van deze infrastructuur: het waarborgen van de toegankelijkheid van het gebied voor reddingsdiensten, het klimaatbestendig maken van de aansluiting op het algemene wegennet en dus het behoud van de mobiliteit van de inwoners, waardoor de evacuatie uit het gebied mogelijk wordt wanneer dat nodig en noodzakelijk is. Verhoogde wegen in de stedelijke gebieden dienen ook voor het omleiden van het verkeer buiten dichtbevolkte gebieden en helpen daarom bij het veilig houden van fietsers en voetgangers op wegen. Wat de rest van het wegennet betreft (zie ook de aanpassingsoptie Klimaatbestendige normen voor het ontwerp, de bouw en het onderhoud van wegen), zijn verhoogde en drijvende wegen belangrijk voor het vervoer van goederen en diensten en dus voor de activiteiten van commerciële bedrijven en industriële producenten.

Lokale, regionale en nationale overheden zijn verantwoordelijk voor de aanleg en het beheer van drijvende en verhoogde wegen. De juridische aspecten met betrekking tot het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van verhoogde en drijvende wegen lijken sterk op die van de standaardinfrastructuur voor wegvervoer. 

De voorbereidende fase voor de aanleg van drijvende of verhoogde wegen omvat verschillende deskundigenanalyses (met inbegrip van een kosten-batenanalyse), ontwerp en dimensionering, administratieve processen met inbegrip van milieueffectbeoordeling en evaluatie gericht op klimaatbestendigheid. Deze fase duurt ongeveer 1-2 jaar. De duur van de bouwfase varieert van enkele maanden tot meerdere jaren, afhankelijk van de omvang, omvang en complexiteit van de constructie. 

Als state-of-the-art technologieën worden gebruikt in de bouw en een goed en regelmatig onderhoud van de infrastructuur wordt gewaarborgd, kunnen verhoogde en drijvende wegen tientallen jaren meegaan. Na verloop van tijd kan het echter nodig zijn om de wegen gedeeltelijk te herbouwen of aan te passen om beter in te spelen op veranderende vervoersbehoeften of klimaatverandering.