Céim 1.3 Struchtúir rialachais a bhunú chun tacú leis an oiriúnú

Príomhtheachtaireacht

Foireann oiriúnaithe thiomnaithe a bhunú agus struchtúir a bhunú chun comhordú agus comhar a chuíchóiriú – laistigh d’eagraíocht, ar fud leibhéil rialachais éagsúla agus níos faide i gcéin – chun tacú le beartais agus pleananna oiriúnaithe a fhorbairt agus a chur chun feidhme. Rannpháirtíocht réamhghníomhach a thabhairt do pháirtithe leasmhara áitiúla ábhartha.

Croífhoireann a cheapadh a bheidh freagrach as an oiriúnú

Tá sé tábhachtach croífhoireann a bhunú laistigh de d’údarás áitiúil nó réigiúnach atá freagrach as straitéisí agus pleananna oiriúnaithe a fhorbairt agus a chur chun feidhme. Ba cheart an fhoireann sin a chumhachtú chun maoirseacht agus bainistiú a dhéanamh ar iarrachtaí oiriúnúcháin ar fud na heagraíochta, lena n-áiritheofar comhordú i measc na ranna ábhartha uile a láimhseálann earnálacha nó ábhair atá thar a bheith soghabhálach i leith thionchair an athraithe aeráide nó atá ríthábhachtach chun na réitigh oiriúnúcháin is gá a sholáthar. Is féidir a áireamh ar na hearnálacha nó ar na hábhair ábhartha sin an tsláinte, an chosaint shibhialta, an t-iompar, an fuinneamh, an t-uisce, an talmhaíocht, an phleanáil spásúil, an t-airgeadas, an fhoraoiseacht agus an fhorbairt áitiúil nó réigiúnach. Tá sé inmholta ‘oifigeach oiriúnúcháin’ a ainmniú chun na próisis a stiúradh agus chun cuidiú le róil laistigh den chroífhoireann agus trasna na croífhoirne a shoiléiriú (féach an sampla maidir le ‘Príomhoifigigh Athléimneachta’). Tá sé ríthábhachtach an fhaisnéis sin a chur in oiriúint do chóras rialachais do thíre, ós rud é go bhfuil inniúlachtaí éagsúla ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha i dtíortha éagsúla.

Agus an chroífhoireann seo á foirmiú agat, ba cheart duit na baill a chinneadh, cuspóirí a shainiú, tascanna agus cláir oibre a shoiléiriú, struchtúir chomhoibrithe a chomhaontú, sceidil agus garspriocanna a bhunú, agus doiciméadacht thrédhearcach a choinneáil.

D’fhéadfadh sé nach mbeadh sé d’acmhainn ag roinnt údarás áitiúil agus réigiúnach croífhoireann a chruthú mar gheall ar shrianta buiséid agus difríochtaí struchtúracha. Mar sin féin, tá sé ríthábhachtach acmhainní daonna a dhaingniú chuige sin, chun pleanáil oiriúnaithe éifeachtach agus rath fadtéarmach a áirithiú (féach Céim 1.4).

Príomhoifigigh athléimneachta

In 2013, sheol Fondúireacht Rockefeller an clár 100 Cathair Athléimneach chun cabhrú le cathracha straitéisí athléimneachta a fhorbairt. Chruthaigh sé líonra domhanda príomhoifigeach athléimneachta, oifigigh chathrach a bhfuil sé de chúram orthu pleanáil agus cur chun feidhme athléimneachta a threorú. Tá ról ríthábhachtach ag na hoifigigh seo maidir le comhordú a dhéanamh ar fud ranna cathrach, páirtithe leasmhara éagsúla a mhealladh chun tacaíocht a fháil do thionscnaimh, agus aghaidh a thabhairt ar dhúshláin a gcathracha. Mhaoinigh an clár poist i mbeagnach 100 riarachán áitiúil ar fud an domhain, ag cothú malartú eolais. Spreagtha ag na hoifigigh seo, tháinig ról an phríomhoifigigh teasa chun cinn, ag díriú ar phleananna agus gníomhartha a fhorbairt chun tonnta teasa a réamh-mheas agus freagairt dóibh. Ceaptar príomhoifigigh teasa anois i gcathracha ar fud an domhain, lena n-áirítear an Aithin, Rottterdam, Vejle agus Barcelona. Anuas air sin, bunaíodh post an phríomhoifigigh teasa dhomhanda i mí an Mheithimh 2022, i gcomhar le UN-Habitat.

Foinse: Oiriúnú Uirbeach san Eoraip: Cad a Oibríonn (LEE, 2024)

Rialachas

Uirbeach don Cheartas Sóisialta in Barcelona na Spáinne

Chun athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide a chur chun cinn, bhunaigh Barcelona roinn idirdhisciplíneach a chomhtháthaíonn saineolas ó speisialtóirí éiceolaíochta, ón oifig um chultúr agus straitéis inbhuanaitheachta, ó Ghníomhaireacht Fuinnimh na cathrach, agus ón roinn um chearta sóisialta agus athléimneacht. Cinntíonn an struchtúr seo meascán de dhearcthaí éagsúla agus comhoibriú díreach le coimisinéirí rialtais agus ceannaireacht chathrach. Tá sé léirithe ag Cathair Barcelona freisin go bhfuil sí tiomanta do rannpháirtíocht an phobail. Rinneadh thart ar 85 % de na gníomhaíochtaí faoi phlean aeráide na cathrach (CLIMA 2018-30) a chomhchruthú trí phróisis rannpháirtíochta.

Foinse: Oiriúnú Uirbeach san Eoraip: Cad a Oibríonn (LEE, 2024)

Struchtúir a bhunú le haghaidh comhordaithe agus comhair

Tá líonraí il-leibhéil agus sásraí comhoibríocha ríthábhachtach chun straitéisí agus pleananna maidir le hoiriúnú don athrú aeráide a fhorbairt agus a chur chun feidhme (féach na samplaí thíos). Tacaíonn na líonraí sin leatsa, mar údaráis áitiúla nó réigiúnacha, le fothú acmhainneachta agus cuireann siad faisnéis, eolas agus tacaíocht airgeadais ar fáil. Chun na struchtúir sin a bhunú, ní mór dul i dteagmháil agus comhordú a dhéanamh le páirtithe leasmhara ar leibhéil éagsúla riaracháin (comhordú ingearach) chun comhleanúnachas beartais a áirithiú. Is éard atá i gceist leis freisin comhoibriú ar fud ranna laistigh de d’eagraíocht agus le húdaráis chomharsanachta ar an leibhéal riaracháin céanna (comhordú cothrománach), chomh maith le páirtithe leasmhara áitiúla eile agus saoránaigh (rannpháirtíocht ilpháirtithe leasmhara).

Tá sé ríthábhachtach comhleanúnachas a choinneáil ar fud na leibhéal rialachais chun gníomhaíochtaí oiriúnúcháin áitiúla a phleanáil agus a chur i gcrích. I gcás na n-údarás réigiúnach a thacaíonn le hiarrachtaí oiriúnúcháin, tá comhordú fóinteach leis na húdaráis áitiúla ríthábhachtach chun a saineolas agus a ngníomhaíochtaí a ionchorprú i gceapadh beartas oiriúnúcháin réigiúnach. Mar chuid den chomhordú ingearach, ba cheart do na húdaráis réigiúnacha dul i dteagmháil go gníomhach le tascfhórsaí oiriúnaithe ar an leibhéal náisiúnta. Chomh maith leis sin, i réigiúin teorann, tá comhar i measc tíortha comharsanachta ríthábhachtach chun cineálacha cur chuige éifeachtacha agus aontaithe maidir le hoiriúnú a bhunú go comhpháirteach, mar gheall ar rioscaí comhroinnte thar theorainneacha.

Más cuid de chroífhoireann údaráis áitiúil thú, tá sé tábhachtach ról a thabhairt do limistéir chomharsanachta i bhforbairt beartais, comhordú a dhéanamh le foirne oiriúnaithe in údaráis chomharsanachta, agus treoir, comhordú agus tacaíocht theicniúil a lorg ón údarás réigiúnach nó náisiúnta. Áiritheofar leis sin comhleanúnachas beartais agus iarrachtaí éifeachtacha oiriúnúcháin.

Bardais bheaga tuaithe a chumhachtú trí rialachas il-leibhéil le haghaidh oiriúnú sa Réin Thuaidh-Viostfáile, an Ghearmáin

Léirigh tionscadal na Réigiún atá ag Athrú i dTuaisceart na Réine-Viostfáile, an Ghearmáin, conas is féidir le rialachas il-leibhéil dul i ngleic go héifeachtach le dúshláin maidir le hoiriúnú don athrú aeráide i bpobail bheaga tuaithe, trí mheascán de chuir chuige ón mbun aníos agus ón mbarr anuas. Thar thréimhse 4 bliana, thacaigh sé le seacht gceantar chun athléimneacht a fheabhsú, oiriúnú don athrú aeráide a chomhtháthú sa phleanáil áitiúil agus gníomhaithe réigiúnacha a chumhachtú. Bhain an tionscadal úsáid as mapáil bóithre, a raibh páirtithe leasmhara éagsúla páirteach inti, chun straitéisí praiticiúla oiriúnaithe a chur chun feidhme. Chuidigh réigiúin atá ag teacht chun cinn le bearta oiriúnúcháin a chur chun feidhme i gcomhréir le dlíthe an stáit, agus straitéisí praiticiúla maidir le hathléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide á gcur chun cinn acu. Rinne sé é sin trí chomhar a chothú idir na leibhéil rialachais fheidearálaigh, cheantair agus bhardasaigh, agus trí pháirt a thabhairt do pháirtithe leasmhara, do ghnólachtaí agus d’institiúidí taighde éagsúla.

Foinse: Climate-ADAPT (2023)

Líonraí chun tacú le hiarrachtaí oiriúnaithe na n-údarás áitiúil agus réigiúnach

Mar shínitheoirí thionscnamh Chúnant na Méaraí, tá méadú ag teacht ar líon na gcathracha agus na mbardas ar fud na hEorpa atá ag forbairt straitéisí agus pleananna oiriúnaithe áitiúla. Cuireann comhordaitheoirí críochacha an chúnaint (e.g. rialtais réigiúnacha) agus lucht tacaíochta (amhail gníomhaireachtaí forbartha réigiúnaí) tacaíocht ríthábhachtach ar fáil d’údaráis áitiúla – trí fhothú acmhainneachta, cúnamh teicniúil, líonrú agus rannpháirtíocht i dtionscadail Eorpacha lena gcuirtear bearta oiriúnaithe chun feidhme ar an leibhéal áitiúil. Mar shampla, sa Ghréig bhunaigh Réigiún Attica (comhordaitheoir críochach cúnaint) líonra CLIMATΤICCA chun tacú leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha dul i ngleic le saincheisteanna oiriúnúcháin. Cuireann an líonra sin feasacht agus fothú acmhainneachta chun cinn i measc saineolaithe agus údarás.

Foinse: An bhfuil an Eoraip ar an mbóthar ceart maidir le hathléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide? (LEE, 2023)

Oiriúnú don athrú aeráide agus athléimneacht in earnálacha éagsúla agus i mbeartais áitiúla a chomhtháthú

Comhoibríonn Roinn Athléimneachta Uirbí Chathair Milano ar fud ranna (e.g. Cosaint Shibhialta agus Athghiniúint Uirbeach) chun sonraí a bhailiú, rioscaí a shainaithint, agus bearta aeráide a phleanáil. Tá oiriúnú don athrú aeráide agus maolú ar an athrú aeráide leabaithe i bpleanáil agus i mbeartais uirbeacha níos leithne, amhail an Plean Aeir agus Aeráide agus an Conradh Cathrach Aeráide. Ina theannta sin, díríonn Conradh Chathair Aeráide Milano ar athfhorbairt ghlas lena n-áirítear 157 ngníomhaíocht chun todhchaí uirbeach athléimneach atá neodrach ó thaobh carbóin de a chothú faoi 2050.

Foinse: Misean an Aontais Eorpaigh maidir leis an Tairseach um Oiriúnú (2024)

Páirtithe leasmhara dá ndéantar difear a shainaithint agus rannpháirtíocht páirtithe leasmhara a bhunú

Tá sé ríthábhachtach ciorruithe ar oiriúnú a dhéanamh ar fud earnálacha éagsúla agus mar sin raon éagsúil páirtithe leasmhara a bheith rannpháirteach i gceapadh beartas oiriúnúcháin. Áirítear leis sin ionadaithe áitiúla ó ghníomhaireachtaí talmhaíochta, tógála nó forbartha, cuideachtaí fóntais, ollscoileanna, ionaid taighde, eagraíochtaí neamhrialtasacha, an earnáil phríobháideach agus saoránaigh. Ba cheart duit dul i dteagmháil le páirtithe leasmhara áitiúla ag gach céim den phróiseas beartais, ó eolas áitiúil riachtanach a bhailiú maidir le rioscaí aeráide go roghanna oiriúnaithe a roghnú agus straitéisí agus pleananna a fhorbairt.

Tá sé tábhachtach go mbeadh trasghearradh éagsúil den phobal i gceist, lena n-áirítear iad siúd a bhfuil dearcthaí éagsúla acu agus ó inscne agus aoisghrúpaí éagsúla. Ós rud é nach ndéanann an t-athrú aeráide difear comhionann do chodanna éagsúla den tsochaí, ba cheart duit aghaidh a thabhairt ar leochaileacht shóisialta trí na grúpaí leochaileacha a shainaithint, trí thuiscint a fháil ar a riachtanais agus trí pháirt a thabhairt dóibh sa phróiseas pleanála. Chun rannpháirtíocht fhóinteach na ngrúpaí sin a áirithiú, tá sé ríthábhachtach a riachtanais a shainaithint agus tacaíocht fothaithe acmhainneachta a thairiscint ón tús.

Le rannpháirtíocht luath le grúpaí páirtithe leasmhara, cuirtear comhordú agus comhar éifeachtach chun cinn, rud a spreagann glacadh, tuiscint agus tiomantas. Mar sin féin, d’fhéadfadh sé a bheith dúshlánach páirtithe leasmhara a mhealladh go comhsheasmhach agus go fóinteach le linn an phróisis, go háirithe nuair a bhíonn cinntí sonraíbhunaithe. Féachaint ar mhodhanna éagsúla le haghaidh rannpháirtíocht éifeachtach na bpáirtithe leasmhara sna hacmhainní a chuirtear ar fáil.

A luaithe a shainaithnítear príomhpháirtithe leasmhara, tá sé tábhachtach a leasanna agus a riachtanais a thuiscint, chomh maith le róil agus freagrachtaí soiléire a bhunú. Trí straitéis bainistíochta páirtithe leasmhara a fhorbairt – ina leagfar amach an chaoi a n-idirghníomhóidh d’eagraíocht leis na grúpaí sin agus a gcinnfidh sí a leibhéal rannpháirtíochta – cinnteofar trédhearcacht. Ba cheart straitéis rannpháirtíochta sholúbtha intomhaiste a bheith mar thoradh ar an gcur chuige sin ar féidir athbhreithniú leanúnach a dhéanamh uirthi de réir mar is gá.

Spás Comhoibrithe Valencian, an Spáinn

Tá údaráis chathrach agus réigiúnacha Valencia mar chuid de Mhisin an Aontais maidir le hOiriúnú don Athrú Aeráide, agus tá comhairle chathrach Valencia rannpháirteach freisin i Misean an Aontais maidir le Cathracha Aeráidneodracha Cliste. Tá Spás Comhoibrithe Valencian bunaithe anois mar chreat rialachais il-leibhéil, ag díriú ar chuspóirí misin. Feidhmíonn sé ar dhá leibhéal: (1) comhordú ingearach faoi stiúir croíghrúpa, le foireann tacaíochta do thionscnaimh shonracha, agus (2) comhordú cothrománach, mar aon le rannpháirtíocht fhorleathan na bpáirtithe leasmhara, lena mbaineann an earnáil phríobháideach, an earnáil phoiblí, an saol acadúil, an tsochaí shibhialta, saoránaigh agus na meáin. Tríd an méid sin, tá sé d’aidhm aige tionscnaimh chlaochlaitheacha a chur chun cinn chun dul i ngleic leis an ngéarchéim aeráide, ceannaireacht a chothú, aistriú a éascú, acmhainní a bhainistiú go héifeachtúil, cumarsáid agus nuálaíocht a spreagadh, agus acmhainneacht a fhothú. Áirithítear leis an gcur chuige sin cuimsiú agus comhoibriú idir raon leathan páirtithe leasmhara.

Foinse: Misean an Aontais maidir leis an Tairseach um Oiriúnú (2023)

Clár téarnaimh tírdhreacha agus doirte, Réigiún Košice, an tSlóvaic

Tá clár athchóirithe á chur i gcrích ag Réigiún Košice na Slóvaice chun rith chun srutha a laghdú, tuilte a chosc, gníomhú in aghaidh triomaigh agus tionchar tonnta teasa a laghdú. Le tacaíocht chistiúcháin ón leibhéal náisiúnta, bunaíodh sé Bhord Comhairleacha um Athchóiriú Uisce agus Talún chun gníomhaíochtaí i gceantair an réigiúin a chomhordú. Léiríonn an clár rannpháirtíocht láidir na bpáirtithe leasmhara trí rannpháirtíocht gníomhaithe éagsúla – ó bhardais, feirmeoirí agus úinéirí talún go hollscoileanna, oibrithe deonacha agus gníomhaithe.

Foinse: Climate-ADAPT (2023)

Teagmháil a dhéanamh le daoine leochaileacha agus daoine a bhfuil sé deacair teagmháil a dhéanamh leo in Barcelona na Spáinne

In Barcelona, is tionscnamh é an Comhaontú Saoránach le haghaidh Barcelona Cuimsitheach arb é is aidhm dó cuimsiú sóisialta a chur chun cinn agus caidreamh a chothú idir an tsochaí shibhialta agus an rialtas. Is éard atá i gceist leis an gcomhaontú a shíniú gealltanas a thabhairt eolas agus taithí a roinnt, príomhthionscadail a mholadh, agus páirt a ghlacadh in obair agus i gcaidrimh ábhartha. Bunaithe i 2006 mar chuid den Phlean Bardasach um Chuimsiú Sóisialta, tá an comhaontú dírithe anois ar straitéis 10 mbliana chun aghaidh a thabhairt ar neamhionannais shóisialta.

Foinse: Treoirlínte chun dul i dteagmháil le daoine atá i staideanna leochaileacha (CE, 2023)

Saoránaigh a chur i Lárionad an Oiriúnaithe Uirbigh, an Ungáir

In 2015, rinne ceantar Kispest na hUngáire ionchur na saoránach a ionchorprú ina Phlean um Fhuinneamh Inbhuanaithe agus um Oiriúnú don Athrú Aeráide (SECAP) trí shuirbhé ar líne. Bhí sé d’aidhm ag an suirbhé ról a thabhairt do chónaitheoirí i bpleanáil maidir le hoiriúnú don athrú aeráide agus sonraí ar leibhéal ceantair a bhailiú maidir le guaiseacha a bhaineann leis an aeráid. Leag freagróirí béim ar réimsí tosaíochta le haghaidh gníomhaíochta agus ar na bearta is fearr leo maidir le hoiriúnú don athrú aeráide. I measc na bpríomhthionscnamh a mhúnlaigh aiseolas ó na saoránaigh bhí spásanna glasa a leathnú, insliú teirmeach foirgneamh a fheabhsú chun teas foircneach a chomhrac, agus tionscnaimh gharraíodóireachta áitiúla a athbheochan chun slándáil bia a fheabhsú.

Foinse: Oiriúnú Uirbeach san Eoraip: Cad a Oibríonn (LEE, 2024)

Teagmháil a dhéanamh le saoránaigh trí Líonra d’Ionaid Oideachais Chomhshaoil, an Iodáil

Tá níos mó ná 40 Ionad Oideachais Comhshaoil curtha ar bun ag réigiún Abruzzo san Iodáil chun feasacht a mhúscailt faoi shaincheisteanna comhshaoil agus aeráide. Trí thionscadail phraiticiúla ar nós an fheachtais rathúil "Sábháil an Béar Marsican", déanann na hionaid seo pobail a mhealladh agus a chumhachtú, ag cothú cultúr freagrachta comhshaoil. Léiríonn a gcistiú il-leibhéil — ó fhoinsí áitiúla go foinsí an Aontais — iarracht láidir chomhoibríoch chun dul i ngleic le dúshláin aeráide.

Foinse: Misean an Aontais Eorpaigh maidir leis an Tairseach um Oiriúnú (2024)