Γιαρδίαση

Η Giardiasis (επίσης γνωστή ως δυσεντερία του lamblia ή lambliosis) είναι μια μολυσματική διαρροϊκή ασθένεια που προκαλείται από το παράσιτο Giardia lamblia. Η γιαρδίαση είναι η συχνότερα αναφερόμενη παρασιτική ασθένεια που μεταδίδεται μέσω των τροφίμων και του νερού στην Ευρώπη (ECDC, 2014-2022· Leitsch, 2015). Η νόσος εξακολουθεί να μην αναγνωρίζεται επαρκώς και να μην αναφέρεται επαρκώς, με εκτιμώμενη επίπτωση 4 έως 100 φορές υψηλότερη από τις πραγματικές αναφορές κρουσμάτων (Huang and White, 2006). Οι αυξανόμενες θερμοκρασίες και τα πιο ακραία φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή αναμένεται να αυξήσουν τον αριθμό των κρουσμάτων γιγαρδίασης.

Ποσοστό κοινοποίησης Giardiasis (χάρτης) και αναφερθείσες περιπτώσεις (γράφημα) στην Ευρώπη

_{Πηγή: ECDC, 2024, Surveillance Atlas of Infectious Diseases (Άτλαντας επιτήρησης λοιμωδών νόσων),} 2024

_{Σημειώσεις: Ο χάρτης και το γράφημα απεικονίζουν δεδομένα για τις χώρες μέλη του ΕΟΧ. Τα όρια και τα ονόματα που εμφανίζονται σε αυτόν τον χάρτη δεν συνεπάγονται επίσημη έγκριση ή αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα όρια και τα ονόματα που εμφανίζονται σε αυτόν τον χάρτη δεν συνεπάγονται επίσημη έγκριση ή αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η νόσος πρέπει να κοινοποιείται σε επίπεδο ΕΕ, αλλά η περίοδος αναφοράς ποικίλλει μεταξύ των χωρών. Όταν οι χώρες αναφέρουν μηδενικές περιπτώσεις, το ποσοστό κοινοποίησης στον χάρτη εμφανίζεται ως «0». Όταν οι χώρες δεν έχουν αναφέρει τη νόσο σε ένα συγκεκριμένο έτος, το ποσοστό δεν είναι ορατό στον χάρτη και επισημαίνεται ως «μη δηλωμένο» (τελευταία επικαιροποίηση τον Σεπτέμβριο του 2024).}

Πηγή &μετάδοση

Τα παράσιτα Giardia lamblia μπορούν να επιβιώσουν στο λεπτό έντερο των ανθρώπων, των άγριων και των οικόσιτων θηλαστικών. Πριν τα μικροσκοπικά παράσιτα περάσουν στα κόπρανα, εγκλωβίζονται μέσα σε σκληρά κελύφη που ονομάζονται κύστεις, γεγονός που τους επιτρέπει να επιβιώσουν για μήνες έξω από το σώμα σε κρύο νερό ή χώμα. Ένα μολυσμένο άτομο μπορεί να μεταφέρει κύστεις Giardia απαρατήρητες και να μολύνει άλλους ανθρώπους όταν οι πρακτικές υγιεινής είναι ανεπαρκείς (Adam, 2001· Huang and White, 2006).

Οι κύριες πηγές μόλυνσης είναι το μολυσμένο νερό, τα τρόφιμα, το έδαφος ή οι επιφάνειες. Τα κρούσματα της νόσου συμβαίνουν συχνά μετά την κατανάλωση μη επεξεργασμένου πόσιμου νερού ή την επαφή με μολυσμένες πηγές νερού κατά τη διάρκεια της αναψυχής. Επιπλέον, οι λοιμώξεις είναι συχνές σε κέντρα ημερήσιας φροντίδας ή λόγω ανθυγιεινών πρακτικών παρασκευής τροφίμων. Η χλωρίωση ως επεξεργασία νερού μπορεί να μην σκοτώσει τις κύστεις Giardia, ειδικά όταν το νερό είναι κρύο (Stuart et al., 2003· Thompson, 2011). Στην Ευρώπη, περίπου το 35 % των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων συνδέεται με ταξίδια (ECDC, 2023).

Επιπτώσεις στην υγεία

Οι επιπτώσεις στην υγεία κυμαίνονται από ασυμπτωματική έως σοβαρή χρόνια διάρροια. Περισσότερες κύστεις Giardia στο σώμα του ασθενούς προκαλούν σοβαρότερες λοιμώξεις, επειδή τα παράσιτα χρησιμοποιούν βασικά θρεπτικά συστατικά του ξενιστή τους. Συνήθως, η ασθένεια έχει ως αποτέλεσμα κοιλιακές και στομαχικές κράμπες, ναυτία, έμετο και διάρροια με σοβαρό φούσκωμα. Η διάρροια είναι υδαρής ή ακόμα και αφρώδης και τα συμπτώματα διαρκούν αρκετές εβδομάδες. Εάν η απώλεια υγρών είναι πολύ υψηλή, μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση. Όταν δεν αντιμετωπιστεί, η γιάρδια μπορεί να έχει μια πολύ ενοχλητική και παρατεταμένη πορεία. Η γιάρδια δεν είναι συνήθως απειλητική για τη ζωή, εκτός από τα άτομα που είναι σε κακή υγεία, υποσιτισμένα ή με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα (Carmena, 2010).

Νοσηρότητα & amp· θνησιμότητα

Στις χώρες μέλη του ΕΟΧ (εξαιρουμένης της Δανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, του Λιχτενστάιν, των Κάτω Χωρών, της Ελβετίας και της Τουρκίας λόγω έλλειψης στοιχείων), κατά την περίοδο 2007-2022:

• 213 156 επιβεβαιωμένες λοιμώξεις μεταξύ 2007-2023.
• Ποσοστό κοινοποίησης 4,08 κρουσμάτων ανά 100 000 κατοίκους το 2022
• Χαμηλή πιθανότητα νοσηλείας[1]
• 12 θάνατοι
• Σταθερή τάση από το 2015. Το 2020 σημειώθηκε μείωση του αριθμού των κρουσμάτων, πιθανώς λόγω των περιορισμών λόγω της νόσου COVID-19 και της ελλιπούς υποβολής εκθέσεων. Το 2021 ο αριθμός των υποθέσεων αυξήθηκε εκ νέου, σημαντικά πάνω από το επίπεδο της περιόδου 2015-2019. Το 2023 καταγράφηκαν 6 θάνατοι.

(ECDC, 2014-2022· ECDC, 2023)

Κατανομή σε όλο τον πληθυσμό

• Ηλικιακή ομάδα με την υψηλότερη επίπτωση νόσου στην Ευρώπη: 0 – 4 ετών (ECDC, 2014-2022)
• Ομάδες που διατρέχουν κίνδυνο σοβαρής πορείας της νόσου: παιδιά και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
• Ομάδες με υψηλότερο κίνδυνο μόλυνσης: άτομα που ζουν ή εργάζονται σε περιοχές με κακή υγιεινή ή κέντρα ημερήσιας φροντίδας (Huang and White, 2006)

Ευαισθησία στην κλιματική αλλαγή

Κλιματική καταλληλότητα

Τα παράσιτα Giardia μπορούν να επιβιώσουν σε θερμοκρασίες έως -4 ° C. Ωστόσο, τα παράσιτα υποφέρουν από θερμοκρασίες άνω των 23 ° C και επίπεδα pH άνω των 7,1 (Thompson, 2011).

Εποχικότητα

Στην Ευρώπη, δεν υπάρχει πολύ σαφής εποχική τάση, αν και συχνά αναφέρεται μεγαλύτερος αριθμός κρουσμάτων μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου (ECDC, 2014-2022).

Αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής

Οι περιπτώσεις γιάρδιας αυξάνονται με την αύξηση των θερμοκρασιών και τα πιο ακραία φαινόμενα. Το παρασιτικό φορτίο Giardia συχνά ενισχύεται σε ζώα όπως αρουραίους ή κάστορες. Τα εντεινόμενα και συχνότερα φαινόμενα έντονων βροχοπτώσεων, που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν τις συγκεντρώσεις Giardia στα υδατικά συστήματα, εξ ου και ο κίνδυνος μόλυνσης (Rupasinghe et al., 2022). Οι πλημμύρες μπορούν να οδηγήσουν σε μόλυνση των φυσικών πηγών νερού όταν οι κύστεις Giardia που προέρχονται από κοπριά ξεπλένονται από τα χωράφια. Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν ξεπεραστεί η χωρητικότητα των συστημάτων αποχέτευσης. Από την άλλη πλευρά, η ξηρασία μπορεί να αυξήσει τις συγκεντρώσεις παθογόνων σε επιβλαβή επίπεδα (Semenza και Menne, 2009) ή να προκαλέσει χαμηλές ροές που προκαλούν καθίζηση του παρασίτου Giardia στη λάσπη ή την άμμο (Patz et al., 2000).

Πρόληψη & Θεραπεία

Πρόληψη

• Βελτιωμένες εγκαταστάσεις υγιεινής
• Διήθηση πόσιμου νερού και νερού αναψυχής
• Σωστός χειρισμός τροφίμων και νερού για την πρόληψη διασταυρούμενης μόλυνσης
• Ευαισθητοποίηση σχετικά με τη μετάδοση ασθενειών, την προσωπική και δημόσια υγιεινή και την καραντίνα των μολυσμένων ατόμων

Θεραπεία

• Επανυδάτωση και αντικατάσταση ηλεκτρολυτών
• Φάρμακα νιτραζοξανίδης

Αναφορές

Adam, R. D., 2001, Biology of Giardia lamblia, Clinical Microbiology Reviews 14(3), 447-475. https://doi.org/10.1128/CMR.14.3.447-475.2001

Carmena, D., 2010, Waterborne transmission of Cryptosporidium and Giardia: ανίχνευση, επιτήρηση και επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, σε: Méndez-Vilas, A. (επιμ.), Current Research, Technology and Education Topics in Applied Microbiology and Microbial Biotechnology, σελ. 3-14.

ECDC, 2014-2022, Annual επιδημιολογικές εκθέσεις για την περίοδο 2012-2019 – Giardiasis (lambliasis). Διατίθεται στη διεύθυνση https://www.ecdc.europa.eu/en/giardiasis. Τελευταία πρόσβαση: Αύγουστος 2023.

ECDC, 2024, Surveillance Atlas of Infectious Diseases (Άτλας επιτήρησης λοιμωδών νόσων). Διατίθεται στη διεύθυνση https://atlas.ecdc.europa.eu/public/index.aspx. Τελευταία πρόσβαση: Σεπτέμβριος 2024.

Huang, D.B., και White, A.C., 2006, Μια ενημερωμένη ανασκόπηση για το Cryptosporidium και την Giardia. Γαστρεντερολογικές κλινικές της Βόρειας Αμερικής 35(2), 291–314. https://doi.org/10.1016/j.gtc.2006.03.006

Leitsch, D., 2015, Drug Resistance in the Microaerophilic Parasite Giardia lamblia (Αντίσταση στα φάρμακα στο μικροαερόφιλο παράσιτο Giardia lamblia). Τρέχουσες εκθέσεις για την τροπική ιατρική 2(3), 128–135. https://doi.org/10.1007/s40475-015-0051-1

Patz, J. A., et al., 2000, Effects of environmental change on emerging parasitic diseases (Επιπτώσεις της περιβαλλοντικής αλλαγής στις αναδυόμενες παρασιτικές ασθένειες). International Journal for Parasitology 30(12–13), 1395–1405. https://doi.org/10.1016/S0020-7519(00)00141-7

Rupasinghe, R., et al., 2022, Climate change and zoonoses (Κλιματική αλλαγή και ζωονόσοι): A review of the current status, knowledge gaps, and future trends (Επανεξέταση της τρέχουσας κατάστασης, των κενών γνώσης και των μελλοντικών τάσεων), Acta Tropica 226, 106225. https://doi.org/10.1016/j.actatropica.2021.106225

Semenza, J. C., και Menne, B., 2009, Climate change and infectious diseases in Europe, The Lancet Infectious Diseases 9(6), 365–375. https://doi.org/10.1016/S1473-3099(09)70104-5https://doi.org/10.1016/S1473-3099(09)70104-5

Stuart, J. M., et al., 2003, Risk factors for sporadic giardiasis (Παράγοντες κινδύνου για σποραδική γιαρδίαση): Μελέτη περιπτωσιολογικού ελέγχου στη νοτιοδυτική Αγγλία, Emerging Infectious Diseases 9(2), 229–233. https://doi.org/10.3201/eid0902.01048

Thompson, R. C. A., 2011, Giardia infections, σε: Palmer, S.R. et al. (Επιμέλεια), Oxford Textbook of Zoonoses: Biology, Clinal Practice, and Public Health, 2η έκδοση, σ. 522-535, Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/med/9780198570028.003.0052

[1] Η πιθανότητα νοσηλείας χαρακτηρίζεται ως χαμηλή, μέτρια ή υψηλή όταν αντίστοιχα < 25%, 25-75% ή > 75% των περιπτώσεων νοσηλεύονται.