Aanpassing van de Franse normen voor het ontwerp, het onderhoud en de exploitatie van vervoersinfrastructuur

De gevolgen van de klimaatverandering voor de vervoersnetwerken, ongeacht de vervoerswijze, kunnen in de komende eeuw verslechteren. De vervoersnetwerken moeten worden aangepast, gezien het belang ervan voor de samenleving en de economie. Het Franse nationale plan voor aanpassing aan de klimaatverandering (2015) bevat een reeks prognoses en tendensen van de verwachte klimaatverandering; die relevanter zijn voor de vervoerssectoren, omvatten de volgende kwesties:

• De gemiddelde dagelijkse temperatuur in het grootstedelijk Frankrijk zal naar verwachting tussen het einde van de 20e eeuw en het einde van de 21e eeuw met 2 tot 2,5 °C stijgen, in het emissiescenario SRES B2. De stijging zal ongeveer 2,5 tot 3,5 °C bedragen in het scenario SRES A2. Bovendien zal het aantal dagen met een temperatuur onder nul naar verwachting afnemen en zal de dagelijkse temperatuurvariatie naar verwachting toenemen.
• De frequentie van de periode die wordt gekenmerkt door zeer hoge temperaturen en droogte zal naar verwachting toenemen. Deze omstandigheden verhogen ook het risico op brandgebeurtenissen.
• De prognoses voor de emissiescenario's SRES B2 en A2 vertonen een tendens naar minder neerslag in het voorjaar en de zomer. Deze vermindering, die pas aan het einde van de eeuw merkbaar wordt in scenario B2, vindt eerder en met grotere amplitude plaats in scenario A2 (ongeveer -10% rond 2050 en -30% rond 2090 voor het zomerseizoen). Ongeacht het scenario is Zuidwest-Frankrijk de regio die naar verwachting het meest door deze vermindering zal worden getroffen. Sneeuwprecipitatie zal in de loop van de eeuw zeer aanzienlijk dalen, vanaf 2030.
• Extreme neerslaggebeurtenissen zullen naar verwachting in frequentie afnemen, maar in intensiteit toenemen.
• In de winter zullen de rivierstromen naar verwachting toenemen, terwijl het zomerseizoen zal worden gekenmerkt door ernstiger lage stromen; deze trends zullen waarschijnlijk variëren naargelang van de stroomgebieden. Het gemiddelde grondwaterpeil op jaarbasis zou dalen, hoewel seizoenschommelingen nog onduidelijk zijn.
• Veranderingen in windregimes zijn zeer onzeker, omdat er veel verschillen zijn in de resultaten van de modellen.
• De prognoses op zeeniveau zijn onzeker, vooral op lokaal niveau. De hypothese van een zeespiegelstijging van 1 m tegen 2100 wordt behouden voor dit herzieningsproces.

Deze klimaatveranderingen brengen specifieke uitdagingen voor de vervoersinfrastructuur met zich mee, die zullen worden aangepakt door de desbetreffende normen bij te werken. Het updateproces is echter om verschillende redenen uitdagend:

• Moeilijkheden om vast te stellen hoe veranderingen in het klimaat van invloed kunnen zijn op de klimaatgerelateerde variabelen die traditioneel worden gebruikt in vervoersnormen en -richtsnoeren.
• Grote behoefte aan communicatie over de noodzaak om te anticiperen op de gevolgen van klimaatverandering en om infrastructuur aan te passen aan veranderingen op lange termijn.
• een groot aantal vervoersnormen en -richtsnoeren; er moet bij de herziening ervan een goede prioriteit worden vastgesteld en er moeten gemeenschappelijke richtsnoeren voor worden gegeven.
• Er moeten synergieën tot stand worden gebracht, met regelmatige technische actualiseringen van vervoersnormen en -richtsnoeren en klimaatprognoses.

De belangrijkste doelstellingen van de systematische herziening van normen zijn:

• De technische vereisten van de vervoersinfrastructuur aanpassen aan de verwachte veranderingen in het klimaat.
• Zorgen voor een onpartijdige evaluatie en identificatie van de herzieningsbehoeften en -prioriteiten.
• De veerkracht van de vervoersinfrastructuur op een alomvattende manier aanpakken, met inbegrip van ontwerp, onderhoud en exploitatie.
• Actualisering van de klimaatparameters en -indicatoren die gewoonlijk in de vervoersnormen worden gebruikt, om rekening te houden met mogelijke veranderingen in het Franse klimaat.

De herziening van de Franse normen voor het ontwerp, het onderhoud en de exploitatie van de vervoersinfrastructuur werd uitgevoerd door een door het DGITM opgerichte technische werkgroep met deskundigen van verschillende vervoersinfrastructuren en -systemen: wegen, bruggen, grondwerken, kabelbanen, spoorwegen, luchtvaart, waterwegen, zee- en havensectoren. Na het samenvatten van belangrijke klimaattrends op korte en lange termijn, heeft de werkgroep bestaande Franse normen gescreend om te bepalen welke verwijzingen bevatten naar belangrijke klimaatelementen (zoals "temperatuur", "overstroming", "regen", "wind" ...) die in de toekomst zouden kunnen veranderen. De screening, op basis van databanken en deskundigenadviezen, was voornamelijk gericht op technische documenten; Er is ook rekening gehouden met een aantal regelgevings- en normatieve documenten. De geselecteerde normen werden vervolgens ingedeeld in drie groepen, in overeenstemming met de behoeften voor de herziening ervan vanuit het oogpunt van aanpassing aan de klimaatverandering:

• die niet hoeven te worden herzien: technische referentiedocumenten en bijbehorende normen die niet door de klimaatverandering worden beïnvloed;
• degenen die moeten worden herzien: technische referentiedocumenten die gevolgen ondervinden van de klimaatverandering en die reeds technisch moeten worden herzien, en
• degenen die preciezere informatie over de betrokken klimaatvariabelen en -indicatoren nodig hebben om te bepalen of en hoe deze moeten worden herzien.

Voor de derde groep normen is de bestaande informatie niet voldoende om te beoordelen of deze moeten worden aangepast aan toekomstige veranderingen in het klimaat, en in de toekomst zullen verdere studies nodig zijn. Hieronder volgen enkele voorbeelden van normen in elke categorie:

• Normen die niet hoeven te worden herzien: verkeerslawaai, ontwerp van het weglandschap, richtsnoeren voor wegafwatering, aanbevelingen voor structureel ontwerp (grenstoestanden) in aquatische locaties.
• Normen die moeten worden herzien: ontwerp van het wegdek, raming van de algemene acties voor aquatische structuren (sneeuw, wind enz.).
• Normen die nadere verduidelijking van de klimaatparameters vereisen: ontwerp en aanleg van nieuwe wegen, onderhoud van stedelijke wegen, afvoer van wegverhardingen, begeleiding van wegdijken, beginselen voor het leggen van lange gelaste rails.

Enkele honderden technische normen (meer dan 800 alleen voor wegen) werden herzien. Voor degenen die een nauwkeuriger begrip van de betrokken klimaatparameters nodig hebben (categorie (3) hierboven), hebben de vervoersdeskundigen een lijst van de vereiste precisies verstrekt. Deze hebben betrekking op het tijdstip (wanneer bepaalde klimaatveranderingen zich waarschijnlijk zullen voordoen) en de getroffen gebieden, of op de precieze effecten van die veranderingen op sommige parameters die voor het ontwerp van de infrastructuur worden gebruikt (frequentie, intensiteit, aantal dagen boven bepaalde niveaus enz.).

Terwijl de herziening van de normen van categorie 2 reeds aan de gang is, kan de herziening van de normen van categorie 3 pas plaatsvinden nadat de klimaat- en meteorologische deskundigen de nodige verduidelijkingen hebben verstrekt. De herziene normen zullen worden vastgesteld volgens de algemene procedure, met inbegrip van de deelname van alle relevante belanghebbenden, en vervolgens ten uitvoer worden gelegd.

De herziening van de vervoersnorm werd uitgevoerd in coördinatie met het DGITM (directoraat-generaal Infrastructuur, Vervoer en Zee) door de verschillende technische diensten van de Franse regering: CEREMA (Centre d’Études et d’Expertise sur les Risques, l’Environnement, la Mobilité et l’Aménagement), CETU (Centre d’Études Techniques des Tunnels), STAC (Service Technique de l’Aviation Civile), STRMTG (Service Technique des Remontées Mécaniques et des Transports Guidés), en van de verschillende beheerders van het openbaar vervoer: RFF en SNCF (spoor), VNF (binnenwateren) en IFRECOR (Initiative Française pour les Récifs Coralliens). Experts en onderzoekers zullen worden gemobiliseerd om klimaatprognoses te berekenen en de normen aan te passen. De werkgroep is momenteel ook betrokken bij de coördinatiegroep “Klimaatverandering” van de AFNOR.

Deze actie biedt een innovatieve aanpak voor de aanpassing van de vervoersinfrastructuur, aangezien wordt getracht een homogene methodologie te hanteren voor de herziening van normen die (met het oog op aanpassing aan de klimaatverandering) moeten worden toegepast op verschillende vervoerswijzen en op verschillende fasen, zoals ontwerp, onderhoud en exploitatie. Andere succesfactoren zijn:

• Samenwerking met klimaatdeskundigen en meteorologische diensten. Klimaat- en meteorologische expertise is van cruciaal belang om toekomstige klimaatomstandigheden te definiëren en de gevolgen ervan voor de verschillende elementen van de vervoersinfrastructuur te begrijpen. Efficiënt partnerschap is gebaseerd op een vruchtbare dialoog, met klimaatdeskundigen die inzicht hebben in de informatiebehoeften van ontwerpers en beheerders van vervoersinfrastructuur, en vervoersspecialisten die hun praktijken aanpassen aan de feitelijk beschikbare klimaatinformatie en de daarmee samenhangende onzekerheid.
• Mobilisatie van interne technische kennis binnen de nationale overheid, het overwinnen van technische gebieden.
• Pragmatische aanpak, gericht op het vaststellen van duidelijke prioriteiten in het herzieningsproces en het bereiken van snelle resultaten voor de geselecteerde prioriteiten.
• Transparantie, zodat alle belanghebbenden toegang hebben tot de door de werkgroep geproduceerde informatie en tot de gedane aanbevelingen.

Beperkende factoren zijn onder meer:

• Heterogeniteit in de inhoud en aanpak van bestaande normen binnen de verschillende vervoerswijzen.
• Een paar standaard databases. Moeilijkheden om alle normen met klimaatgerelateerde variabelen te identificeren: een absolute noodzaak om een groot aantal vervoersdeskundigen te raadplegen om de normen op te sommen en te herzien.
• Hoge specialisatie in technische expertise, waardoor het moeilijk is om gemeenschappelijke benaderingen uit te voeren die de traditionele grenzen tussen "kennisgemeenschappen" overschrijden.
• Normen voor ontwerp, onderhoud en exploitatie zijn gebaseerd op specifieke waarden van klimaatgerelateerde variabelen, terwijl klimaatprognoses vaak worden gegeven als waardenbereiken.
• Aanpassing aan klimaatverandering op lange termijn wordt vaak als een niet-prioritair probleem beschouwd.

Informatie over gedetailleerde kosten is niet beschikbaar; Aangezien de evaluatieactiviteiten echter werden uitgevoerd door de technische diensten van de Franse regering, was voor het proces geen aanzienlijke extra middelen nodig.

De belangrijkste voordelen zullen naar verwachting verband houden met langetermijnbesparingen op de exploitatie- en onderhoudskosten van de vervoersinfrastructuur. De nieuwe normen zullen de bestaande normen voor het ontwerp, het onderhoud en de exploitatie van de vervoersinfrastructuur vervangen. Het uiteindelijke doel van het proces is ervoor te zorgen dat de vervoersinfrastructuur, met een lange levensduur (soms 100 jaar of meer), op bevredigende wijze kan voldoen aan de voorwaarden die worden opgelegd door toekomstige klimaat- en extreme weersomstandigheden.

Het belangrijkste rechtskader voor deze herziening is het Franse nationale plan voor aanpassing aan de klimaatverandering, dat een mandaat omvat voor het ministerie van Ecologie, Duurzame Ontwikkeling en Energie (Direction Générale des Infrastructures de Transports et de la Mer) om een werkgroep voor deze actie op te richten.

De werkgroep moet tot 2016 blijven werken, een begin maken met de opstelling van een aantal normen en besluiten of de normen van categorie 3 moeten worden herzien, op basis van de verduidelijkingen van de deskundigen.

De herziene normen zullen worden toegepast op de bouw van nieuwe infrastructuur en de modernisering en het onderhoud van bestaande infrastructuur, met een levensduur van 25 tot 100 jaar.

Marie Colin
CEREMA
110 rue de Paris - BP 214 - 77487 Provins Cedex
Tel.: +33 (0)1 60523261
E-mail: marie.colin@cerema.fr

Fabien Palhol
CEREMA
110 rue de Paris - BP 214 - 77487 Provins Cedex
Tel.: +33 (0)1 60523121
E-mail: fabien.palhol@cerema.fr 

Centre d’Études et d’Expertise sur les Risques, l’Environnement, la Mobilité et l’Aménagement (CEREMA)