European Union flag

Kernboodschap

Een specifiek aanpassingsteam vormen en structuren opzetten om de coördinatie en samenwerking te stroomlijnen – binnen uw organisatie, op verschillende bestuursniveaus en daarbuiten – ter ondersteuning van de ontwikkeling en uitvoering van aanpassingsbeleid en -plannen. Betrek relevante lokale belanghebbenden proactief.

Benoem een kernteam dat verantwoordelijk is voor aanpassing

Het is belangrijk om binnen uw lokale of regionale autoriteit een kernteam op te richten dat verantwoordelijk is voor de ontwikkeling en uitvoering van aanpassingsstrategieën en -plannen. Dit team moet de bevoegdheid krijgen om toezicht te houden op de aanpassingsinspanningen in de hele organisatie en deze te beheren, waarbij moet worden gezorgd voor coördinatie tussen alle relevante afdelingen die zich bezighouden met sectoren of onderwerpen die bijzonder gevoelig zijn voor de gevolgen van klimaatverandering of van cruciaal belang zijn voor het leveren van de nodige aanpassingsoplossingen. Dergelijke relevante sectoren of onderwerpen kunnen gezondheid, civiele bescherming, vervoer, energie, water, landbouw, ruimtelijke ordening, financiën, bosbouw en lokale of regionale ontwikkeling omvatten. Het is raadzaam een “aanpassingsfunctionaris” aan te wijzen om de processen te leiden en de rollen binnen en tussen het kernteam te helpen verduidelijken (zie voorbeeld 1.5). Het is van cruciaal belang om deze informatie aan te passen aan het bestuurssysteem van uw land, aangezien lokale en regionale overheden verschillende bevoegdheden hebben in verschillende landen.

Bij het vormen van dit kernteam moet u de leden bepalen, doelstellingen definiëren, taken en werkprogramma's verduidelijken, samenwerkingsstructuren overeenkomen, schema's en mijlpalen vaststellen en transparante documentatie bijhouden.

Sommige lokale en regionale overheden hebben mogelijk niet de capaciteit om een kernteam te vormen vanwege budgettaire beperkingen en structurele verschillen. Desalniettemin is het van essentieel belang dat hiervoor personele middelen worden vrijgemaakt om een doeltreffende aanpassingsplanning en succes op lange termijn te waarborgen (zie stap 1.4).

Voorbeeld 1.5

Chief resilience officers

In 2013 lanceerde de Rockefeller Foundation het 100 Resilient Cities-programma om steden te helpen veerkrachtstrategieën te ontwikkelen. Het creëerde een wereldwijd netwerk van chief resilience officers, stadsambtenaren die belast zijn met het aansturen van de planning en uitvoering van veerkracht. Deze officieren spelen een vitale rol bij de coördinatie tussen stadsafdelingen, het betrekken van diverse belanghebbenden om steun te krijgen voor initiatieven en het aanpakken van de uitdagingen van hun stad. Het programma financierde functies in bijna 100 lokale overheden wereldwijd, waardoor kennisuitwisseling werd bevorderd. Geïnspireerd door deze officieren ontstond de rol van chief heat officer, gericht op het ontwikkelen van plannen en acties voor het anticiperen op en reageren op hittegolven. Chief heat officers worden nu aangesteld in steden over de hele wereld, waaronder Athene, Rottterdam, Vejle en Barcelona. Daarnaast is in juni 2022 in samenwerking met UN-Habitat de functie van global chief heat officer in het leven geroepen.

Opzetten van structuren voor coördinatie en samenwerking

Netwerken op meerdere niveaus en samenwerkingsmechanismen zijn van vitaal belang voor de ontwikkeling en uitvoering van strategieën en plannen voor aanpassing aan de klimaatverandering. Zij ondersteunen u als lokale of regionale overheden bij capaciteitsopbouw en bieden informatie, kennis en financiële ondersteuning (zie voorbeelden 1.6 en 1.7). Het opzetten van deze structuren vereist overleg en coördinatie met belanghebbenden op verschillende administratieve niveaus (verticale coördinatie) om de beleidscoherentie te waarborgen. Het omvat ook samenwerking tussen afdelingen binnen uw organisatie en met naburige autoriteiten op hetzelfde administratieve niveau (horizontale coördinatie), evenals met andere lokale belanghebbenden en burgers (betrokkenheid van meerdere belanghebbenden).

Handhaving van de samenhang tussen de bestuursniveaus is van cruciaal belang voor de planning en uitvoering van lokale aanpassingsmaatregelen. Voor regionale overheden die aanpassingsinspanningen ondersteunen, is zinvolle coördinatie met lokale overheden van essentieel belang om hun deskundigheid en acties te integreren in de regionale beleidsvorming op het gebied van aanpassing. In het kader van verticale coördinatie moeten regionale autoriteiten actief samenwerken met taskforces voor aanpassing op nationaal niveau. Ook in grensregio’s is samenwerking tussen buurlanden van cruciaal belang voor het gezamenlijk tot stand brengen van doeltreffende en uniforme benaderingen van aanpassing, als gevolg van gedeelde grensoverschrijdende risico’s.

Als u deel uitmaakt van het kernteam van een lokale autoriteit, is het belangrijk om aangrenzende gebieden te betrekken bij beleidsontwikkeling, te coördineren met aanpassingsteams in naburige autoriteiten en advies, coördinatie en technische ondersteuning te vragen aan de regionale of nationale autoriteit. Dit zal zorgen voor beleidscoherentie en doeltreffende aanpassingsinspanningen.

Voorbeeld 1.6

Versterking van de positie van kleine plattelandsgemeenten door middel van multilevel governance voor aanpassing in Noordrijn-Westfalen, Duitsland

Het project Evolving Regions in Noordrijn-Westfalen, Duitsland, heeft aangetoond hoe multilevel governance de uitdagingen op het gebied van aanpassing aan de klimaatverandering in kleine plattelandsgemeenschappen doeltreffend kan aanpakken door middel van een combinatie van bottom-up- en top-downbenaderingen. Gedurende vier jaar heeft het zeven districten ondersteund om de veerkracht te verbeteren, aanpassing aan de klimaatverandering te integreren in de lokale planning en regionale actoren mondiger te maken. Het project maakte gebruik van road mapping, waarbij meerdere belanghebbenden betrokken waren, om praktische aanpassingsstrategieën uit te voeren. Evoluerende regio’s hebben bijgedragen tot de uitvoering van aanpassingsmaatregelen in overeenstemming met de wetten van de staat, waarbij praktische klimaatveerkrachtstrategieën werden bevorderd. Zij deed dit door de samenwerking tussen de federale, districts- en gemeentelijke bestuursniveaus te bevorderen en door verschillende belanghebbenden, bedrijven en onderzoeksinstellingen erbij te betrekken.

Voorbeeld 1.7

Netwerken ter ondersteuning van de aanpassingsinspanningen van lokale en regionale overheden

Als ondertekenaars van het Burgemeestersconvenant ontwikkelen steeds meer steden en gemeenten in heel Europa lokale aanpassingsstrategieën en -plannen. De territoriale coördinatoren van het convenant (bv. regionale overheden) en supporters (zoals agentschappen voor regionale ontwikkeling) bieden cruciale steun aan lokale overheden – door middel van capaciteitsopbouw, technische bijstand, netwerkvorming en betrokkenheid bij Europese projecten die aanpassingsmaatregelen op lokaal niveau uitvoeren. Zo heeft de regio Attica (een territoriale coördinator van het convenant) in Griekenland het CLIMATΤICCA-netwerk opgericht om lokale en regionale overheden te ondersteunen bij het aanpakken van aanpassingskwesties. Dit netwerk bevordert het bewustzijn en de capaciteitsopbouw bij deskundigen en autoriteiten.

Betrokken belanghebbenden identificeren en betrokkenheid van belanghebbenden tot stand brengen

Aanpassing strekt zich uit over verschillende sectoren, dus het is van cruciaal belang om een breed scala aan belanghebbenden bij de beleidsvorming op het gebied van aanpassing te betrekken. Dit omvat lokale vertegenwoordigers van landbouw-, bouw- of ontwikkelingsagentschappen, nutsbedrijven, universiteiten, onderzoekscentra, ngo’s, de particuliere sector en burgers (zie voorbeelden 1.8 en 1.9). U moet in elke fase van het beleidsproces met lokale belanghebbenden samenwerken, van het verzamelen van essentiële lokale kennis over klimaatrisico’s tot het selecteren van aanpassingsopties en het ontwikkelen van strategieën en plannen.

Het is belangrijk om een diverse doorsnede van de gemeenschap te betrekken, inclusief mensen met verschillende standpunten en van verschillende geslachten en leeftijdsgroepen. Aangezien verschillende segmenten van de samenleving niet in gelijke mate worden beïnvloed door klimaatverandering, moet u de sociale kwetsbaarheid aanpakken door de kwetsbare groepen te identificeren, hun behoeften te begrijpen en hen bij het planningsproces te betrekken. Om een zinvolle betrokkenheid en participatie van deze groepen te waarborgen, is het van cruciaal belang om hun behoeften in kaart te brengen en vanaf het begin ondersteuning voor capaciteitsopbouw te bieden.

Vroegtijdige samenwerking met groepen belanghebbenden bevordert doeltreffende coördinatie en samenwerking en moedigt acceptatie, begrip en betrokkenheid aan. Het kan echter een uitdaging zijn om belanghebbenden consequent en zinvol te betrekken tijdens het hele proces, met name wanneer beslissingen datagestuurd zijn. Verken verschillende methoden voor effectieve betrokkenheid van belanghebbenden bij de verstrekte middelen.

Zodra de belangrijkste belanghebbenden zijn geïdentificeerd, is het belangrijk om hun belangen en behoeften te begrijpen en duidelijke rollen en verantwoordelijkheden vast te stellen. De ontwikkeling van een strategie voor het beheer van belanghebbenden – waarin wordt uiteengezet hoe uw organisatie met deze groepen zal omgaan en hun mate van betrokkenheid zal bepalen – zal zorgen voor transparantie. Deze aanpak moet resulteren in een flexibele en meetbare betrokkenheidsstrategie die indien nodig voortdurend kan worden herzien.

Voorbeeld 1.8

Valenciaanse samenwerkingsruimte, Spanje

De stad Valencia en de regionale overheden maken beide deel uit van de EU-missies voor aanpassing aan de klimaatverandering, waarbij de gemeenteraad van Valencia ook betrokken is bij de EU-missie voor klimaatneutrale en slimme steden. De Valenciaanse samenwerkingsruimte is nu opgezet als een kader voor multilevel governance, gericht op missiedoelstellingen. Het werkt op twee niveaus: 1) verticale coördinatie onder leiding van een kerngroep, met een ondersteunend team voor specifieke initiatieven, en 2) horizontale coördinatie, samen met en uitgebreide betrokkenheid van belanghebbenden, waarbij de particuliere sector, de publieke sector, de academische wereld, het maatschappelijk middenveld, burgers en de media betrokken zijn. Hiermee wordt beoogd transformatieve initiatieven te stimuleren om de klimaatcrisis aan te pakken, leiderschap te bevorderen, de transitie te vergemakkelijken, middelen efficiënt te beheren, communicatie en innovatie aan te moedigen en capaciteit op te bouwen. Deze aanpak zorgt voor inclusie en samenwerking tussen een breed scala aan belanghebbenden.

Voorbeeld 1.9

Herstelprogramma voor landschap en stroomgebieden, regio Košice, Slowakije

De Slowaakse regio Košice voert een herstelprogramma uit om afvloeiing te verminderen, overstromingen te voorkomen, droogte tegen te gaan en de impact van hittegolven te verminderen. Met financiële steun van het nationale niveau werden zes adviesraden voor water- en grondherstel opgericht om de activiteiten in de districten van de regio te coördineren. Het programma toont een sterke betrokkenheid van belanghebbenden door de betrokkenheid van verschillende actoren – van gemeenten, landbouwers en landeigenaren tot universiteiten, vrijwilligers en activisten.

Middelen

MIP4ADAPT Betrokkenheid van belanghebbenden en burgers bij klimaatadaptatie: Een doe-het-zelfhandboek (2023)
biedt richtsnoeren voor het betrekken van belanghebbenden bij de planning van de aanpassing aan de klimaatverandering, met acties die verband houden met elke stap van het RAST.

Adaptive Transformation Playbook (TransformAR)(2023)
Geeft een overzicht van verschillende instrumenten die nuttig zijn voor het ontwerpen van lokale aanpassingstrajecten (zie punt 1).

Cocreatie voor beleid: Participatieve methodologieën om beleidsvormingsprocessen met meerdere belanghebbenden te structureren (JRC)(2022)
Dit handboek biedt een praktische gids voor het effectief co-creëren van impactvol beleid, waarbij het belang van betrokkenheid van belanghebbenden wordt benadrukt.

RESIN Actor Analysis for Urban Climate Adaptation (analyse van de RESIN-actoren voor stedelijke klimaatadaptatie): Methoden en instrumenten ter ondersteuning van de analyse en betrokkenheid van belanghebbenden (RESIN)(2015)
presenteert methoden en instrumenten ter ondersteuning van een uitgebreide analyse van belanghebbenden voor de verschillende fasen van de voorbereiding, ontwikkeling en uitvoering van strategieën voor aanpassing aan de klimaatverandering.

Een rechtvaardige transitie in het kader van de aanpassing aan de klimaatverandering (EEA)(2021)
schetst de kennisbasis met betrekking tot de rechtvaardige transitie – met inbegrip van kwetsbare bevolkingsgroepen, de ongelijke verdeling van de gevolgen van de klimaatverandering en de manier waarop de voordelen van aanpassing in de samenleving kunnen worden gedeeld. Om overwegingen soepel te integreren, volgt u de stappen naar een rechtvaardige transitie samen met de RAST-stappen.

Het EU-burgemeestersconvenant “Inbedden van billijkheidsoverwegingen in duurzame energie en klimaatactieplanning” (2023)
biedt richtsnoeren voor procedurele rechtvaardigheid van de betrokkenheid van belanghebbenden (zie de afdelingen 2 en 3).

Language preference detected

Do you want to see the page translated into ?

Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.