Ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στον πολεοδομικό σχεδιασμό: Ανάπλαση του γκρίζου πεδίου στην Jena (Γερμανία)

Η Ιένα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Θουριγγίας με περίπου 108.000 κατοίκους και βρίσκεται στο λοφώδες τοπίο της κοιλάδας του ποταμού Saale. Από τα τέλη του 19ου ^αιώνα, λόγω των δραστηριοτήτων του επιχειρηματία Carl Zeiss, η πόλη έχει γίνει ένα κέντρο για την οπτική κατασκευή, η οποία είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο. Η ισχυρή τοπική οικονομία και ο μεγάλος επιστημονικός και τεχνολογικός τομέας αποτελούν τη βάση του υψηλού βιοτικού επιπέδου του πληθυσμού. Η οικονομική ανάπτυξη και η συνεχής εισροή φοιτητών και νέων οικογενειών δημιουργούν μια συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για γη για οικιστικές και βιομηχανικές περιοχές, καθώς και πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, τις οποίες οι πολεοδομικές αρχές πρέπει να φιλοξενήσουν.

Το κέντρο της πόλης περιβάλλεται από απότομες πλαγιές από ασβεστόλιθο, οι οποίες λειτουργούν ως σύστημα θερμικής αποθήκευσης, συμβάλλοντας στο να καταστεί η Ιένα ένα από τα θερμότερα μέρη στην κεντρική Γερμανία, με επίμονο φαινόμενο αστικής θερμικής νησίδας. Οι κλιματικές προβλέψεις για την περίοδο από το 2051 έως το 2100 δείχνουν αύξηση της μέσης μέγιστης θερμοκρασίας το καλοκαίρι κατά 3 C (CMIP5, RCP 4.5) σε 6 C (CMIP5, RCP 8.5) στο τέλος του αιώνα, καθώς και αύξηση του μέσου αριθμού θερμών ημερών (T _max ≥ 30°C) από 11 σε 35 (CMIP5, RCP 4.5) και σε 49 (CMIP5, RCP 8.5) (Meyer et al., 2015). Ειδικότερα, θα υπάρξουν συχνότερες και εντονότερες επιδράσεις θερμικής νησίδας.

Οι σφραγισμένες περιοχές της πόλης, όπως η Inselplatz, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε θερμική καταπόνηση υπό ποικίλες κλιματικές συνθήκες. Η συσχέτιση μεταξύ πολεοδομικού σχεδιασμού, σχεδιασμού κτιρίων και συνθηκών μικροκλίματος θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε έργα αστικής ανάπλασης, ανάπλασης και αναζωογόνησης, όπως αυτό που συμβαίνει στην Inselplatz. Η γεωμετρία της επιφάνειας και οι θερμικές ιδιότητες του αστικού δομημένου περιβάλλοντος μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το μέγεθος της αστικής θερμικής νησίδας. Τα δέντρα, οι πράσινες στέγες, τα στοιχεία νερού και τα δροσερά πεζοδρόμια μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας σκίασης των επιφανειών των κτιρίων, εκτρέποντας και αντανακλώντας την ακτινοβολία από τον ήλιο και απελευθερώνοντας υγρασία στην ατμόσφαιρα.

Η στρατηγική της Jena (JenKAS) για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή έδωσε τη δυνατότητα στη διοίκηση της πόλης και σε άλλους επηρεαζόμενους φορείς να αξιολογήσουν τις τοπικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να τις συμπεριλάβουν στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Ένας από τους πιο σημαντικούς στόχους είναι η μείωση της έντασης του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας και η αύξηση της προσαρμογής σε ακραία θερμικά φαινόμενα. Για να καλυφθεί αυτό το πεδίο εφαρμογής, θα πρέπει να εφαρμοστεί μια δέσμη διαρθρωτικών μέτρων και λύσεων που βασίζονται στη φύση, όπως στην περίπτωση της ανάπλασης της Inselplatz.

Μετά την έγκριση του προπαρασκευαστικού σχεδίου χρήσης γης για την Inselplatz τον Μάιο του 2014, χρησιμοποιήθηκε μια πιθανολογική ανάλυση πολλαπλών κριτηρίων για τη σύγκριση τριών σχεδίων που διερευνούν διαφορετικούς τρόπους διαμόρφωσης του δημόσιου χώρου και την κατάταξή τους ανάλογα με την καταλληλότητα του σχεδιασμού τους για την προώθηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Η ανάλυση αυτή περιλαμβάνει συγκριτική οικονομική αξιολόγηση των πιθανών επιλογών προσαρμογής για τον προσδιορισμό της καταλληλότερης δέσμης μέτρων προσαρμογής προς εφαρμογή. Τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης τροφοδότησαν τον λεπτομερή σχεδιασμό του νέου Inselplatz και τη διοικητική και πολιτική διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Η ραχοκοκαλιά της JenKAS είναι ένα εγχειρίδιο για τον κλιματολογικά συνετό πολεοδομικό σχεδιασμό, το οποίο περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τις τρέχουσες και μελλοντικές τοπικές κλιματικές συνθήκες, τις νομικές πτυχές, τις οικονομικές αξιολογήσεις των επιλογών προσαρμογής και παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών. Το εγχειρίδιο συμπληρώνεται από ένα εργαλείο συστήματος υποστήριξης αποφάσεων που ονομάζεται JELKA, το οποίο απευθύνεται ειδικά σε αστικούς ενδιαφερόμενους φορείς και φορείς λήψης αποφάσεων. Το εργαλείο αναπτύχθηκε για να καταστήσει τις πληροφορίες σχετικά με τους κλιματικούς κινδύνους πιο προσβάσιμες και να παράσχει εξατομικευμένες συστάσεις, δηλαδή να προτείνει κατάλληλα μέτρα προσαρμογής για έναν συγκεκριμένο τομέα πολιτικής ή μια συγκεκριμένη χωρική μονάδα.

Η ανάπλαση της Inselplatz είναι μία από τις πρώτες ειδικές παρεμβάσεις για τις οποίες εφαρμόστηκε η προσέγγιση JenKAS με στόχο την ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Η παρέμβαση αυτή αποσκοπεί στη μετατροπή της υφιστάμενης περιοχής γκρίζου πεδίου σε νέα πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου Friedrich Schiller, συμπεριλαμβανομένων επίσης μέτρων προσαρμογής για την αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται με τη θερμική καταπόνηση. Σε πρώτο στάδιο, η JELKA χρησιμοποιήθηκε για την προεπιλογή επιλογών προσαρμογής που θα εξεταστούν για τρία εναλλακτικά σχέδια για την ανάπλαση της περιοχής. Στη συνέχεια, εφαρμόστηκε το PRIMATE, ένα λογισμικό για την πιθανολογική αξιολόγηση πολλαπλών χαρακτηριστικών που αναπτύχθηκε στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας Helmholtz - UFZ για τη συστηματική σύγκριση αυτών των τριών σχεδίων μέσω ανάλυσης πολλαπλών κριτηρίων. Οι εναλλακτικές λύσεις ποικίλλουν σε: α) αριθμός δένδρων και χαρακτηριστικά κόμης (μικρά ή μεγάλα στεφανωμένα δέντρα), β) χρωματισμοί οδοστρωμάτων (συνήθως ή ανοιχτόχρωμα λιθόστρωτα, αντίστοιχα με albedo 0,3 και 0,5), γ) χρήση και μέγεθος υδατικών συστημάτων (καμία, υδατικό σύστημα 40 m ² ή υδατικό σύστημα 80 m ²⁾ και δ) μέγεθος πράσινων στεγών (31 %, 50 % ή 70 % της συνολικής επιφάνειας της οροφής).

Για τη σύγκριση των τριών εναλλακτικών λύσεων εξετάστηκαν τα ακόλουθα τέσσερα κριτήρια: i) επίπεδο θερμικής καταπόνησης (ποσοτική αξιολόγηση), ii) κόστος (νομισματική αξιολόγηση), iii) αρχιτεκτονική ποιότητα (ποιοτική αξιολόγηση) και iv) τιμή άνεσης (ποιοτική αξιολόγηση). Για να απεικονίσει πώς οι τρεις εναλλακτικές λύσεις θα αναπτυχθούν με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι παράμετροι μοντελοποιήθηκαν για τρεις διαφορετικές περιόδους: i) το έτος 2021, το αναμενόμενο άνοιγμα της πανεπιστημιούπολης· ii) μεσοπρόθεσμη οπτική εμφάνιση 2021-2050 και iii) μακροπρόθεσμη οπτική εμφάνιση 2071-2100. Τα κύρια αποτελέσματα της αξιολόγησης πολλαπλών κριτηρίων για την παρέμβαση Inselplatz ήταν τα εξής:

• Η εναλλακτική λύση 3 κατέχει την πρώτη θέση μεσοπρόθεσμα (2021‐2050), καθώς και μακροπρόθεσμα (2021‐2100). Η επιλογή αυτή συνίσταται στα εξής: i) διατήρηση των υφιστάμενων 14 δένδρων και φύτευση 31 νέων (27 μεγάλα και 4 μικρά)· ii) να χρησιμοποιούν ανοιχτόχρωμα πεζοδρόμια για ολόκληρη την περιοχή· iii) ανάπτυξη της οικολογικής μέριμνας για τις νέες πολυκατοικίες (30 % ασφαλτοστρωμένη στέγη και 70 % εκτεταμένη πράσινη στέγη)· iv) κατασκευή τεχνητού υδατικού συστήματος μήκους 80 m2.
• Το επίπεδο θερμικής καταπόνησης εκτιμήθηκε μέσω ενός δείκτη που κυμαινόταν από 0 (χωρίς θερμική καταπόνηση) έως 10 (μέγιστη θερμική καταπόνηση). Σύμφωνα με την ανάλυση, ήταν χαμηλότερη για την τρίτη εναλλακτική λύση. Για την εν λόγω εναλλακτική επιλογή υπολογίστηκαν οι ακόλουθες τιμές του δείκτη σε σύγκριση με τις άλλες δύο (οι τιμές των δεικτών των εναλλακτικών επιλογών 1 και 2 αναγράφονται εντός παρενθέσεων): i) περίοδος 1981-2010 = 4,1, που αντιστοιχεί στο μέσο (4,8 για την εναλλακτική 1, 4,5 για την εναλλακτική 2)· ii) περίοδος 2021-2050 = 5,2, ελαφρώς αυξημένη (6,0 για την εναλλακτική λύση 1, 5,7 για την εναλλακτική λύση 2)· iii) περίοδος 2021-2100 = 6,7, μετρίως αυξημένη (7,5 για την εναλλακτική 1, 7,2 για την εναλλακτική 2).
• Τα ανοιχτόχρωμα πεζοδρόμια και τα μεγάλα στεφανιαία δέντρα έχουν ευεργετικό αντίκτυπο στις ειδικές μικροκλιματικές συνθήκες της τοποθεσίας (εκείνες της Inselplatz). Το (πιθανώς) υψηλότερο κόστος αποσβέννυται επίσης όσον αφορά την αξία των κριτηρίων και την αρχιτεκτονική ποιότητα.
• Κατά τη σύγκριση του καθαρού τρέχοντος κόστους ενός μικρού στεφανωμένου δέντρου και ενός μεγάλου στεφανωμένου δέντρου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (δηλαδή 82 έτη), το κόστος ήταν ελαφρώς υψηλότερο για τα μικρά στεφανωμένα δέντρα σε σύγκριση με το κόστος για τα μεγάλα στεφανωμένα δέντρα. Επιπλέον, το τελευταίο έχει πιο ευεργετικό αντίκτυπο στο μικροκλίμα του συγκεκριμένου τόπου.
• Η επίδραση ενός τεχνητού υδατορρεύματος είναι πιο διφορούμενη, καθώς είναι αρκετά δαπανηρή και έχει —λόγω της διάστασής της— περιορισμένο μόνο αντίκτυπο στο μικροκλίμα. Η συνολική του αξία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται σε σχέση με την επίδρασή του στα κριτήρια ως αξία εξυπηρέτησης και αρχιτεκτονική ποιότητα.

Οι εργασίες στην Inselplatz ξεκίνησαν το 2018 και μέχρι σήμερα επικεντρώνονταν κυρίως στην προετοιμασία του εργοταξίου. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το 2024/2025 (ομάδα έργου «Campus Inselplatz»).

Ο πολεοδομικός σχεδιασμός της χρήσης γης στη Γερμανία είναι μια διαδικασία που περιλαμβάνει τα δύο προκαταρκτικά στάδια συμμετοχής των δημόσιων αρχών και οργανισμών, καθώς και οποιωνδήποτε άλλων ενδιαφερόμενων μερών για επιλογές και προτάσεις. Μόλις συγκεντρωθούν όλα τα σχόλια (π.χ. σχετικά με περιβαλλοντικές, οικονομικές πτυχές ή πτυχές υποδομών) που θεωρούνται σημαντικά, πρέπει να σταθμιστούν δεόντως και να εξισορροπηθούν, λαμβανομένων υπόψη τόσο των συμφερόντων του κυρίου του έργου όσο και τυχόν δημόσιων ή ιδιωτικών συμφερόντων που ενδέχεται να επηρεαστούν από το έργο. Ο αρμόδιος τοπικός φορέας εκδίδει απόφαση σχετικά με τη δημόσια προβολή. Το κοινό έχει τη δυνατότητα μέσα σε ένα μήνα να προτείνει συστάσεις και να διατυπώσει αντιρρήσεις σχετικά με το σχέδιο, οι οποίες στη συνέχεια πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Παράλληλα με αυτή την επίσημη διαδικασία συμμετοχής, η οποία απαιτείται από το γερμανικό δίκαιο (επίσημος σχεδιασμός), θα μπορούσαν να εφαρμοστούν συμπληρωματικές άτυπες διαδικασίες συμμετοχής και συνεργασίας για την ενίσχυση των αποτελεσμάτων του σχεδιασμού και της αποδοχής τους. Οι κατευθυντήριες αρχές μπορούν να αναπτυχθούν και να αναγνωριστούν από τα αρμόδια πολιτικά όργανα, συνήθως το Δημοτικό Συμβούλιο, και να τεθούν σε εφαρμογή με στόχο την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των ενώσεων και των επιχειρήσεων (άτυπος σχεδιασμός).

Στην περίπτωση της ανάπλασης της Jena, αναμενόταν να εξεταστούν σύνολα προτιμήσεων (στάθμιση) διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών (π.χ. σχεδιαστές, πολιτικοί, πολίτες) για την ανάλυση πολλαπλών κριτηρίων. Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι αυτό δεν ταιριάζει με τις υφιστάμενες ρουτίνες σχεδιασμού που περιγράφονται ανωτέρω, οι οποίες περιλαμβάνουν την επίσημη και άτυπη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών. Τα αποτελέσματα αυτών των δραστηριοτήτων συμμετοχής αντικατοπτρίζονται στη διαδικασία σύνταξης και αναδιατύπωσης· οι πληροφορίες αυτές κατά κάποιο τρόπο «χωνεύονται» από τον υπεύθυνο σχεδιασμού και, σε κάποιο βαθμό, ενσωματώνονται επίσημα και ανεπίσημα στη διαδικασία σχεδιασμού. Ως εκ τούτου, ο υπεύθυνος σχεδιασμού πρέπει να είναι σε θέση να παράγει ένα κάπως «ισορροπημένο» σύνολο συντελεστών στάθμισης κατά τη λήψη της απόφασης· Διαφορετικά, η αντίθεση στο τελικό σχέδιο θα εμποδίσει την αποδοχή του από το δημοτικό συμβούλιο. Για την ανάλυση πολλαπλών κριτηρίων Inselplatz, δύο σχεδιαστές που συμμετείχαν στη διαδικασία σχεδιασμού απέσπασαν τα βάρη μεμονωμένα. Και τα δύο σύνολα στάθμισης χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση για τον έλεγχο κατά κάποιο τρόπο για κάποιο είδος μεροληψίας αντίληψης.

Η ενσωμάτωση της προσαρμογής στον πολεοδομικό σχεδιασμό στην Ιένα ενισχύθηκε από διάφορους παράγοντες:

• Τα ακραία καιρικά φαινόμενα και ο τρόπος με τον οποίο σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή ενίσχυσαν την ευαισθητοποίηση του κοινού·
• Οι υπεύθυνοι για τη διοίκηση και τη λήψη πολιτικών αποφάσεων ενήργησαν σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης και διέθεσαν προσωπικό και μικρό μόνιμο προϋπολογισμό για τη στήριξη της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στο Τμήμα Αστικής Ανάπτυξης και Χωροταξίας της πόλης της Ιένας.
• Η οικονομική στήριξη σε εθνικό επίπεδο επέτρεψε την ανάπτυξη της JenKAS, η οποία αποτελεί τη βάση για δραστηριότητες προσαρμογής στην πόλη.
• Στην ομάδα εργασίας JenKAS συμμετείχαν διάφορα τμήματα της πόλης, εκπρόσωποι της πολιτείας της Θουριγγίας, επιστήμονες και σύμβουλοι, οι οποίοι διευκόλυναν τη δικτύωση εντός και εκτός των ορίων της πόλης, προκειμένου να υποστηριχθεί η δράση προσαρμογής.
• Τα ερευνητικά έργα που σχετίζονται με την προσαρμογή ανατίθενται από τη διοίκηση της πόλης σε τακτική βάση για τη συνεχή επικαιροποίηση και επέκταση της υφιστάμενης βάσης γνώσεων. Η εξωτερική αντίληψη για τις δραστηριότητες αυτές είναι πολύπλευρη και συμβάλλει στη διατήρηση της δυναμικής προσαρμογής, π.χ. εθνικό βραβείο «Climate-active Municipality 2016», «Environmental Award 2015» του ομόσπονδου κράτους της Θουριγγίας.

Η αξιολόγηση που διενεργήθηκε για την Inselplatz επωφελήθηκε σε μεγάλο βαθμό από αυτό το θεσμικό πλαίσιο.

Υπάρχουν επίσης ορισμένοι παράγοντες που εμποδίζουν την ενσωμάτωση της προσαρμογής στον πολεοδομικό σχεδιασμό στην Ιένα: i) άρνηση των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένων των φορέων λήψης πολιτικών αποφάσεων, ii) περιορισμένοι δημόσιοι προϋπολογισμοί, iii) έλλειψη έμπειρου προσωπικού και iv) έλλειψη γνώσεων σχετικά με τις ευκαιρίες εξωτερικής χρηματοδότησης για δράσεις προσαρμογής. Ωστόσο, αυτοί οι περιορισμοί μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε προκλήσεις και μπορούν να καταστήσουν την Ιένα πρωτοπόρο πόλη όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Χρησιμοποιήθηκαν τέσσερα κριτήρια για τη σύγκριση των τριών εναλλακτικών λύσεων για την ανάπλαση της Inselplatz:

• Κόστος, συμπεριλαμβανομένων: i) επενδυτικές δαπάνες και δαπάνες συντήρησης των οδοστρωμάτων, των τεχνητών υδάτινων στοιχείων και των πράσινων κατασκευών (δηλαδή γκαζόν και δένδρα), ii) καθαρές παρούσες αξίες πράσινων στεγών (νομισματικό, προεξοφλητικό επιτόκιο: 1,5 %)·
• Επίπεδο θερμικής καταπόνησης (ποσοτικό)·
• Αρχιτεκτονική ποιότητα (ποιοτική)·
• Αξία άνεσης για το πανεπιστημιακό προσωπικό, τους φοιτητές και τους επισκέπτες (ποιοτική).

Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκε μια πιθανολογική μέθοδος πολλαπλών κριτηρίων (δηλ. η στοχαστική ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΙΙ), η οποία είναι ιδιαίτερα ικανή να αντιμετωπίσει αβέβαια, ελλιπή, ετερογενή και ασυνεπή δεδομένα. Οι επιπτώσεις των αβέβαιων δεδομένων και των αποκλινουσών προτιμήσεων των ενδιαφερόμενων μερών για τα τέσσερα κριτήρια εξετάστηκαν στην ανάλυση και τεκμηριώθηκαν στα αποτελέσματα της αξιολόγησης.

Για το μέτρο προσαρμογής «οικολογικός προσανατολισμός της στέγης», διενεργήθηκε χωριστή ανάλυση κόστους-οφέλους. Για την ανάλυση αυτή ελήφθησαν υπόψη το κόστος (δηλαδή το κόστος επένδυσης, επανεπένδυσης, αποκατάστασης, συντήρησης) και τα οφέλη που προκύπτουν για τους ιδιοκτήτες των κτιρίων (δηλαδή η εξοικονόμηση ιδιωτικών τελών ομβρίων υδάτων, το μειωμένο κόστος εγκατάστασης εγκαταστάσεων διαχείρισης ομβρίων υδάτων, η εξοικονόμηση ενεργειακού κόστους). Οι αντίστοιχες καθαρές παρούσες τιμές που ελήφθησαν ελήφθησαν επίσης υπόψη για την πιθανολογική ανάλυση πολλαπλών κριτηρίων. Ορισμένα δημόσια οφέλη, δηλαδή η αξία δημιουργίας οικοτόπων και η παγίδευση του άνθρακα, εκτιμήθηκαν επίσης, αλλά αναφέρθηκαν χωριστά.

Το συνολικό κόστος που προβλέπεται για αυτό το μεγάλης κλίμακας έργο αστικής ανάπτυξης ανέρχεται σε 188 εκατομμύρια ευρώ και αποτελείται από τέσσερα υποέργα. Η συνολική χρηματοδότηση δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Ωστόσο, ορισμένες από τις παρεμβάσεις θα συγχρηματοδοτηθούν, με περίπου 84 εκατ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Περίπου 10 εκατ. ευρώ προέρχονται από ομοσπονδιακά κονδύλια του Συμφώνου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης 2020, 37,7 εκατ. ευρώ από κρατικά κονδύλια και 4,1 εκατ. ευρώ από την πόλη της Ιένας.

Οι συζητήσεις για την ανάπτυξη τοπικής στρατηγικής προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στην Ιένα ξεκίνησαν το 2005. Μετά από απόφαση του δημοτικού συμβουλίου το 2009, το τμήμα ανάπτυξης της πόλης ανέθεσε μια πιλοτική μελέτη με δημόσια χρηματοδότηση για την ανάλυση των τοπικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, τον προσδιορισμό πιθανών μέτρων προσαρμογής και την καλύτερη κατανόηση των αντιλήψεων των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τους κινδύνους. Το 2010, η ανάπτυξη της τοπικής στρατηγικής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (JenKAS) ήταν το επόμενο λογικό βήμα. Υποστηρίχθηκε από το ερευνητικό πρόγραμμα του γερμανικού Ομοσπονδιακού Υπουργείου Κυκλοφορίας, Κατασκευών και Αστικής Ανάπτυξης και συγχρηματοδοτήθηκε σε τοπικό επίπεδο. Τον Μάιο του 2013, το δημοτικό συμβούλιο αναγνώρισε το JenKAS ως ανεπίσημη αρχή σχεδιασμού της αστικής ανάπτυξης στην Ιένα. Αυτό αποτέλεσε σημαντική προϋπόθεση για την εφαρμογή του JenKAS και τη συνεχή συνεκτίμηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στον πολεοδομικό σχεδιασμό στην Ιένα. Οι αλλαγές του νομικού πλαισίου σε διάφορους τομείς πολιτικής μεταβιβάστηκαν σταδιακά στο προσωπικό διαφόρων δημοτικών φορέων μέσω της αντίστοιχης τακτικής προηγμένης κατάρτισής τους. Αναθεωρήσεις του εξωτερικού κανονιστικού πλαισίου, όπως αυτή του ομοσπονδιακού οικοδομικού κώδικα το 2011, ενισχύουν τις προσπάθειες ενσωμάτωσης της διάστασης της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Η φάση ανάλυσης και σχεδιασμού της ανάπλασης της Inselplatz πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2012-2017. Η φάση υλοποίησης ξεκίνησε το 2018 και μέχρι σήμερα (2019) συνίστατο κυρίως στον καθαρισμό και την προετοιμασία του εργοταξίου. Οι ανασκαφικές επεμβάσεις έχουν προγραμματιστεί για το 2020, ενώ η κατασκευή έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στα τέλη του 2020. Τα κτίρια που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ έχουν προγραμματιστεί να τεθούν σε λειτουργία έως το 2023, ενώ οι άλλες συνιστώσες θα ολοκληρωθούν έως το 2024/2025.

Για ορισμένες από τις συνιστώσες που πρόκειται να αναπτυχθούν, η αναμενόμενη διάρκεια ζωής κυμαίνεται από: 40 έτη για τις πράσινες στέγες, 40-50 έτη για τα μικρά στεφανωμένα αστικά δέντρα, 80-100 έτη για τα μεγάλα στεφανωμένα αστικά δέντρα, 80 έτη για τα πεζοδρόμια, και 80 έτη για τα τεχνητά στοιχεία νερού.

Oliver Gebhardt
Helmholtz Centre for Environmental Research – UFZ
Department of Economics
E-mail: oliver.gebhardt@ufz.de

Manuel Meyer
City of Jena
Department of Urban Development and Planning
E-Mail: manuel.meyer@jena.de 

Έργο του 7ου ΠΠ της ΕΕ «Bottom-Up Climate Adaptation Strategies towards a Sustainable Europe – BASE» και Projektgruppe «Campus Inselplatz»