Archiwum wiadomości

Zmieniające się warunki klimatyczne w coraz większym stopniu wpływają na światową produkcję rolną. Długotrwałe susze, zmiany wilgotności gleby lub częstsze i intensywniejsze powodzie wywierają presję na uprawy, systemy nawadniania i praktyki gospodarowania gruntami. Aby zmierzyć, czy trwa proces przystosowania się do zmiany klimatu, OECD opracowała 17 wskaźników służących do oceny postępów państw w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w produkcji rolnej, które mogą zarówno ocenić poczynione postępy, jak i określić pozostałe potrzeby w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i luki w polityce.

Co najmniej 95 % Europy doświadczyło ponadprzeciętnych rocznych temperatur w 2025 r., zgodnie z europejskim sprawozdaniem na temat stanu klimatu opracowanym przez usługę programu Copernicus w zakresie zmiany klimatu (C3S) i Światową Organizację Meteorologiczną (WMO). W sprawozdaniu podkreślono, że Europa ociepla się dwa razy szybciej niż średnia światowa, co czyni ją kontynentem ocieplającym się szybciej. Artykuł zawiera pełny raport, a także interaktywną przeglądarkę.

Miejskie tereny zielone poprawiają jakość życia, łagodząc wysokie temperatury, wyspy ciepła, zanieczyszczenie hałasem i złą jakość powietrza. Jednak badanie przeprowadzone przez Komisję Europejską we współpracy z Uniwersytetem w Kopenhadze wykazało, że mniej niż 15% europejskiej ludności miejskiej ma pełny dostęp do terenów zielonych zgodnie z zasadą zazieleniania "3-30-300". Odkrycia pokazują również, że bogatsze dzielnice cieszą się znacznie wyższym poziomem pokrywy drzew i bliskością natury niż obszary o niższych dochodach.

Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Wody (SIWI) stwierdza, że przystosowanie się do zmiany klimatu i łagodzenie jej skutków zależy od sposobu zarządzania systemami wodnymi. W niniejszym dokumencie określa się pięć priorytetowych zmian polegających na przejściu od podejścia fragmentarycznego do bardziej spójnego i skutecznego zarządzania zasobami wodnymi. Zmiany te stanowią praktyczne ramy dostosowania sposobu funkcjonowania systemów wodnych do sposobu organizacji polityki, finansowania i wdrażania, aby wzmocnić spójność, dostosować inwestycje i wspierać wdrażanie na dużą skalę.

W ostatnich latach pożary lasów spłonęły w całej Europie, ale staranne rozmieszczanie wypasanych zwierząt gospodarskich na obszarach wysokiego ryzyka może zmniejszyć ich podatność na pożary, jak stwierdzono w dwóch projektach LIFE. Podejście znane jako agroleśnictwo pozwala bydłu, owcom lub kozom wędrować między drzewami, gdzie jedzą i deptają roślinność, która może zapewnić paliwo do pożaru.

Prawie 8 tys. pożarów w 25 z 27 państw członkowskich UE spowodowało spalenie 1 079 538 hektarów. Jest to najwyższy spalony obszar w UE-27 odnotowany przez EFFIS od 2006 r., czyli prawie dwukrotnie więcej niż średnia z lat 2006–2024. Sezon 2025 odzwierciedla wyraźną tendencję: wcześniejszy start, częstsze i intensywniejsze fale upałów oraz pożary sięgające wyższych szerokości geograficznych niż obserwowano w przeszłości.

Biblioteka NbS, opracowana przez finansowany przez UE projekt LandShift and Metabolic Institute, jest interaktywną platformą opartą na systematycznej identyfikacji i opiece nad wdrożonymi przypadkami NbS w całej Europie. Każdy przypadek jest podzielony na kategorie według rodzaju ekosystemu, wyzwania związanego z użytkowaniem gruntów i podejścia do rozwiązania, co umożliwia użytkownikom zbadanie i porównanie opcji dostosowanych do ich konkretnych potrzeb.

Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) oraz Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC) podpisały protokół ustaleń w celu zacieśnienia współpracy w zakresie rozwoju opartych na dowodach badań nad ryzykiem katastrof naturalnych. Kluczowe obszary współpracy obejmą udoskonalenie metod oceny ryzyka oraz usprawnienie gromadzenia i analizy danych dotyczących strat spowodowanych klęskami żywiołowymi.

Torfowiska zapewniają bufor przed ulewnymi opadami, magazynują wodę na okresy suszy i są naturalnymi klimatyzatorami. Nowy program wsparcia w Niemczech ma na celu ponowne nawadnianie 90 000 hektarów gruntów w ciągu najbliższych kilku lat. Finansowanie jest skierowane do właścicieli gruntów, zarządców gruntów, stowarzyszeń zajmujących się wodą i glebą.

W dużym międzynarodowym badaniu przeanalizowano dzienne dane dotyczące temperatury i śmiertelności w Europie i stwierdzono, że wdrożenie planów zapobiegania upałom wiąże się ze zmniejszeniem o około 25% liczby zgonów spowodowanych ekstremalnymi upałami. Dowodzą one, że systemy wczesnego ostrzegania, jasna komunikacja i środki ochrony osób zagrożonych są nie tylko dobrymi praktykami, ale wymiernie skutecznymi narzędziami zdrowia publicznego w ocieplającym się świecie.

Nowy dokument prowadzony przez Deltares i Uniwersytet w Utrechcie ujawnia, że Europa ma znacznie więcej możliwości przyspieszenia przystosowania się do zmiany klimatu niż zwykle jest to uznawane. Zamiast reagować tylko wtedy, gdy zagrożenia klimatyczne stają się pilne, badanie pokazuje, w jaki sposób dynamika polityczna, wsparcie publiczne, dostępność zasobów, innowacje technologiczne lub rutynowe cykle konserwacji mogą przyspieszyć działania przystosowawcze.

W ramach finansowanego przez UE projektu KNOWING opublikowano modelowe ramy oddziaływania rozszerzalnego, które obejmują transport, popyt na energię i jej podaż, mikroklimat, zdrowie, użytkowanie gruntów i powodzie. Zintegrowane podejście umożliwia uchwycenie międzysektorowych sprzężeń zwrotnych, opóźnień czasowych i niezamierzonych skutków ubocznych interwencji w dziedzinie klimatu.

Ponieważ pożary stają się coraz większe, częstsze i bardziej niszczycielskie, Komisja Europejska przedstawia nowe zintegrowane podejście do zarządzania ryzykiem pożarów, które obejmuje zapobieganie, gotowość, reagowanie i odbudowę. To całościowe podejście zwiększy odporność Europy na rosnące zagrożenie pożarami lasów i zapewni silniejszą ochronę Europejczyków i środowiska, a także infrastruktury i dziedzictwa kulturowego.

Aby wesprzeć realizację Programu nordyckiej współpracy w dziedzinie środowiska i klimatu na lata 2025–2027, w ramach Nordyckiego programu przystosowania się do zmiany klimatu (NCAP) zaprasza się do składania wniosków o dotacje na nordyckie projekty współpracy koncentrujące się na inwestycjach w przystosowanie się do zmiany klimatu oraz na potencjale ograniczenia ryzyka, tworzenia wartości i skutecznego finansowania lub wpływie zmiany klimatu na różnorodność biologiczną i potencjale ograniczenia powiązanego ryzyka. Zaproszenie do składania wniosków jest otwarte od 8 kwietnia 2026 r. i kończy się 24 maja 2026 r. o godz. 23:59 (czasu środkowoeuropejskiego).

W ramach finansowanego przez UE projektu REGILIENCE+ opublikowano wyniki oceny potrzeb przeprowadzonej z udziałem 147 zainteresowanych stron z 27 państw w zakresie realizacji projektów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Ustalenia te stanowią jasny plan działania dotyczący konkretnych wyzwań i wymogów stojących przed władzami lokalnymi i regionalnymi, oferujący cenny wgląd w to, w jaki sposób projekty misji UE mogą lepiej dostosować swoje rozwiązania do wspierania regionalnej odporności na zmianę klimatu.

W najnowszym sprawozdaniu Światowej Organizacji Meteorologicznej na temat stanu klimatu stwierdzono, że klimat na Ziemi jest bardziej niezrównoważony niż kiedykolwiek w historii, ponieważ stężenia gazów cieplarnianych napędzają dalsze ocieplenie atmosfery i oceanów oraz topnienie lodu. Te zakrojone na szeroką skalę zmiany nastąpiły w ciągu kilku dziesięcioleci, ale będą miały szkodliwe skutki dla setek – a potencjalnie tysięcy – lat.

Komisja Europejska przyjęła nowe wytyczne, aby pomóc państwom członkowskim w dostosowaniu sieci chronionych obszarów przyrodniczych Natura 2000 do rosnącej presji związanej ze zmianą klimatu. Przedstawiono w nim zalecenia dotyczące praktycznych środków przystosowawczych i ram przystosowania się do zmiany klimatu dla zarządzających siecią Natura 2000, organów krajowych i zainteresowanych stron odpowiedzialnych za ochronę najcenniejszych siedlisk i gatunków w Europie.

Nowe sprawozdanie Haskiego Centrum Studiów Strategicznych pokazuje, że zagrożenia klimatyczne, takie jak upały, susze i pożary lasów, w nieproporcjonalny sposób wpływają na Europę Południową i Południowo-Wschodnią, podczas gdy powodzie w coraz większym stopniu wpływają na regiony centralne i północne. Te nierówne presje przekładają się na pogłębiające się dysproporcje społeczno-gospodarcze, zwłaszcza w rolnictwie, infrastrukturze, opiece zdrowotnej i szerzej pojętej gospodarce. Przystosowanie się do zmiany klimatu może jednak przekształcić ryzyko w odporność.

Na Łotwie uruchomiono nowy system wczesnego ostrzegania w celu przeciwdziałania rosnącemu ryzyku powodziowemu spowodowanemu topnieniem śniegu i dużymi opadami atmosferycznymi. System, oparty na poprzedniej aplikacji opartej na czujnikach działającej w mieście Jelgava, będzie dostarczał alerty mieszkańcom i władzom w regionie Zemgale, płaskim terytorium o gęstej sieci rzecznej. Projekt otrzymał dofinansowanie z projektu IMPETUS w ramach programu Horyzont 2020 i był wynikiem współpracy Centrum Cyfrowego Jelgava, Regionu Planowania Zemgale, Łotewskiego Centrum Geologii i Meteorologii Środowiska oraz Bałtyckiego Forum Środowiska.

Najnowsza aktualizacja asystenta wyszukiwania Climate-ADAPT przynosi kilka ulepszeń zaprojektowanych w celu poprawy wydajności, niezawodności i doświadczenia użytkownika. Kluczowe nowe funkcje obejmują funkcje DeepResearch umożliwiające bardziej kompleksowe odpowiedzi, wieloetapowe rozumowanie i sztuczną inteligencję Fact Check, która oferuje większą stabilność i wiarygodność.

Norweska Agencja Środowiska wraz z Dyrekcją ds. Dzieci, Młodzieży i Rodziny zleciła kompleksowe mapowanie literatury na temat powiązań między zmianą klimatu a nierównościami społecznymi. W sprawozdaniu, które zostanie wykorzystane w przygotowywanej przez Norwegię krajowej ocenie narażenia na zmianę klimatu, wskazano, że wydarzenia związane z klimatem zwykle pogłębiają istniejące nierówności. Raport jest napisany w języku norweskim, ale zawiera angielskie podsumowanie i kluczowe ustalenia.

W niniejszym sprawozdaniu zestawiono wyniki projektu „Badanie gmin: gdzie gminy stoją w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i jak docierają do wielofunkcyjnych i transformacyjnych rozwiązań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu?”, przedstawiono wytyczne dotyczące sposobów wzmocnienia przystosowania się gmin do zmiany klimatu w Niemczech oraz określono przyszłe potrzeby badawcze. Raport jest w języku niemieckim, ale istnieje obszerne angielskie streszczenie.

Zarząd EOG formalnie zatwierdził Republikę Mołdawii jako państwo współpracujące EOG i Eionet. Odzwierciedla to ściślejszą współpracę między EOG a Republiką Mołdawii w zakresie ochrony środowiska, w tym przystosowania się do zmiany klimatu. Climate-ADAPT będzie stopniowo rozwijał się, obejmując kraj zasobami i usługami Climate-ADAPT.

W ramach finansowanego przez UE projektu LAND4CLIMATE opublikowano dwa nowe dokumenty programowe, w których podkreślono, że zwiększenie skali rozwiązań opartych na zasobach przyrody na gruntach prywatnych wymaga budowania długoterminowego zaufania do właścicieli gruntów, uproszczenia procedur administracyjnych i prawnych, zapewnienia wyraźnych zachęt gospodarczych oraz wzmocnienia lokalnych zdolności technicznych do przejścia od fragmentarycznych działań do bardziej systematycznego i skutecznego wdrażania.

Z nowego briefingu Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) wynika, że dzięki ukierunkowanym inwestycjom, lepszemu zarządzaniu i lepszemu monitorowaniu ryzyka klimatycznego i przystosowywaniu się do zmiany klimatu Europa może przejść od reaktywnego zarządzania kryzysowego do proaktywnej odporności – stabilizacji dochodów gospodarstw rolnych i ochrony długoterminowej wydajności rolnictwa.