Klimaangst

Klimaangst er eit aspekt av det breiare fenomenet øko-angst: Det omfattar utfordrande følelsar, opplevd i betydeleg grad, på grunn av miljøspørsmål og truslane dei utgjer. På ein breiare skala er både øko-angst og klimaangst komponentar av eit fenomen, der verdens tilstand (dvs. dei såkalla makrososiale faktorane) påverkar vår mentale helse. 

Klimaangst kan vera eit problem viss det er så intenst at ein person kan bli lamma, men klimaangst er ikkje først og fremst ein sjukdom. I staden er det ein forståeleg reaksjon på omfanget av miljøproblema som omgjev oss. Klimaangst kan ofte òg vere ein viktig ressurs, men dette inneber at ein person saman med andre finn a) nok tid og rom til å handtere sine kjensler og b) nok konstruktiv aktivitet for å bidra til å redusere klimaendringane.

Rapporten plasserer klimaangst som ein av helseeffektane av klimaendringar (kapittel 2). To sentrale psykologiske utfordringar og oppgåver (kapittel 3) er a) tilpasning til endra omstende, dvs. remaining funksjonell, og b) akseptere sitt eige etiske ansvar og halde eit sunt perspektiv, dvs. leve med ambivalens. Rapporten publiserer, for første gong på finsk, ein gjennomgang av dei ulike symptoma på klimaangst, med henvisning til internasjonale studiar (kapittel 4). Symptoma kan plasserast på ein skala frå dei mildaste til dei mest alvorlege, og dei kan òg manifestere seg som psykofysiske symptomer. Det som gjer det vanskelegare å identifisere symptoma, er at dei er fleirdimensjonale (klimaendringar påverkar nesten alt). Sosialt press knytte til klimaendringar påverkar òg dette.

Kapittel 5 omhandlar sårbarheiter og rolla som sosial kontekst når ein taklar klimaendringar. Kapittelet inneheld ei liste over personar som er spesielt sårbare og livssituasjonar som skapar sårbarheiter. Nokre av desse gruppene identifiserer seg med klimaangst (til dømes unge) og nokre (til dømes bønder) opplever symptomer knytte til fenomenet, men kallar det noko anna.

Det sjette kapittelet reiser spørsmålet om viktigheita av å oppleve at livet er meiningsfylt når det gjeld klimaangst (meiningsfokusert meistring, eksistensielt velvære). Kapittel 7 diskuterer dei ulike kjenslene, som tristheit, frykt og skuld, som moglegvis kan forhalda seg til klimaangst. Klimaangst kan òg tilnærmast frå perspektivet til sjokk og traum. Emosjonelle ferdigheiter og mentale helse ferdigheiter kan hjelpe når du arbeider med klimaangst. Rapporten understrekar òg at sterke følelsar kan vera ein mektig ressurs.

Kapittel 8 gjev ei omfattande oversikt over dei ulike initiativa og ressursmateriala som er utvikla dei siste åra for å handtere klimaangst, både internasjonalt og i Finland. Fokus er på initiativer frå tredje sektor. Grunnleggjande formater inkluderer a) sjølvhjelps- og støttemateriell, b) gruppeaktivitetar, c) arrangementer og d) pear support. Rapporten tek ein brei titt på ressursane og initiativa som er oppretta i til dømes Australia og Storbritannia. I tillegg til psykologorganisasjonars initiativer diskuterast òg initiativer skapt av miljøorganisasjonar, økopsykologar, kunstnarar og miljøpedagogar.