Warmtebestendigheid opbouwen in Zagreb, Kroatië

Belangrijke lessen

Over de regio

Klimaatbedreigingen

Verstedelijking en klimaatverandering leiden steeds vaker tot hete zomers in Zagreb. In de afgelopen decennia is de klimaatclassificatie van de regio veranderd van een “vochtig gematigd warm klimaat met warme zomers” in een “vochtig gematigd klimaat met warme zomers”. Door klimaatverandering zijn de frequentie en intensiteit van hittegolven toegenomen. Tijdens hittegolven zijn de luchttemperaturen in stedelijke gebieden aanzienlijk hoger dan in de omliggende voorstedelijke en landelijke gebieden. Dit zogenaamde Urban Heat Island-effect kan een temperatuurstijging tot 3-5°C veroorzaken. Daarom is de lokale temperatuur het resultaat van de gecombineerde effecten van wereldwijde klimaatverandering en lokale factoren zoals verstedelijking. Bovendien is hittestress niet gelijk verdeeld over het stedelijk gebied, d.w.z. sommige gebieden zijn meer getroffen dan andere. Zonder verdere actie zal de hittestress naar verwachting in de toekomst toenemen. Warmte heeft invloed op alle sectoren, maar vooral op de gezondheid en het welzijn van de bewoners.

Extreme weersomstandigheden zullen in de toekomst vaker voorkomen, omdat het klimaat verandert. Zagreb moet zijn processen en infrastructuur aanpassen!

Tomislav Tomašević, burgemeester van Zagreb

Variaties in warmteverdeling

Toen in 2020 een grote aardbeving de stad Zagreb trof, werd het proces van wederopbouw gezien als een kans om de toenemende hittestress uitgebreider aan te pakken. Als eerste stap werd een warmtekaart voor één stadsdeel ontwikkeld en werden de effecten van warmte op verschillende sectoren geanalyseerd. De ruimtelijke verdeling van warmte toonde significante temperatuurvariaties van maximaal 4 ° C in eenzelfde bouwsteen, die voornamelijk werden bepaald door het al dan niet bestaan van groene infrastructuur. Over het algemeen waren gebieden met een rijke groene infrastructuur koeler dan die zonder.

De onderstaande afbeelding toont de temperatuurschommelingen in verschillende delen van het stadscentrum van Zagreb tijdens de zomermaanden van 2020. Het biedt een uitgebreide visuele weergave van het stedelijke landschap. Het toont met name het significante temperatuurcontrast tussen vier verschillende stadscentra. Park Zrinjevac, een deel van het stadscentrum met een weelderige boomluifel en een levendig park, onderscheidt zich doordat de oppervlaktetemperaturen aanzienlijk lager zijn in dit groene, schaduwrijke gebied in vergelijking met de omliggende stedelijke omgeving. Dit benadrukt het verkoelende effect van groene ruimten in steden en biedt waardevolle inzichten in de mogelijkheden om stadswarmte tegen te gaan.

Op basis van een eerste analyse werd een reeks op de natuur gebaseerde oplossingen voorgesteld met als doel een afkoelend effect te veroorzaken. Om aanpassingsmaatregelen holistisch te plannen en maladaptatie te voorkomen, werd in samenwerking met de Universiteit van Zagreb (Departement Geofysica) een uitgebreidere warmtebeoordeling op het niveau van de hele stad uitgevoerd.

Implementeren van groene oplossingen

Op basis van de analyse van stedelijke warmteverdeling op blokniveau werden groene infrastructuur en op de natuur gebaseerde oplossingen opgenomen in het herbouwproces. Een gedetailleerde analyse van een proefblok bracht de voordelen aan het licht voor verschillende sectoren, zoals gezondheid, vervoer en energie. Groene ruimten hebben bijvoorbeeld ook een sociale impact omdat ze de levenskwaliteit verhogen en het socialiseren stimuleren. Positieve effecten op de gezondheid zijn onder meer de verbetering van de luchtkwaliteit en de beperking van gezondheidsrisico's voor kwetsbare groepen. Deze veelvoudige voordelen werden overwogen bij het plannen van de oplossingen. De onderstaande grafiek toont de voorgestelde groene infrastructuren en op de natuur gebaseerde oplossingen in het proefblok.

Door de aanpassing aan de klimaatverandering op districtsniveau te concentreren, wordt het gemakkelijker om passende oplossingen te vinden die passen bij de lokale omstandigheden en die vervolgens in een bredere context kunnen worden geïntegreerd. De betrokkenheid van een breed scala aan belanghebbenden - het stadsbestuur, het bureau voor ruimtelijke ordening, burgers in het blok, niet-gouvernementele organisaties en de academische wereld - is van cruciaal belang om de best mogelijke oplossing te vinden.

De wederopbouw van de stad na de aardbeving bood een kans voor de uitgebreide studie van hittestress en de daaropvolgende implementatie van groene infrastructuur en op de natuur gebaseerde oplossingen in stadsblokken. Lopende proefprojecten, zoals Greening the City (waarbij 1500 bomen in de hele stad worden ontworpen en geplant, met name in onderwijsfaciliteiten) en Greenscape (een project dat tot doel heeft technische en financiële voorwaarden te ontwikkelen voor de uitrol van groene infrastructuur en op de natuur gebaseerde oplossingen) leverden ook oplossingen.

Een van de belangrijkste doelstellingen van het stadsbestuur van Zagreb is de vergroening van de stad. We zetten ons in voor een aanzienlijke uitbreiding van stedelijke groene ruimten, waarbij we met name de perspectieven voor vergroening binnen onze stadsblokken benadrukken.

Luka Korlaet, locoburgemeester van Zagreb

Samenvatting

Meer informatie

Contact