Aanpassing halverwege de bergen aan de klimaatverandering

Belangrijkste lessen

Over de regio

Klimaatbedreigingen

De mediterrane berggebieden zijn zeer gevoelig voor klimaatverandering. Een verminderde beschikbaarheid van water, langere en ernstigere droogtes en meer bosbranden bedreigen de mediterrane berggemeenschappen. In de afgelopen decennia hebben verlaten plattelandsgebieden en afnemende economische activiteiten geleid tot het verlies van het karakteristieke landschapsmozaïek van de regio, waardoor voorheen diverse berghellingen uniformer zijn geworden. Deze verandering heeft essentiële ecosysteemdiensten, zoals watervoorziening in lagere stroomgebieden en koolstofopslag in de bodem, verminderd, waardoor de duurzaamheid en economische levensvatbaarheid van de lokale land- en bosbouw worden bedreigd.

Agro-silvo-pastorale landschapsmozaïeken als sleutel tot aanpassing aan de klimaatverandering

Figure 1: Experimental plots for scrubland clearing and regenerative livestock management in Ajamil de Cameros, La Rioja, Spain. Image Credit: LIFE MIDMACC project.

Uit de monitoringresultaten blijkt dat:

• Op landschapsniveau: Kleinere stukken verbeteren de heterogeniteit van het landschap, waardoor de diversiteit van het landgebruik en de biodiversiteit toenemen. Dit verbetert ook de landschapsesthetiek, waardoor het landschap aantrekkelijker wordt voor toeristisch gebruik. Een toenemend aantal weidegronden leidt ook tot een toename van de veestapel. Bovendien verminderen clearingactiviteiten bosbranden en afgebrande gebieden.
• Op perceelniveau: De combinatie van bosopruiming met extensieve veehouderij heeft een positief effect op de bodemkwaliteit, waardoor de stikstof in de bodem en de koolstof die in organisch materiaal is opgeslagen, toenemen. Het creëert ook diverse en productieve weiden met een hoge voedingswaarde. Plantenbedekking en veebegrazingsfrequentie, die de begrazingsdruk beïnvloeden, leiden tot aanzienlijke variabiliteit in bodemvochtigheid. Hoge veebegrazingsfrequentie verhoogt de waterafvoer zonder een duidelijke toename van bodemerosie. Grasgebieden hebben een grotere dekking van kruidachtige planten en peulvruchten, maar minder grassen, waardoor het moeilijk is om de ideale begrazingsfrequentie te bepalen om de hoogste plantendiversiteit te garanderen.

Het herstel van weilanden door het kappen van struikgewas in combinatie met regeneratief veebeheer heeft een direct positief effect op de bodemkwaliteit en de diversiteit en kwaliteit van het weiland, zonder dat dit leidt tot hogere erosiepercentages.

Eduard Pla, CREAF en LIFE MIDMACC projectcoördinator.

Betrokkenheid van lokale en regionale belanghebbenden

Een robuuste participatieve aanpak waarbij alle relevante belanghebbenden uit de lokale gemeenschap worden geïdentificeerd en actief worden betrokken, stond centraal bij de integratie van diverse perspectieven in het adaptieve beheerproces. Deze aanpak is van vitaal belang voor het bereiken van goed bestuur, het bevorderen van inclusieve besluitvorming, het vergroten van de transparantie en het verbeteren van de verantwoordingsplicht op het gebied van landschapsbeheer. Door de standpunten van belanghebbenden te integreren, zorgde het proces ook voor een effectievere en duurzamere uitvoering van initiatieven.

Er werden vier participatieve organen opgericht, waaronder drie regionale comités en de supraregionale werkgroep, met 202 belanghebbenden op basis van een actorenkaart. De belanghebbenden vertegenwoordigden de verschillende gebieden, sociaal-economische sectoren, banden, actiegebieden en genders:

• Regionale comités: De oprichting van de drie regionale actorencomités met één per regio was van groot belang voor de succesvolle uitvoering van maatregelen voor aanpassing aan de klimaatverandering. Het maakte het mogelijk om belangrijke vertegenwoordigers van de landbouw-, veehouderij- en bosbouwsector, lokale en regionale overheden, onderzoek, milieuorganisaties en het maatschappelijk middenveld hierbij te betrekken. Tijdens vijftien vergaderingen hebben de comités verschillende prioritaire aanpassingsmaatregelen ontworpen, ontwikkeld en geëvalueerd. De vergaderingen maakten het ook mogelijk een doorlopend en actueel informatiekanaal en een dialoog over de voortgang van de activiteiten te onderhouden.
• Supraregionale werkgroep: Het hoofddoel van deze werkgroep was om de regeringen van La Rioja, Aragon en Catalonië erbij te betrekken en gezamenlijk een gecoördineerd beleidskader uit te werken. Het LIFE MIDMACC-projectteam heeft deze regio’s geselecteerd omdat zij naburige regio’s zijn en vanwege gemeenschappelijke uitdagingen en bedreigingen. Vertegenwoordigers van elk regionaal comité zorgden voor de opname van belangrijke sectoren zoals wijngaarden, bossen en vee, evenals openbaar bestuur, onderzoek en industrie. Tijdens vier vergaderingen met 37 deelnemers gaven zij prioriteit aan de 16 belangrijkste belemmeringen die de regionale comités hadden vastgesteld en stelden zij 37 oplossingen voor. De groep gaf ook prioriteit aan de aanpassingsmaatregelen die de regionale comités hadden vastgesteld om de aanpassingsmaatregelen in het overheidsbeleid te verbeteren.

Figure 2: Meetings of the Regional Committee and the Supra-Regional Working Group. Image Credit: LIFE MIDMACC project.

Aanbevelingen voor een adaptief beheer van mediterrane gebieden in het midden van de bergen

De resultaten van het vijfjarige project maken de volgende belangrijke aanbevelingen mogelijk om een succesvolle aanpassing aan de klimaatverandering te bereiken door middel van adaptief beheer:

Weideherstel

• Zorgen voor jaarlijkse financiering door middel van overheidsbeleid voor gerichte scrubclearing, aangezien deze praktijk bewezen milieu-, landschaps- en sociaal-economische voordelen oplevert, waardoor deze op geselecteerde gebieden zeer kosteneffectief is.
• Weide geschikte veedichtheden die aansluiten bij de begrazingscapaciteit van elk gebied en deze jaarlijks of tweejaarlijks aanpassen aan de huidige klimatologische omstandigheden.
• Regeneratieve beweidingspraktijken toepassen, zoals roulerend of holistisch beheer, waarbij korte perioden met een hoge veedichtheid worden gevolgd door langere herstelperioden. Deze aanpak ondersteunt de productiviteit, verbetert de bodemkwaliteit en bevordert het dierenwelzijn.
• Verschillende soorten vee grazen .
• Verdeel ontruimde gebieden strategisch over beheerde ruimten om de beweidingsroutes uit te breiden, zodat vee toegang heeft tot diverse pastorale hulpbronnen op het hele grondgebied. Stimulansen voor omheiningen, zoutstations en waterbakken om beweidingspaden doeltreffend te helpen begeleiden, moeten deze activiteit ondersteunen.

Uitgebreide veehouderij

• Bieden van training voor herders in regeneratieve en silvo-pastorale veehouderijtechnieken ter ondersteuning van duurzaam en effectief landbeheer.
• De winstgevendheid van landbouwbedrijven verbeteren door de productwaarde te verhogen, met name voor vlees, door middel van strategieën zoals het bevorderen van rechtstreekse verkoop aan consumenten, het bieden van belastingvoordelen aan veehouders, het opzetten van een kwaliteitsmerk voor regeneratieve extensieve veestapels en het implementeren van mobiele slachthuizen.
• Handhaving en verhoging van essentiële overheidssubsidies ter ondersteuning van het inkomen van veehouders. Aanbevelingen voor het verhogen van de steun zijn onder meer:
• Wettelijke mechanismen instellen die ervoor zorgen dat de waarde die wordt gegenereerd door het ecosysteem van de bergen, zoals water, hydro-elektriciteit, koolstofvastlegging, biodiversiteit en recreatiemogelijkheden, de lokale bevolking ten goede komt.
• De coëfficiënt voor de subsidiabiliteit van weiland aanpassen om bosbegrazing op te nemen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
• Alle milieu-, landschaps- en klimaatveranderingsgerelateerde voordelen opnemen in subsidies uit het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
• Veehouders ondersteunen door digitale begrazing te vergemakkelijken met GPS-monitoring van veebewegingen, de netwerkdekking te verbeteren en trajecten te upgraden.

Samenvatting

Meer informatie

Contact