Ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στον πολεοδομικό σχεδιασμό: ανάπλαση γκρίζων εκτάσεων γης στην Jena (Γερμανία)

Η Jena είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Θουριγγίας με περίπου 108.000 κατοίκους και βρίσκεται στο λοφώδες τοπίο της κοιλάδας του ποταμού Saale. Από τα τέλη του 19ου ^αιώνα λόγω των δραστηριοτήτων του επιχειρηματία Carl Zeiss, η πόλη έχει γίνει κέντρο οπτικής κατασκευής, η οποία είναι γνωστή παγκοσμίως. Η ισχυρή τοπική οικονομία και ο μεγάλος επιστημονικός και τεχνολογικός τομέας αποτελούν τη βάση του υψηλού βιοτικού επιπέδου του πληθυσμού. Η οικονομική ανάπτυξη και η συνεχής εισροή φοιτητών και νέων οικογενειών δημιουργούν μια συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση γης για οικιστικές και βιομηχανικές περιοχές, καθώς και πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, τις οποίες πρέπει να φιλοξενήσουν οι πολεοδομικές αρχές.

Το κέντρο της πόλης περιβάλλεται από απότομες πλαγιές ασβεστολιθικού κελύφους, οι οποίες λειτουργούν ως σύστημα θερμικής αποθήκευσης, συμβάλλοντας στο να καταστεί η Jena ένα από τα θερμότερα μέρη στην κεντρική Γερμανία, με επίμονο φαινόμενο αστικής θερμικής νησίδας. Οι κλιματικές προβλέψεις για την περίοδο από το 2051 έως το 2100 δείχνουν αύξηση της μέσης μέγιστης θερμοκρασίας το καλοκαίρι κατά 3 C (CMIP5, RCP 4.5) σε 6 C (CMIP5, RCP 8.5) στο τέλος του αιώνα, καθώς και αύξηση του μέσου αριθμού θερμών ημερών (T _max ≥ 30°C) από 11 σε 35 (CMIP5, RCP 4.5) και σε 49 (CMIP5, RCP 8.5) (Meyer et al., 2015). Ειδικότερα, θα υπάρξουν συχνότερες και εντονότερες επιδράσεις θερμικής νησίδας.

Οι σφραγισμένες περιοχές στο εσωτερικό της πόλης, όπως η Inselplatz, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε θερμική καταπόνηση υπό ποικίλες κλιματικές συνθήκες. Η συσχέτιση μεταξύ πολεοδομικού σχεδιασμού, σχεδιασμού κτιρίων και συνθηκών μικροκλίματος θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε έργα αστικής ανάπλασης, ανάπλασης και αναζωογόνησης, όπως αυτό που συμβαίνει στην Inselplatz. Η γεωμετρία της επιφάνειας και οι θερμικές ιδιότητες του αστικού δομημένου περιβάλλοντος μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το μέγεθος της αστικής θερμικής νησίδας. Τα δέντρα, οι πράσινες στέγες, τα στοιχεία νερού και τα δροσερά πεζοδρόμια μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας σκιάζοντας τις επιφάνειες των κτιρίων, εκτρέποντας και αντανακλώντας την ακτινοβολία από τον ήλιο και απελευθερώνοντας υγρασία στην ατμόσφαιρα.

Η στρατηγική προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή της Jena (JenKAS) έδωσε τη δυνατότητα στη διοίκηση της πόλης και σε άλλους επηρεαζόμενους φορείς να αξιολογήσουν τις τοπικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να τις συμπεριλάβουν στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Ένας από τους σημαντικότερους στόχους είναι η μείωση της έντασης του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας και η αύξηση της προσαρμογής σε ακραία θερμικά φαινόμενα. Για να καλυφθεί αυτό το πεδίο εφαρμογής, θα πρέπει να εφαρμοστεί μια δέσμη διαρθρωτικών μέτρων και λύσεων που βασίζονται στη φύση, όπως στην περίπτωση της ανάπλασης της Inselplatz.

Μετά την έγκριση του προπαρασκευαστικού σχεδίου χρήσης γης για την Inselplatz τον Μάιο του 2014, χρησιμοποιήθηκε πιθανολογική ανάλυση πολλαπλών κριτηρίων για τη σύγκριση τριών προσχεδίων που διερευνούσαν διαφορετικούς τρόπους διαμόρφωσης του δημόσιου χώρου και την κατάταξή τους ανάλογα με την καταλληλότητα του σχεδιασμού τους για την προώθηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Η ανάλυση αυτή περιλαμβάνει συγκριτική οικονομική αξιολόγηση των πιθανών επιλογών προσαρμογής για τον προσδιορισμό της καταλληλότερης δέσμης μέτρων προσαρμογής προς εφαρμογή. Τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης ενημέρωσαν τον λεπτομερή σχεδιασμό της νέας Inselplatz και τη διοικητική και πολιτική διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Η ραχοκοκαλιά του JenKAS είναι ένα εγχειρίδιο για τον κλιματικά ευαίσθητο πολεοδομικό σχεδιασμό, το οποίο περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τις τρέχουσες και μελλοντικές τοπικές κλιματικές συνθήκες, νομικές πτυχές, οικονομικές αξιολογήσεις των επιλογών προσαρμογής και παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών. Το εγχειρίδιο συμπληρώνεται από ένα εργαλείο συστήματος υποστήριξης αποφάσεων που ονομάζεται JELKA, το οποίο απευθύνεται ειδικά στους ενδιαφερόμενους φορείς των πόλεων και στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων. Το εργαλείο αναπτύχθηκε για να καταστήσει τις πληροφορίες σχετικά με τον κλιματικό κίνδυνο πιο προσβάσιμες και να παράσχει εξατομικευμένες συστάσεις, δηλαδή να προτείνει κατάλληλα μέτρα προσαρμογής για έναν συγκεκριμένο τομέα πολιτικής ή μια συγκεκριμένη χωρική μονάδα.

Η ανάπλαση της Inselplatz είναι μία από τις πρώτες ειδικές παρεμβάσεις για τις οποίες εφαρμόστηκε η προσέγγιση JenKAS με στόχο την ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Η παρέμβαση αυτή αποσκοπεί στη μετατροπή της υφιστάμενης περιοχής του γκρίζου πεδίου σε μια νέα πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου Friedrich Schiller, συμπεριλαμβανομένων επίσης μέτρων προσαρμογής για την αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται με τη θερμική καταπόνηση. Σε πρώτο στάδιο, το JELKA χρησιμοποιήθηκε για την προεπιλογή επιλογών προσαρμογής που πρέπει να εξεταστούν για τρία εναλλακτικά προσχέδια για την ανάπλαση της περιοχής. Στη συνέχεια, εφαρμόστηκε το PRIMATE, ένα λογισμικό πιθανολογικής αξιολόγησης πολλαπλών χαρακτηριστικών που αναπτύχθηκε στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας Helmholtz - UFZ για τη συστηματική σύγκριση αυτών των τριών σχεδίων μέσω ανάλυσης πολλαπλών κριτηρίων. Οι εναλλακτικές διαφέρουν ως προς: α) αριθμός δένδρων και χαρακτηριστικά κόμης (μικρά ή μεγάλα στεφανωμένα δένδρα), β) χρωματικοί συνδυασμοί πεζοδρομίων (συνήθως ή ανοιχτόχρωμα λιθόστρωτα, αντίστοιχα με albedo 0,3 και 0,5), γ) χρήση και μέγεθος υδατικών συστημάτων (καμία, υδατικό σύστημα 40 m ² ή υδατικό σύστημα 80 m ²⁾ και δ) μέγεθος πράσινων στεγών (31 %, 50 % ή 70 % της συνολικής επιφάνειας της στέγης).

Για τη σύγκριση των τριών εναλλακτικών λύσεων εξετάστηκαν τα ακόλουθα τέσσερα κριτήρια: (i) επίπεδο θερμικής καταπόνησης (ποσοτική αξιολόγηση), (ii) κόστος (νομισματική αξιολόγηση), (iii) αρχιτεκτονική ποιότητα (ποιοτική αξιολόγηση) και (iv) αξία προσφοράς (ποιοτική αξιολόγηση). Για να απεικονιστεί ο τρόπος με τον οποίο θα αναπτυχθούν οι τρεις εναλλακτικές λύσεις με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι παράμετροι μοντελοποιήθηκαν για τρεις διαφορετικές περιόδους: i) το έτος 2021, το προβλεπόμενο άνοιγμα της πανεπιστημιούπολης· ii) οπτική εμφάνιση 2021-2050 μεσοπρόθεσμα και iii) οπτική εμφάνιση 2071-2100 μακροπρόθεσμα. Τα κύρια αποτελέσματα της αξιολόγησης πολλαπλών κριτηρίων για την παρέμβαση της Inselplatz ήταν τα εξής:

• Η εναλλακτική λύση 3 κατατάσσεται στην πρώτη θέση μεσοπρόθεσμα (2021‐2050) καθώς και μακροπρόθεσμα (2021‐2100). Η επιλογή αυτή συνίσταται στα εξής: i) διατήρηση των υφιστάμενων 14 δένδρων και φύτευση 31 νέων δένδρων (27 δένδρα με μεγάλο κορμό και 4 δένδρα με μικρό κορμό)· ii) να χρησιμοποιούν ανοιχτόχρωμα πεζοδρόμια για ολόκληρη την περιοχή· iii) ανάπτυξη πρασίνου στέγης για νέες στέγες διαμερισμάτων (30 % tar-gravel-roof και 70 % εκτεταμένη πράσινη στέγη)· iv) κατασκευή τεχνητού υδατικού συστήματος 80 m2.
• Το επίπεδο θερμικής καταπόνησης εκτιμήθηκε μέσω ενός δείκτη που κυμαινόταν από 0 (χωρίς θερμική καταπόνηση) έως 10 (μέγιστη θερμική καταπόνηση). Σύμφωνα με την ανάλυση, ήταν χαμηλότερη για την τρίτη εναλλακτική λύση. Υπολογίστηκαν οι ακόλουθες τιμές του δείκτη για αυτή την εναλλακτική λύση σε σύγκριση με τις άλλες δύο (οι τιμές δεικτών των εναλλακτικών λύσεων 1 και 2 αναφέρονται εντός παρενθέσεων): i) περίοδος 1981-2010 = 4,1, που αντιστοιχεί στο μέσο (4.8 για την εναλλακτική 1, 4.5 για την εναλλακτική 2)· ii) περίοδος 2021-2050 = 5,2, ελαφρώς αυξημένη (6,0 για την εναλλακτική 1, 5.7 για την εναλλακτική 2)· iii) περίοδος 2021-2100 = 6,7, μετρίως αυξημένη (7,5 για την εναλλακτική 1, 7,2 για την εναλλακτική 2).
• Τα ανοιχτόχρωμα πεζοδρόμια και τα μεγάλα δέντρα έχουν ευεργετικές επιπτώσεις στις ειδικές μικροκλιματικές συνθήκες του τόπου (εκείνες της Inselplatz). Το (πιθανώς) υψηλότερο κόστος αποσβέννυται επίσης σε σχέση με τα κριτήρια της αξίας των παροχών και της αρχιτεκτονικής ποιότητας.
• Κατά τη σύγκριση του καθαρού τρέχοντος κόστους ενός μικρού και ενός μεγάλου κοραλλιογενούς δέντρου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (δηλ. 82 έτη), το κόστος ήταν ελαφρώς υψηλότερο για τα μικρά κοραλλιογενή δέντρα σε σύγκριση με το κόστος για τα μεγάλα κοραλλιογενή δέντρα. Επιπλέον, το τελευταίο έχει πιο ευεργετικό αντίκτυπο στο μικροκλίμα της συγκεκριμένης τοποθεσίας.
• Η επίδραση ενός τεχνητού υδατορεύματος είναι πιο διφορούμενη, καθώς είναι αρκετά δαπανηρή και έχει —λόγω της διάστασής της— περιορισμένο μόνο αντίκτυπο στο μικροκλίμα. Η συνολική αξία του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται όσον αφορά την επίδρασή του στα κριτήρια ως αξία παροχής και αρχιτεκτονική ποιότητα.

Οι εργασίες στην Inselplatz ξεκίνησαν το 2018 και μέχρι τώρα επικεντρώνονταν κυρίως στην προετοιμασία του εργοταξίου. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το 2024/2025 (ομάδα έργου «Campus Inselplatz»).

Ο πολεοδομικός σχεδιασμός της χρήσης γης στη Γερμανία είναι μια διαδικασία που περιλαμβάνει την προκαταρκτική συμμετοχή των δημόσιων αρχών και οργανισμών σε δύο στάδια, καθώς και οποιωνδήποτε άλλων ενδιαφερόμενων μερών για επιλογές και προτάσεις. Μόλις συγκεντρωθούν όλες οι παρατηρήσεις (π.χ. σχετικά με περιβαλλοντικές, οικονομικές πτυχές ή πτυχές υποδομής) που θεωρούνται σημαντικές, πρέπει να σταθμίζονται και να εξισορροπούνται δεόντως, λαμβανομένων υπόψη τόσο των συμφερόντων του κύριου του έργου όσο και τυχόν δημόσιων ή ιδιωτικών συμφερόντων που ενδέχεται να επηρεαστούν από το έργο. Ο αρμόδιος τοπικός φορέας εκδίδει απόφαση σχετικά με τη δημόσια έκθεση. Το κοινό έχει τη δυνατότητα εντός ενός μηνός να υποβάλει συστάσεις και να διατυπώσει αντιρρήσεις σχετικά με το σχέδιο, οι οποίες στη συνέχεια πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Παράλληλα με αυτή την επίσημη διαδικασία συμμετοχής, η οποία απαιτείται από τη γερμανική νομοθεσία (επίσημος σχεδιασμός), θα μπορούσαν να εφαρμοστούν συμπληρωματικές διαδικασίες άτυπης συμμετοχής και συνεργασίας για την ενίσχυση των αποτελεσμάτων του σχεδιασμού και της αποδοχής τους. Οι κατευθυντήριες αρχές μπορούν να αναπτυχθούν και να αναγνωριστούν από τα αρμόδια πολιτικά όργανα, συνήθως το δημοτικό συμβούλιο, και να εφαρμοστούν στην πράξη με στόχο την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, των οργανώσεων των πολιτών, των ενώσεων και των επιχειρήσεων (άτυπος σχεδιασμός).

Στην περίπτωση της ανάπλασης της Jena, αναμενόταν να εξεταστούν σύνολα προτιμήσεων (στάθμιση) διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών (π.χ. σχεδιαστές, πολιτικοί, πολίτες) για την ανάλυση πολλαπλών κριτηρίων. Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι αυτό δεν ταιριάζει με τις υφιστάμενες ρουτίνες σχεδιασμού που περιγράφονται ανωτέρω, οι οποίες περιλαμβάνουν την επίσημη και άτυπη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών. Τα αποτελέσματα αυτών των δραστηριοτήτων συμμετοχής αντικατοπτρίζονται στη διαδικασία σύνταξης και ανασύνταξης· οι πληροφορίες αυτές «χωνεύονται» κατά κάποιο τρόπο από τον υπεύθυνο σχεδιασμού και, σε κάποιο βαθμό, ενσωματώνονται επίσημα και ανεπίσημα στη διαδικασία σχεδιασμού. Ως εκ τούτου, ο υπεύθυνος σχεδιασμού πρέπει να είναι σε θέση να παράγει έναν κατά κάποιο τρόπο «ισορροπημένο» συντελεστή στάθμισης κατά τη λήψη της απόφασης· Διαφορετικά, η αντίθεση στο τελικό σχέδιο θα εμποδίσει την αποδοχή του από το δημοτικό συμβούλιο. Για την ανάλυση πολλαπλών κριτηρίων της Inselplatz, δύο σχεδιαστές που συμμετείχαν στη διαδικασία σχεδιασμού προκάλεσαν τα βάρη μεμονωμένα. Και τα δύο σύνολα στάθμισης χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση για να ελεγχθούν με κάποιο τρόπο για κάποιο είδος μεροληψίας αντίληψης.

Η ενσωμάτωση της προσαρμογής στον πολεοδομικό σχεδιασμό της Jena ενισχύθηκε από διάφορους παράγοντες:

• Τα ακραία καιρικά φαινόμενα και ο τρόπος με τον οποίο σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή ενίσχυσαν την ευαισθητοποίηση του κοινού·
• Οι υπεύθυνοι διοίκησης και λήψης πολιτικών αποφάσεων ενήργησαν σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης και διέθεσαν προσωπικό και μικρό μόνιμο προϋπολογισμό για τη στήριξη της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στο Τμήμα Αστικής Ανάπτυξης & Πολεοδομία της πόλης της Ιένα.
• Η χρηματοδοτική στήριξη σε εθνικό επίπεδο επέτρεψε την ανάπτυξη του JenKAS, το οποίο αποτελεί τη βάση για δραστηριότητες προσαρμογής στην πόλη.
• Στην ομάδα εργασίας JenKAS συμμετείχαν διάφορα αστικά τμήματα, εκπρόσωποι του κράτους της Θουριγγίας, επιστήμονες και σύμβουλοι και διευκόλυναν τη δικτύωση εντός και εκτός των ορίων της πόλης, προκειμένου να υποστηριχθεί η δράση προσαρμογής.
• Τα ερευνητικά έργα που σχετίζονται με την προσαρμογή ανατίθενται από τη διοίκηση της πόλης σε τακτική βάση για τη συνεχή επικαιροποίηση και επέκταση της υφιστάμενης βάσης γνώσεων. Η εξωτερική αντίληψη για τις δραστηριότητες αυτές είναι πολλαπλή και συμβάλλει στη διατήρηση της δυναμικής προσαρμογής, π.χ. εθνικό βραβείο «Climate-active Municipality 2016», «Environmental Award 2015» του κράτους της Θουριγγίας.

Η αξιολόγηση που διενεργείται για την Inselplatz επωφελήθηκε σε μεγάλο βαθμό από αυτό το θεσμικό πλαίσιο.

Υπάρχουν επίσης ορισμένοι παράγοντες που εμποδίζουν την ενσωμάτωση της προσαρμογής στον πολεοδομικό σχεδιασμό στην Jena: i) άρνηση των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των υπευθύνων λήψης πολιτικών αποφάσεων, ii) περιορισμένοι δημόσιοι προϋπολογισμοί, iii) έλλειψη έμπειρου προσωπικού και iv) έλλειψη γνώσεων σχετικά με τις ευκαιρίες εξωτερικής χρηματοδότησης για δράσεις προσαρμογής. Ωστόσο, αυτοί οι περιορισμοί μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε προκλήσεις και μπορούν να καθιερώσουν την Jena ως πρωτοπόρο πόλη όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Χρησιμοποιήθηκαν τέσσερα κριτήρια για τη σύγκριση των τριών εναλλακτικών λύσεων για την ανάπλαση της Inselplatz:

• Δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων: i) κόστος επένδυσης και συντήρησης των πεζοδρομίων, των τεχνητών υδάτινων στοιχείων και των πράσινων κατασκευών (π.χ. γκαζόν και δέντρα), ii) καθαρή παρούσα αξία των πράσινων στεγών (νομισματικό, προεξοφλητικό επιτόκιο: 1,5 %)·
• Επίπεδο θερμικής καταπόνησης (ποσοτικό)·
• Αρχιτεκτονική ποιότητα (ποιοτική)·
• Αξία παροχής για το πανεπιστημιακό προσωπικό, τους φοιτητές και τους επισκέπτες (ποιοτική).

Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκε μια πιθανολογική μέθοδος πολλαπλών κριτηρίων (δηλ. στοχαστική ΠΡΟΜΗΘΕΑ II), η οποία είναι ιδιαίτερα ικανή να αντιμετωπίσει αβέβαια, ελλιπή, ετερογενή και ασυνεπή δεδομένα. Οι επιπτώσεις των αβέβαιων δεδομένων και των αποκλινουσών προτιμήσεων των ενδιαφερόμενων μερών για τα τέσσερα κριτήρια ελήφθησαν υπόψη στην ανάλυση και τεκμηριώθηκαν στα αποτελέσματα της αξιολόγησης.

Για το μέτρο προσαρμογής «οικολογικός προσανατολισμός της στέγης», διενεργήθηκε χωριστή ανάλυση κόστους-οφέλους. Για την ανάλυση αυτή εξετάστηκαν το κόστος (δηλαδή οι επενδύσεις, η επανεπένδυση, το κόστος αποκατάστασης, συντήρησης) και τα οφέλη που προκύπτουν για τους ιδιοκτήτες των κτιρίων (δηλαδή ιδιωτική εξοικονόμηση τελών ομβρίων υδάτων, μειωμένο κόστος εγκατάστασης εγκαταστάσεων διαχείρισης ομβρίων υδάτων, εξοικονόμηση ενεργειακού κόστους). Οι αντίστοιχες καθαρές παρούσες τιμές που ελήφθησαν ελήφθησαν επίσης υπόψη για την πιθανολογική πολυκριτηριακή ανάλυση. Ορισμένα δημόσια οφέλη, δηλαδή η αξία δημιουργίας οικοτόπων και η παγίδευση άνθρακα, εκτιμήθηκαν επίσης, αλλά αναφέρθηκαν χωριστά.

Το συνολικό κόστος που προβλέπεται για αυτό το μεγάλης κλίμακας έργο αστικής ανάπτυξης ανέρχεται σε 188 εκατομμύρια ευρώ και αποτελείται από τέσσερα υποέργα. Η συνολική χρηματοδότηση δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Ωστόσο, ορισμένες από τις παρεμβάσεις θα συγχρηματοδοτηθούν, με περίπου 84 εκατομμύρια ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Περίπου 10 εκατομμύρια ευρώ προέρχονται από ομοσπονδιακά κονδύλια του Συμφώνου για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση 2020, 37,7 εκατομμύρια από κρατικά κονδύλια και 4,1 εκατομμύρια από την πόλη της Ιένα.

Οι συζητήσεις για την ανάπτυξη τοπικής στρατηγικής προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στην Jena ξεκίνησαν το 2005. Μετά από ψήφισμα του δημοτικού συμβουλίου το 2009, το τμήμα ανάπτυξης της πόλης ανέθεσε μια δημόσια χρηματοδοτούμενη πιλοτική μελέτη για την ανάλυση των τοπικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, τον εντοπισμό πιθανών μέτρων προσαρμογής και την καλύτερη κατανόηση των αντιλήψεων κινδύνου των ενδιαφερόμενων μερών. Το 2010, η ανάπτυξη της τοπικής στρατηγικής προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή (JenKAS) ήταν το επόμενο λογικό βήμα. Υποστηρίχθηκε από το ερευνητικό πρόγραμμα του γερμανικού Ομοσπονδιακού Υπουργείου Κυκλοφορίας, Κατασκευών και Αστικής Ανάπτυξης και συγχρηματοδοτήθηκε σε τοπικό επίπεδο. Τον Μάιο του 2013, το δημοτικό συμβούλιο αναγνώρισε το JenKAS ως άτυπη αρχή σχεδιασμού της αστικής ανάπτυξης στην Ιένα. Αυτή ήταν μια σημαντική προϋπόθεση για την εφαρμογή του JenKAS και τη συνεχή εξέταση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στον πολεοδομικό σχεδιασμό στην Jena. Οι αλλαγές του νομικού πλαισίου σε διάφορους τομείς πολιτικής μεταδόθηκαν σταδιακά στο προσωπικό διαφόρων δημοτικών φορέων μέσω των αντίστοιχων τακτικών προγραμμάτων προχωρημένης κατάρτισης. Οι αναθεωρήσεις του εξωτερικού κανονιστικού πλαισίου, όπως του ομοσπονδιακού οικοδομικού κώδικα το 2011, ενισχύουν τις προσπάθειες ενσωμάτωσης της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Η φάση ανάλυσης και σχεδιασμού της ανάπλασης της Inselplatz πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2012-2017. Η φάση υλοποίησης ξεκίνησε το 2018 και μέχρι σήμερα (2019) συνίστατο κυρίως στον καθαρισμό και την προετοιμασία του εργοταξίου. Οι ανασκαφικές επεμβάσεις έχουν προγραμματιστεί για το 2020, ενώ η κατασκευή έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στα τέλη του 2020. Τα κτίρια που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ έχουν προγραμματιστεί να τεθούν σε λειτουργία έως το 2023, ενώ οι άλλες συνιστώσες θα ολοκληρωθούν έως το 2024/2025.

Για ορισμένες από τις συνιστώσες που πρόκειται να αναπτυχθούν, η αναμενόμενη διάρκεια ζωής κυμαίνεται από: 40 χρόνια για πράσινες στέγες, 40-50 χρόνια για μικρά αστικά δέντρα, 80-100 χρόνια για μεγάλα αστικά δέντρα, 80 χρόνια για πεζοδρόμια και 80 χρόνια για τεχνητά στοιχεία νερού.

Oliver Gebhardt
Helmholtz Centre for Environmental Research – UFZ
Department of Economics
E-mail: oliver.gebhardt@ufz.de

Manuel Meyer
City of Jena
Department of Urban Development and Planning
E-Mail: manuel.meyer@jena.de 

Έργο του 7ου ΠΠ της ΕΕ «Στρατηγικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή από τη βάση προς μια βιώσιμη Ευρώπη – BASE» και Projektgruppe «Campus Inselplatz»