Weerderivaten als risicobeheersinstrument

Weerderivaten zijn financiële instrumenten die door organisaties of individuen kunnen worden gebruikt als onderdeel van een risicobeheerstrategie om zichzelf te beschermen tegen risico's veroorzaakt door onverwachte weersveranderingen. Deze tools werken als contracten waarbij een partij (de investeerder) ermee instemt om een andere partij (de koper) te betalen als bepaalde weersomstandigheden zich voordoen, zoals een vooraf gedefinieerde hoeveelheid regen of temperatuur. In ruil voor deze belofte krijgt de belegger een vooruitbetaling. Weerderivaten zijn gebaseerd op een specifieke “weers”-trigger (bv. verhittingsgraaddagen) in plaats van een bewijs van verlies (bv. temperatuur boven een bepaalde drempel en periode) en zijn daarom eenvoudiger (en goedkoper) te beheren dan andere alternatieve opties.

Landbouwers kunnen bijvoorbeeld weerderivaten gebruiken om zich in te dekken tegen slechte oogsten als gevolg van bijvoorbeeld een gebrek aan regen tijdens de groeiperiode of overmatige regen tijdens de oogst. Een boer die perziken verbouwt in Midden-Europa vertrouwt erop dat de temperatuur nooit onder een bepaalde temperatuur (5 °C) daalt tijdens de bloei van vorstgevoelige bomen. Hoe langer de temperatuur onder de 5 °C ligt, hoe lager de oogst. Deze boer kan zijn bedrijfsrisico overdragen aan een bank door met de bank een passend weerderivaat af te sluiten. Het contract zou zo kunnen worden ontworpen dat voor elke dag van de maanden april en mei (de maanden waarin de vorstgevoelige perzikbomen bloeien) waarbij de door het dichtstbijzijnde weerstation gemeten temperatuur onder 5 °C daalt, de landbouwer met een bepaald bedrag wordt gecompenseerd. Of hij voor dit contract een optiepremie betaalt of een betalingsverplichting aan de bank heeft wanneer de temperatuur boven de vijf graden Celsius ligt, hangt af van welk specifiek afdekkingsinstrument wordt gekozen.

Weerderivaten zijn vergelijkbaar met verzekeringen, maar ze functioneren anders. Verzekering dekt lage waarschijnlijkheid, catastrofale weersomstandigheden zoals orkanen, aardbevingen en tornado's. Daarentegen dekken derivaten gebeurtenissen met een hogere waarschijnlijkheid, zoals een droger-dan-verwachte zomer. Weerderivaten worden momenteel veel minder gebruikt dan verzekeringsregelingen in de EU. Ze worden echter beschouwd als effectieve instrumenten voor het beheer van het risico in verband met weersvariabiliteit in het huidige klimaat. Ze kunnen in de toekomst nog aantrekkelijker worden, omdat de klimaatverandering naar verwachting zowel de weersvariabiliteit als de frequentie van extreme weersomstandigheden zal vergroten.

Bedrijfsbeheerpraktijken houden uiteraard risicodiversificatiestrategieën in en weerderivaten worden al gebruikt in de landbouwsector. Gezien het toenemende belang van klimaatgerelateerde risico’s moeten bedrijven overwegen weerderivaten te gebruiken die zijn afgestemd op hun specifieke sector. Dit is belangrijk omdat deze risico's schade aan fysieke activa kunnen veroorzaken en de bedrijfsvoering kunnen verstoren. Tegelijkertijd moet de verscheidenheid aan beschikbare weerderivaten worden uitgebreid tot een breder scala aan economische activiteiten die in toenemende mate aan klimaatgerelateerde risico’s worden blootgesteld.