Gníomhú ar son na hAeráide LIFE

Is fochlár nua é LIFE um Ghníomhú ar son na hAeráide de Chlár LIFE don Chomhshaol agus do Ghníomhú ar son na hAeráide do 2014-2020 ag a bhfuil buiséad de EUR 864 mhilliún (25 % de chlár iomlán LIFE). Is é LIFE um Ghníomhú ar son na hAeráide an t-aon chlár de chuid an Aontais atá tiomanta do fhreagairtí nuálacha a fhorbairt ar dhúshláin an athraithe aeráide ar fud an Aontais. Tacaíonn sé le cur chun feidhme thosaíochtaí straitéiseacha bheartas aeráide an Aontais laistigh den Aontas agus, dá bhrí sin, is gné thábhachtach é freisin de phríomhshruthú foriomlán na gníomhaíochta ar son na haeráide laistigh de bhuiséad an Aontais.

Leagtar amach i gClár Oibre Ilbhliantúil LIFE 2014-2017 na tosaíochtaí don chur chun feidhme sna chéad 4 bliana le buiséad EUR 449 milliún.   D’fhéadfaí EUR 190 milliún ó bhuiséad LIFE a chaitheamh ar ghníomhaíocht oiriúnaithe ar fud chríoch an Aontais don tréimhse 2014-2017.  Tá ceithre phríomhionstraim ag LIFE um Ghníomhú ar son na hAeráide atá ábhartha don oiriúnú sa chéad tréimhse eile:

• Deontais ghníomhaíochta do thionscadail sna Ballstáit le haghaidh gníomhaíocht ísealcharbóin atá athléimneach ó thaobh na haeráide de agus a bhfuil dea-chleachtas taispeántach nó nuálach ag baint léi chun tacú le príomhshruthú cuspóirí aeráide ar an leibhéal áitiúil agus chun tacú le rialachas níos fearr agus le faisnéis níos fearr maidir le beartais agus gníomhaíocht aeráide.
• Ionstraim phíolótach airgeadais nua chun cineálacha cur chuige nuálacha maoiniúcháin a thástáil agus a léiriú le haghaidh tionscadal lena gcuirtear caomhnú caipitil nádúrtha agus oiriúnú don athrú aeráide chun cinn, go háirithe trí chineálacha cur chuige bunaithe ar éiceachórais a fhorbairt, a thástáil agus a thaispeáint maidir le hoiriúnú don athrú aeráide.
• Deontais oibríochtúla d’eagraíochtaí neamhrialtasacha (ENRanna) a oibríonn i réimse an chomhshaoil agus an ghníomhaithe ar son na haeráide agus na forbartha beartais ar an leibhéal Eorpach;
• Tionscadail chomhtháite a chuirtear chun feidhme ar mhórscála críochach (ar scála réigiúnach, ilréigiúnach, náisiúnta nó trasnáisiúnta) pleananna nó straitéisí comhshaoil nó aeráide a cheanglaítear le reachtaíocht shonrach chomhshaoil nó aeráide an Aontais, arna bhforbairt de bhun gníomhartha eile de chuid an Aontais nó arna bhforbairt ag údaráis na mBallstát, go príomha i réimsí an dúlra, an uisce, na dramhaíola, an aeir agus an mhaolaithe ar an athrú aeráide agus an oiriúnaithe don athrú sin, agus rannpháirtíocht geallsealbhóirí á háirithiú ag an am céanna agus comhordú le foinse chistiúcháin ábhartha amháin eile ar a laghad de chuid an Aontais, náisiúnta nó phríobháideach agus an fhoinse chistiúcháin sin a shlógadh á chur chun cinn.

Féach anseo le haghaidh glaonna oscailte agus tuilleadh eolais faoi Chlár LIFE i gcoitinne.

Tá glao 2014 ar dheontais ghníomhaíochta faoin bhfochlár don athrú aeráide ar oscailt cheana féin. Is iad na trí réimse tosaíochta a dtugtar aghaidh orthu faoin bhfochlár don athrú aeráide maolú, oiriúnú agus rialachas agus faisnéis. Maidir leis an réimse tosaíochta um oiriúnú, is iad seo a leanas na réimsí spéise ina spreagtar tograí le haghaidh ghlao 2014:

• bainistiú trasteorann tuilte, lena gcothaítear comhaontuithe comhoibríocha bunaithe ar Threoir an Aontais maidir le Tuilte
• bainistiú cósta trasteorann, agus béim á leagan ar dheilteanna dlúthdhaonra agus ar chathracha cósta
• oiriúnú a phríomhshruthú i bpleanáil úsáide talún uirbí, i leagan amach foirgneamh agus i mbainistiú acmhainní nádúrtha
• limistéir sléibhe agus oileánacha, agus béim á leagan ar earnálacha talmhaíochta, foraoiseachta agus turasóireachta atá inbhuanaithe agus athléimneach
• bainistiú inbhuanaithe uisce; fairsingiú fásaigh agus dóiteáin foraoise a chomhrac i limistéir ina mbíonn triomach go minic
• bonneagar glas agus cineálacha cur chuige maidir le hoiriúnú atá bunaithe ar éiceachórais
• teicneolaíochtaí oiriúnaithe nuálacha
• measúnuithe leochaileachta agus straitéisí oiriúnaithe, lena n-áirítear iad siúd de chineál trasteorann

Le haghaidh ghlao 2014, spreagtar go gníomhach tograí lena ndírítear ar oiriúnú uirbeach.

Is féidir tionscadail a bhaineann le hoiriúnú a chur isteach freisin faoin réimse tosaíochta rialachais agus faisnéise.  I gcás ghlao 2014, spreagtar tograí a dhíríonn ar na nithe seo a leanas:

• Tionscadail lena bhforbraítear dea-chleachtais agus lena músclaítear feasacht i measc na mBallstát i réimse na meastóireachta ar an mbeartas aeráide chun tacú le gníomhaíocht aeráide chostéifeachtach, táscairí oiriúnaithe, cumarsáid riosca agus bainistíocht riosca a fhorbairt.
• Tionscadail chun uirlisí a thástáil agus a chur chun feidhme chun beartais agus bearta oiriúnúcháin a thuairisciú, chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh orthu ar fud na hEorpa
• Tionscadail do spriocphobail (e.g. saoránaigh, FBManna) a mhúsclaíonn feasacht ar leochaileachtaí an athraithe aeráide agus roghanna maidir le hoiriúnú don athrú aeráide, lena n-áirítear gníomhaíochtaí faisnéise arb é is aidhm dóibh feasacht agus tuiscint a mhúscailt ar straitéisí oiriúnaithe agus ar an gcaoi a gcuirtear i bhfeidhm iad sa chomhthéacs áitiúil agus réigiúnach.