Klimaatbestendige normen voor wegontwerp, -bouw en -onderhoud

Het wegvervoer is wereldwijd van essentieel belang voor de economie en de samenleving. In 2017 was het wegvervoer in de EU-28 goed voor 73,3 % van het totale volume van het goederenvervoer over land en 80,1 % van het passagiersvervoer. Om een ononderbroken beschikbaarheid van het wegennet te waarborgen, moeten maatregelen worden genomen om de infrastructuur voor wegvervoer beter bestand te maken tegen extreme weersomstandigheden en klimaatverandering, waarmee tegelijkertijd en in synergie de andere uitdagingen van het wegvervoer moeten worden aangepakt, zoals de geleidelijke groei ervan en de afname van de koolstofintensiteit van het vervoer in overeenstemming met de koolstofneutrale strategie. 

Een doeltreffende manier om de veerkracht van het wegvervoer te vergroten, is door bouw- en ontwerpnormen vast te stellen, te ontwikkelen of te herzien en vervolgens toe te passen. Deze activiteiten moeten worden opgenomen in een gestandaardiseerd en goed beschreven proces dat erop gericht is de algehele veerkracht van het wegennet te vergroten. Het aanpassingskader voor weginfrastructuur is beschreven en getest door het project ROADAPT (Roads for today, adapted for tomorrow). Het aanpassingskader komt ook aan bod in het PIARC-verslag (2015), waarin vier hoofdfasen worden gedefinieerd: 

1. Het identificeren van scope, variabelen, risico's en gegevens met de focus op klimaatveranderingsscenario's voor het gegeven gebied en blootstellings- en gevoeligheidsanalyse van wegactiva voor klimaatverandering. 
2. Het beoordelen en prioriteren van risico's. Deze fase omvat een kwetsbaarheidsanalyse die wordt uitgevoerd om kritieke elementen van de weginfrastructuur te identificeren. 
3. Ontwikkelen en selecteren van adaptatiereacties en -strategieën. Deze fase schetst de identificatie, selectie en prioritering van aanpassingsreacties die in de fasen 1 en 2 zijn geïdentificeerd. 
4. Het integreren van resultaten in besluitvormingsprocessen. Namelijk, de resultaten van de fasen 1-3 moeten effectief worden opgenomen in vermogensbeheerinstallaties, investeringsplannen, verkeersbeheerstrategieën en andere strategische documenten en normen. 

Wegtransportmiddelen waarvoor herziene geteste normen nodig zijn, kunnen in de volgende categorieën worden ingedeeld. 

Wegverharding 

De belangrijkste risico's voor het wegdek in verband met klimaatverandering zijn, afhankelijk van de klimaatzone, extreme hitte en isolatie, meer zware regenval en temperatuurschommelingen rond het vriespunt. 

Zeer hoge temperaturen manifesteren zich door een verhoogd risico op asfaltvorming, blozen en bloeden van bitumineuze oppervlakken en / of barsten. Naarmate de temperatuur van het asfaltmengsel toeneemt, verliest de bindmiddelfase stijfheid en zullen de onomkeerbare vervormingen veroorzaakt door statische of dynamische verkeersbelasting zich sneller ophopen. Mogelijke oplossingen zijn onder meer de volgende: 

• Aanpassing van het ontwerp van bitumineuze mengsels (met behulp van bindmiddelen met een hoger verwekingspunt, met inbegrip van polymeermodificatie van bitumen, selectie van sterker aggregaatskelet); 

• Aanpassing van het structurele ontwerp van de bestrating (flexibele, halfstijve en stijve/composiete ontwerpen); 

• Groter gebruik van beton vanwege de hogere temperatuurbestendigheid en andere voordelen (langere levensduur, mogelijkheid van verhoogde belasting, lagere onderhoudsbehoefte), zij het iets hogere aankoopkosten. 

• Het ontwerp van het betonnen bestratingsmengsel wijzigen om de benodigde hoeveelheid water te verminderen. 

• Verbetering van de reflectie (albedo) van het wegdek, bijvoorbeeld door het gebruik van heldere, gekleurde elementen op de weg of reflecterende coatings van wegoppervlakken. 

• Koel trottoirs met water. 

De primaire effecten van een toename van de frequentie in intense neerslag omvatten waterschade aan asfalt, verminderde draagkracht van lagere bestratingslagen en verminderde veiligheid en comfort voor de gebruiker (minder wrijving, minder comfort). Mogelijke aanpassingsreacties, vergelijkbaar met die met temperatuurschommelingen en een hogere frequentie van bevriezings- / dooicycli, zijn: 

• Gebruik van permeabele/reservoir trottoirs. Water wordt opgeslagen in de bestratingsstructuur en geïnfiltreerd in de bodem of geloosd door een drainagesysteem. 

• Gebruik van poreuze toplagen die de afvoer van het water naar de zijkanten van de weg kunnen vergemakkelijken en aquaplaning kunnen voorkomen. 

• Voor betonnen oppervlakken worden hogere cementinhouden en lagere watercementverhoudingen aanbevolen. 

• Ontwikkeling van hydrofobe coatings die geschikt zijn voor gebruik op het micromechanische en/of bestratingsniveau. 

Wegafvoersystemen 

De capaciteit van het afvoersysteem moet worden aangepast aan de hogere intensiteit en frequentie van extreme regenval en worden aangevuld met waterretentievoorzieningen (bv. dammen, reservoirs) en structurele beschermingsmaatregelen (dijken, dijken). Het ontwerp voor duikers moet worden aangepast om binnen korte tijd hogere watervolumes op te vangen. Bij het bepalen van het capaciteitsontwerp van het drainagesysteem moeten de intensiteits-duur-frequentiecurven (IDF-curves) worden gebruikt, rekening houdend met de invloed van klimaatverandering, en moeten deze IDF-curven worden bijgewerkt met de regenvalkenmerken die in toekomstige klimaatscenario’s worden geprojecteerd. 

Bruggen en soortgelijke infrastructuur 

De belangrijkste zorgen over klimaatverandering die relevant zijn voor het ontwerp, de bouw en het beheer van bestaande brugconstructies zijn meer overstromingen, hogere rivierafvoer, erosie en instabiliteit van hellingen en temperatuurschommelingen. De normen voor brugconstructies die momenteel worden gebruikt, vertonen een aanzienlijke weerstand tegen deze effecten; desalniettemin wordt er nog steeds onderzoek gedaan naar nieuwe klimaatbestendige normen. 

Vegetatie langs wegen 

Vegetatie langs wegen draagt bij aan de bescherming van het milieu, met name door het verminderen van lawaai en vervuiling, en kan ook een aanpassingsfunctie hebben, bijvoorbeeld door de weg te beschermen tegen direct zonlicht. Aan de andere kant kan oneigenlijk gebruik van vegetatie langs de weg een risicofactor zijn voor verkeersonderbrekingen bij extreme weersomstandigheden en kan dit ook van invloed zijn op de verkeersveiligheid. De aanbevelingen voor de aanleg van klimaatbestendige wegen omvatten daarom de vervanging van volwassen bomen door heggen (met behulp van elastische houtachtige planten die geschikt zijn voor en beter zijn aangepast aan een bepaalde klimaatzone) en het planten van de vegetatie op voldoende afstand van de weg. 

De klimaatverandering zal ook gevolgen hebben voor het onderhoud van wegen, waarmee dus rekening moet worden gehouden bij het omgaan met klimaatbestendige wegeninfrastructuur. Er moet aandacht worden besteed aan alle onderhoudsdiensten, zoals het reinigen en onderhouden van drainagesystemen, het verwijderen van stormschade, het reinigen van wegen, het snoeien van borstels en het verwijderen van sneeuw en ijs. De efficiëntie van aanpassingsmaatregelen en onderhoudsplanning kan op passende wijze worden aangevuld met verkeerstelematica-elementen, met name onlinecamera's, weerstations, wegbelastingsensoren en geavanceerde telematicasystemen die de verkeersstroom kunnen regelen en verkeerscongestie kunnen voorkomen. 

De aanpassing van het wegvervoer maakt deel uit van de oplossingen om de continuïteit van de toeleveringsketens voor het bedrijfsleven en de industrie te waarborgen. Bovengenoemde risico’s op het gebied van klimaatverandering hebben gevolgen voor de continuïteit van de toeleveringsketen in verband met vervoer. Verstoring van de toeleveringsketen kan uiteindelijk leiden tot hogere kosten die gevolgen kunnen hebben voor de afnemer, leverancier of de hele toeleveringsketen.  Het waarborgen van de veerkracht van het vervoer via klimaatbestendige wegen is ook van cruciaal belang om de connectiviteit te waarborgen van bestemmingen die afhankelijk zijn van toerisme en die bijdragen aan de economische ontwikkeling van deze sector. 

Voor effecten in verband met overstromingen en zeespiegelstijging op het wegvervoer, zie ook de aanpassingsoptie Drijvende of verhoogde wegen.