European Union flag

Naarmate extreme weersomstandigheden vaker voorkomen, hebben drainagesystemen moeite om bij te blijven en hebben lokale overheden niet de middelen om de uitdaging alleen aan te pakken. Om de publieke acceptatie van door burgers geleide instrumenten beter te begrijpen, vroeg een enquête 2.013 Finnen en Noren naar hun bereidheid om te investeren in regenwaterbeheer.

Download het rapport

Belangrijkste lessen

  • Aanpassing aan de klimaatverandering vereist publieke en private actie: Oplossingen voor het beheer van stormwater spelen een sleutelrol bij het verminderen van overstromingsrisico's en vervuiling veroorzaakt door extreme regenval. Doorgaans doen autoriteiten investeringen in het beheer van regenwater op openbare grond, terwijl particuliere investeringen op particuliere grond nodig zijn om het risico op schade aan particuliere woningen verder te verminderen en de veerkracht van de gemeenschap te vergroten.
  • Inwoners in Finland en Noorwegen willen graag investeren in het beheer van regenwater op hun eigendommen. Burgers geven de voorkeur aan doorlatende trottoirs boven regentuinen, groene daken, groene muren en groene sloten omdat ze het overstromingsrisico verminderen, weinig onderhoud vereisen, afvloeiing en vervuiling verminderen en de esthetiek verbeteren.
  • Investerings- en onderhoudskosten blijven een belemmering, met name onder huishoudens met een lager inkomen. Financiële overheidsstimulansen ter ondersteuning van particuliere investeringen in het beheer van hemelwater worden toegejuicht.

Over de regio

Lappeenranta is een Finse stad met een oppervlakte van 1.724 km2 in de regio “Zuid-Karelië” (ook bekend als. Etelä-Karjala) aan de zuidoostelijke grens met Rusland. De stad ligt aan de oevers van het grootste meer van Finland, Lake Saimaa. Lappeenranta, gedefinieerd door zijn meer-gecentreerde landschappen met rotsachtige kustlijnen, boreale bossen, en tal van eilanden en schiereilanden, ervaart een continentaal klimaat, gekenmerkt door koude winters en milde zomers. Lake Saimaa helpt gematigde temperatuur extremen, het verstrekken van een koelende invloed.

Gjøvik is een Noorse stad in het binnenland van Noorwegen aan de oevers van het grootste meer van Noorwegen, Mjøsa, met een oppervlakte van ongeveer 671 km2. Gjøvik is een moderne kleine groeiende stad met 30.000 inwoners. Gjøvik, omgeven door glooiende heuvels, bossen en landbouwgrond, biedt uitzicht op het meer, valleien en bergachtig terrein met beboste gebieden, allemaal gevormd door een relatief mild, continentaal klimaat met koude winters en koele zomers.

Figure 1: Location of Gjøvik and Lappeenranta.

Klimaatbedreigingen

Klimaatverandering verhoogt het risico op overstromingen in steden en rivieren in Noorwegen en Finland, wat leidt tot een dalende waterkwaliteit als gevolg van intensere regenval, stijgende temperaturen en veranderende seizoensgebonden neerslagpatronen. Stedelijke overstromingen komen steeds vaker voor omdat zware regenbuien drainagesystemen overweldigen en ondoordringbare oppervlakken waterabsorptie voorkomen. Overstromingen van rivieren en waterwegen nemen ook toe, met extreme neerslag en sneeuwsmelting die de rivierniveaus verhogen. De waterkwaliteit verslechtert doordat afvloeiing van regenwater verontreinigende stoffen naar meren en rivieren voert. Warmere temperaturen en verhoogde nutriëntenafvoer brandstofalgenbloei, bedreigen ecosystemen, terwijl extreme regengebeurtenissen waterbehandelingssystemen overweldigen, waardoor besmettingsrisico's toenemen. Beide landen verbeteren het beheer van regenwater, verbeteren de drainage-infrastructuur en implementeren op de natuur gebaseerde oplossingen om deze uitdagingen aan te pakken. Snelle klimaatverschuivingen blijven echter lokale inspanningen op het gebied van veerkracht testen en benadrukken de noodzaak van betrokkenheid van burgers.

Burgers die actie ondernemen op het gebied van stormwaterbeheer

De blootstelling van de regio aan klimaatbedreigingen heeft de politieke agenda voor aanpassing aan de klimaatverandering verhoogd en deze risico’s ernstiger genomen. Stormwaterbeheer vermindert stedelijke overstromingen en verbetert de waterkwaliteit door natuurlijke drainage na te bootsen en verontreinigende stoffen te filteren.

Over het algemeen doen overheden investeringen in het beheer van hemelwater op openbare grond. Typische regenwateroplossingen zijn (grijze) regenwaterafvoeren en (groene of op de natuur gebaseerde) duurzame stedelijke afwateringssystemen. Duurzame stedelijke drainagesystemen of op de natuur gebaseerde regenwateroplossingen die huiseigenaren en vastgoedbeheerders kunnen implementeren, zijn:

  • Regentuinen – aangelegde gebieden die regenwater opnemen.
  • Permeabele oppervlakken — bestrating of opritten waar water doorheen kan lopen.
  • Groene daken & muren – met vegetatie bedekte structuren die regenwater opnemen en de isolatie verbeteren.
  • Groene greppels – ondiepe, met planten gevulde greppels die de waterstroom leiden en vertragen.

    • Door te investeren in regenwaterbeheer kunnen huiseigenaren en gemeenschappen profiteren van meerdere voordelen:

    • Bescherming tegen overstromingen – verklein het risico op waterschade aan woningen en eigendommen.
    • Kostenbesparingen – vermijd dure reparaties door klimaatgerelateerde rampen en behoud water door bijvoorbeeld regenwater te oogsten.
    • Health & milieuvoordelen – verbeteren van de lokale waterkwaliteit, verminderen van vervuiling en ondersteunen van lokale ecosystemen.
    • Vastgoedwaarde & esthetiek – groene infrastructuur kan de esthetiek verbeteren en de huiswaarden verhogen, terwijl habitats voor wilde dieren worden gecreëerd.

    Onze resultaten illustreren dat burgers in Finland en Noorwegen graag investeren in regenwaterbeheer op hun eigendommen, vooral wanneer het overstromingsrisico vermindert, weinig onderhoud vereist, afvloeiing vermindert en de esthetiek verbetert. Dit enthousiasme onderstreept de cruciale kans voor aanpassing aan de klimaatverandering en de noodzaak van verdere betrokkenheid en bewustmaking van burgers om een bredere toepassing van deze oplossingen te stimuleren.

    Amalie Bjornavold, hoofdonderzoeker van de studie EnvEcon, Universiteit Antwerpen, België

    Inzicht in publieke acceptatie om te investeren in stormwaterbeheer in Finland en Noorwegen

    Binnen het TransformAr-project ondervroeg het team 2.013 burgers in Noorwegen en Finland over hun bereidheid om te investeren in infrastructuur voor regenwaterbeheer op hun privé-eigendommen. Bij de opzet van de enquête wordt de methode van het “discrete-keuze-experiment” gevolgd, waarbij burgers tussen verschillende opties moeten kiezen. In dit geval analyseerden de onderzoekers welke oplossing voor regenwaterbeheer de burger verkiest (en onder welke voorwaarden). De op enquêtes gebaseerde methode is bedoeld om vast te stellen hoeveel mensen bereid zijn te betalen voor particuliere maatregelen voor het beheer van regenwater, welke afwegingen ze bereid zijn te maken en welke bevolkingsgroepen graag willen handelen. Deze enquête vroeg burgers om te reageren op het volgende hypothetische scenario:

    “U overweegt een van de onderstaande beheersmaatregelen voor regenwater voor uw privé-eigendom aan te schaffen om de toegenomen regenval en het toegenomen regenwater op te vangen. U bezit een vrijstaand huis van 120m2 met een tuin.”

    Het hypothetische scenario leverde ook gedetailleerde informatie op over de gepresenteerde regenwaterbeheersmaatregelen, zoals groene daken, groene muren, regentanks, doorlatende oppervlakken en regentuinen (figuur 2).

    Figure 2: Hypothetical property owned by all respondents taking part in DCE, showing possible SWM measures that they could choose to install. Image Credit: EnvEcon, UAntwerp.

    Kosten en baten van stormwatermaatregelen die de respondenten in overweging zouden nemen

    Zodra de respondenten over de informatie over de beheersmaatregelen voor regenwater beschikten, kozen zij hun voorkeursmaatregel op basis van de kosten en baten of de kenmerken van de maatregel in figuur 3.

    De afwegingen met betrekking tot het niveau van (1) verminderd schaderisico voor hun huis, (2) verminderde afvloeiing van regenwater en vervuiling, (3) verbeterde esthetiek van het onroerend goed en de gemeenschap, (4) vereiste onderhoudsfrequentie en (5) de prijs van de maatregel.

    Figure 3: Characteristics and trade-offs of SWM measures to be considered by respondents. Image Credits: EnvEcon, UAntwerp.

    Bereidheid om te investeren in stormwaterbeheer in Finland en Noorwegen

    In Noorwegen en Finland gaven de respondenten aan een duidelijke voorkeur te hebben voor persoonlijke actie en investeringen in het beheer van regenwater. In beide landen neemt de investeringsbereidheid toe met een grotere risicovermindering van materiële schade en een verminderde afvoer van regenwater. Desalniettemin vertoonden sommige groepen van de steekproef duidelijke voorkeuren. Jongere respondenten, mensen met een hoger inkomen en onderwijs, wiens eigendommen een hoge marktwaarde hadden, en degenen die eerder overstromingen hadden meegemaakt (zowel op hun eigendom als in hun buurt) waren positiever over het ondernemen van actie en toonden meer bereidheid om te investeren in Stormwater Management. Respondenten die eigenaar waren van hun eigendommen toonden een sterkere voorkeur voor het verbeteren van de esthetiek van hun huis.

    Wat het type oplossingen voor het beheer van hemelwater betreft, geven beide landen prioriteit aan permeabele trottoirs, waarbij de nadruk wordt gelegd op goedkope, onderhoudsarme en zeer functionele maatregelen. Eigendom van onroerend goed speelt geen cruciale rol bij het bepalen van steun voor maatregelen voor regenwaterbeheer, wat suggereert dat zowel huurders als huiseigenaren bereid zijn om bij te dragen aan deze initiatieven.

    Uit de enquête bleek dat burgers in Finland bereid zijn meer te betalen voor het verminderen van schade aan het huis, terwijl burgers in Noorwegen een sterkere voorkeur hebben voor vermindering van de afvoer en bijgevolg vermindering van de vervuiling. Finse respondenten waarderen esthetische verbeteringen meer dan Noorse:

    Aanbevelingen voor opname

    Burgers tonen een sterke bereidheid om te investeren in het beheer van regenwater op hun eigendommen in Finland en Noorwegen. De burgers geven de voorkeur aan doorlatende trottoirs boven regentuinen, groene daken, groene muren en groene sloten, vooral omdat ze het overstromingsrisico verminderen, minimaal onderhoud vereisen, afvoer verminderen en de esthetiek verbeteren. Huiseigenaren met woningen met een hogere waarde zijn meer geneigd om te investeren in regenwaterbeheer, wat aangeeft dat nieuwe subsidieprogramma's of andere directe financiële steun specifiek bewoners met een lager inkomen zouden kunnen ondersteunen bij het nemen van deze maatregelen. Gerichte voorlichtings- en bewustmakingscampagnes kunnen deze kloof helpen overbruggen door alle burgers advies te geven over de voordelen en opties van het beheer van hemelwater.

    Samenvatting

    Een enquête in Finland en Noorwegen beoordeelde de bereidheid van burgers om te investeren in oplossingen voor het beheer van regenwater op hun eigendommen. Naarmate klimaatverandering de frequentie van extreme weersomstandigheden, waaronder overstromingen in steden en rivieren, verhoogt, zoeken beide landen naar oplossingen om het beheer van regenwater te verbeteren. Het onderzoek onder 2.013 deelnemers onderzocht factoren zoals het verminderde risico op schade, regenwaterafvoerreductie en esthetiek in ruil voor investeringen in groene infrastructuur zoals regentuinen, doorlatende oppervlakken en groene daken. De bevindingen wijzen op sterke steun voor regenwaterbeheer, met een voorkeur voor permeabele bestratingen, vanwege hun lage kosten en laag onderhoud. Een hogere bereidheid om te investeren was gekoppeld aan degenen die overstromingen hadden meegemaakt, eigendommen met een hogere waarde bezaten of jonger en beter opgeleid waren. Subsidies, financiële prikkels en onderwijscampagnes kunnen de participatie vergroten, met name onder huishoudens met een lager inkomen.

    Meer informatie

    Het werk dat in dit adaptatieverhaal wordt gepresenteerd, maakt deel uit van TransformAr, een missieproject. Gjovik is ondertekenaar van de missie voor adaptatie.

    Dit missieproject heeft financiering ontvangen uit het Horizon 2020-innovatieactieprogramma van de Europese Unie in het kader van subsidieovereenkomst 101036683.

    Contact

    Environmental Economics Research Group, University of Antwerp, Belgium

    Jan Cools (jan.cools@uantwerpen.be)

    Haoran Yu (yu.haoran@uantwerpen.be)

    Rosaly Severijns (rosaly.severijns@uantwerpen.be)

    LUT School of Energy Systems, LUT University, Lappeenranta, Finland

    Liuliu Du-Ikonen liuliu.du@lut.fi

    Trefwoorden

    Klimaateffecten

    Overstromingen, Stormen, IJs en sneeuw

    Aanpassingssectoren

    Stedelijk, Landgebruiksplanning, Waterbeheer

    Belangrijkste communautaire systemen

    Kritieke infrastructuur, Waterbeheer, Ecosystemen en op de natuur gebaseerde oplossingen

    Landen

    Finland, Norway

    Financieringsprogramma

    HORIZON 2020

    Disclaimer
    De inhoud en links naar items van derden op deze webpagina van de missie zijn ontwikkeld door het MIP4Adapt-team onder leiding van Ricardo, onder contract CINEA/2022/OP/0013/SI2.884597 gefinancierd door de Europese Unie en komen niet noodzakelijk overeen met die van de Europese Unie, CINEA of die van het Europees Milieuagentschap (EEA) als gastheer van het Climate-ADAPT-platform. Noch de Europese Unie, noch CINEA, noch de EER aanvaardt de verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid die voortvloeit uit of verband houdt met de informatie op deze pagina's.

    Language preference detected

    Do you want to see the page translated into ?

    Exclusion of liability
    This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.