European Union flag

Holistyczne i multidyscyplinarne podejście zapewnia stabilność budynku i chroni pozostałości archeologiczne pod budynkami.

Pobierz raport

Kluczowe nauki

  • Zintegrowana miejska gospodarka wodna pomaga zmniejszyć ryzyko powodziowe: Zrównoważone systemy odwadniania obszarów miejskich, w tym przepuszczalne chodniki, kowale, ogrody deszczowe i obszary infiltracji, pomagają utrzymać stabilny poziom wód podziemnych i łagodzić ryzyko powodziowe w miejscu dziedzictwa kulturowego Bryggen. Środki te zmniejszają wahania wód gruntowych i chronią unikalne dziedzictwo kulturowe zakopane pod Bryggen.
  • Monitorowanie uwzględniające zmiany klimatu ułatwia proaktywne działania przystosowawcze: Od 2025 r. wdrażanie monitorowania uwzględniającego zmianę klimatu w średniowiecznych norweskich miastach, takich jak Bergen, w tym w miejscu światowego dziedzictwa Bryggen, ułatwiło proaktywne działania adaptacyjne. Takie podejście zapewnia zrównoważoną ochronę pozostałości archeologicznych, takich jak warstwy gleby zawierające cenne historyczne dokumenty działalności człowieka. 

O regionie

Bryggen, historyczne nabrzeże w Bergen w Norwegii, zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1979 roku w uznaniu jego historycznego znaczenia. Stojące budynki, wraz z pozostałościami archeologicznymi pod nimi, opowiadają historię rozwoju Bryggen w ciągu ostatnich 1000 lat. To unikalne połączenie zbudowanego dziedzictwa i pozostałości archeologicznych stanowi podstawę jego statusu światowego dziedzictwa. Jednak zmiany klimatu coraz bardziej zagrażają tej żywej historii, ponieważ podnoszący się poziom mórz, ekstremalne temperatury, zmienione wzorce opadów i powodzie przyczyniają się do osiadania pozostałości archeologicznych.

Zagrożenia klimatyczne

W Bergen zmiany poziomów i wzorców opadów, w połączeniu z podnoszeniem się poziomu mórz, nasilają powodzie. Dodatkowo, rosnące temperatury zmieniają poziom wód gruntowych, niekorzystnie wpływając na fundamenty budynków. Fale sztormowe zaostrzają te problemy, wprowadzając słoną wodę do szczątków archeologicznych, przyspieszając rozkład tych bezcennych szczątków historii ludzkości. W związku z tym integralność strukturalna budynków w Bryggen Wharf w Bergen jest coraz bardziej zagrożona.

Wiedza i zrozumienie stanu zachowania i stanu środowiska w historycznym miejscu mają kluczowe znaczenie przed planowaniem i wdrażaniem działań adaptacyjnych. Prawidłowe przystosowanie się do zmiany klimatu zapewnia długoterminową ochronę, ale w przypadku nieprawidłowego działania środki powodują szkody lub straty w miejscach historycznych.

Jens Rytter, starszy doradca, Riksantikvaren

Figure 1: Bryggen Wharf in Bergen. Image Credit: Visit Norway.

Zapewnienie zaopatrzenia w wodę dla pozostałości kultury

Oprócz wyzwań związanych z klimatem systemy odwadniania z lat 80. XX w. jeszcze bardziej zagroziły fundamentom historycznych budynków Bryggen. Systemy te, zaprojektowane z myślą o nowoczesnym zastosowaniu, obniżyły zwierciadło wód gruntowych, prowadząc do niestabilnych fundamentów i zagrażając pozostałościom pod budynkami. Aby rozwiązać ten problem, Dyrekcja ds. Dziedzictwa Kulturowego zainstalowała w Bryggen zrównoważony system odwadniania obszarów miejskich z przepuszczalnymi chodnikami, kowalami, ogrodami deszczowymi, obszarami infiltracji i specjalnie zaprojektowanymi rurami. System ten poprawia infiltrację i transport wody, co pomaga podnieść poziom wód gruntowych i utrzymać zawartość wilgoci w pozostałościach kulturowych w nienasyconej warstwie gleby nad zwierciadłem wody, zachowując w ten sposób równowagę powietrzną i wodną.

Te zrównoważone rozwiązania w zakresie odwadniania obszarów miejskich zmniejszają ryzyko powodziowe i pomagają utrzymać wilgotność pozostałości kulturowych, zapobiegając dalszemu pogarszaniu się struktur przez grzyby i bakterie. System opracowała międzynarodowa grupa ekspertów, w tym archeolodzy, hydrologowie, inżynierowie geotechniczni i eksperci ds. konserwacji z Norwegii, Danii i Holandii.  W ciągu kilku lat stopniowo wdrażali system, przyjmując podejście adaptacyjne, wprowadzając jeden środek na raz i uważnie monitorując jego wpływ. Jeśli środek nie przyniósł pożądanych rezultatów, zespół zbadał alternatywne rozwiązania. Tym, co wyróżnia ten projekt, jest skupienie się na strategiach przystosowania się do zmiany klimatu, które mają na celu w szczególności zachowanie pozostałości archeologicznych i budowanie fundamentów, przy jednoczesnym osiągnięciu jasnych celów w zakresie ochrony.

Obszerne monitorowanie wspiera terminowe działania

Dyrekcja ds. Dziedzictwa Kulturowego wdrożyła kompleksowe monitorowanie środowiska w celu złagodzenia szkód związanych ze zmianą klimatu w zabytkowych fundamentach budynków i pozostałościach archeologicznych Bryggen. To proaktywne podejście umożliwia podjęcie w odpowiednim czasie działań dostosowawczych, zanim zmiany klimatu spowodują dalsze szkody na tym terenie.

Figure 2: Lawn immersion as a Sustainable Urban Drainage System enables slow water infiltration and ensures a stable ground water level. Image Credit: Anette Ramstad.

Od 2025 r. Dyrekcja Dziedzictwa Kulturowego monitoruje warunki środowiskowe w wybranych średniowiecznych miastach norweskich w ramach krajowego programu monitorowania środowiska. Dzięki systematycznemu i ukierunkowanemu gromadzeniu danych na temat stanu zachowania i warunków środowiskowych pozostałości archeologicznych program zapewnia możliwość szybkiego wprowadzenia środków przystosowawczych, aby zapobiec dalszemu pogarszaniu się stanu.

Dyrekcja Dziedzictwa Kulturowego zleciła Norweskiemu Instytutowi Badań nad Dziedzictwem Kulturowym nadzorowanie krajowego programu monitorowania, w tym Bryggen, podczas gdy prywatne firmy konsultingowe COWI i Cautus zarządzają monitorowaniem fizycznym we wszystkich uczestniczących obiektach. Norweski Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym jest również odpowiedzialny za interpretację danych i dostarczanie dyrekcji rocznych sprawozdań.

Figure 3: Sealing the sheet pile wall maintains a high groundwater level at the historically drained sites. The example shows the SAS hotel at Bryggen. Image Credit: Sponga. ©The National Archives.

Streszczenie

Skutki klimatyczne, w szczególności powodzie, stanowią poważne zagrożenie dla dziedzictwa kulturowego Bryggen. W odpowiedzi Dyrekcja ds. Dziedzictwa Kulturowego wdrożyła szereg środków, w tym strategiczne zarządzanie wodami podziemnymi i stałe monitorowanie w ramach zrównoważonego systemu odwadniania obszarów miejskich w celu wzmocnienia odporności na zmianę klimatu na historycznym nabrzeżu. Inicjatywy te zapewniają zachowanie unikalnych historycznych struktur dla przyszłych pokoleń. Dzięki stałemu programowi monitorowania zespół zarządzający Bryggen może podejmować proaktywne decyzje i w razie potrzeby dostosowywać strategie, pozycjonując obiekt jako wiodący przykład skutecznej ochrony dziedzictwa kulturowego w obliczu zmiany klimatu.

Dalsze informacje

Kontakt

The Directorate for Cultural Heritage

Słowa kluczowe

Wpływ na klimat

Powodzie, Susze, Wzrost poziomu morza

Sektory przystosowawcze

Dziedzictwo kulturowe, Budynki, Miejski, Gospodarka wodna

Kluczowe systemy wspólnotowe

Infrastruktura krytyczna, Gospodarka wodna

Kraje

Norway

Program finansowania

National Funding


Treść i linki do pozycji osób trzecich na tej stronie internetowej misji są opracowywane przez zespół MIP4Adapt pod kierownictwemRicardo na podstawie umowy CINEA/2022/OP/0013/SI2.884597 finansowanej przez Unię Europejską i niekoniecznie odzwierciedlają pozycje Unii Europejskiej, CINEA lub Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) jako gospodarza Platformy Climate-ADAPT. Ani Unia Europejska, ani CINEA, ani EOG nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z informacji zawartych na tych stronach lub w związku z nimi.

Language preference detected

Do you want to see the page translated into ?

Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.