CALCHAS — Córas comhtháite anailíse chun foraoisí a chaomhnú go héifeachtach ó dhóiteán

Céim thábhachtach i mbainistiú tubaistí is ea céim na hullmhachta, a bhfuil baint dhíreach aici le rioscaí a laghdú. Is gnéithe ríthábhachtacha iad meastóireacht ar ghuaiseacha, dea-phleanáil, straitéisí bainistíochta cuí agus comhoibriú agus ba iad príomhfhócas an tionscadail CALCHAS a raibh córas comhtháite anailíse do chaomhnú éifeachtach dóiteáin foraoisí mar thoradh air.

In dhá limistéar phíolótacha (Troodos, an Chipir; Grammos, an Ghréig), bhí sé d’aidhm ag an tionscadal:

• Feabhas a chur ar eolas agus scileanna gairmithe agus seirbhísí cosanta sibhialta maidir le pleanáil éifeachtach ama agus spásúil acmhainní;
• Feabhas a chur ar eolas agus scileanna cinnteoirí maidir le pleanáil aslonnaithe;
• Éifeachtacht agus ullmhacht briogáidí dóiteáin, cosanta sibhialta, pobal áitiúil agus aon gheallsealbhóirí eile a mhéadú chun déileáil le bagairtí dóiteáin foraoise.

D’fhorbair agus bhunaigh tionscadal CALCHAS Córas Comhtháite Anailíse Dóiteáin Foraoise (IFFAS) chun foraoisí a chaomhnú go héifeachtach ó thaobh dóiteáin de. Úsáideann sé uirlis ionsamhlúcháin dóiteáin foraoise atá in ann éabhlóid dóiteáin foraoise fiáine a mheas. Úsáideann an uirlis sonraí ionchuir maidir le riosca adhainte, sonraí meitéareolaíochta fíor-ama, fásra an limistéir agus faisnéis spásúil (isea-chomhrianta agus airde talún).

Tá stáisiúin mheitéareolaíocha suiteáilte i limistéir an dá shuíomh phíolótacha (Troodos sa Chipir agus Grammos sa Ghréig) atá níos mó faoi réir riosca dóiteáin agus soláthraíonn saintréithe struchtúracha ar fhásra faisnéis mhionsonraithe atá úsáideach le bheith ar an eolas nuair a bhíonn dálaí comhshaoil fabhrach d’fhorbairt dóiteáin. Úsáidtear an uirlis insamhlóir dóiteáin ansin chun forbairt dóiteáin a thuar agus chun cabhrú lena bhainistiú.

Bhí baint ag údaráis inniúla amhail ranna dóiteáin, ranna cosanta sibhialta, údaráis foraoiseachta, údaráis áitiúla, aireacht talmhaíochta agus comhshaoil, chomh maith le saoránaigh phríobháideacha le forbairt IFFAS agus le scaipeadh thorthaí an tionscadail chun déileáil le bagairtí dóiteáin foraoise. Le linn na dtrí mhí dheireanacha den tionscadal CALCHAS, seachadadh IFFAS chuig údaráis inniúla dóiteáin foraoise an dá shuíomh phíolótacha: Fire & Ranna Cosanta Sibhialta Réigiún Kastoria sa Ghréig agus Roinn Foraoise agus Aireacht Talmhaíochta, Acmhainní Nádúrtha agus Comhshaoil na Cipire.

Trí stáisiúin mheitéareolaíocha agus faisnéis mhoirfeolaíoch a úsáid, cuirtear faisnéis mhionsonraithe ar fáil maidir le saintréithe comhshaoil an dá limistéar phíolótacha. Bíonn páirtithe leasmhara áitiúla amhail seirbhísí dóiteáin, cosaint shibhialta agus pobail áitiúla rannpháirteach ann freisin ionas gur féidir an fhaisnéis a fhaightear trí chur i bhfeidhm an chórais a scaipeadh chun tuilleadh straitéisí a phlé chun déileáil le riosca dóiteáin.

Tá IFFAS inaistrithe chuig limistéir foraoise eile, fiú más gá é a chur in oiriúint agus ní mór roinnt saintréithe sonracha de na limistéir ina gcuirtear i bhfeidhm é a ionchorprú ann. Ní mór an fásra (speicis, dlús agus inadhainteacht), topagrafaíocht agus paraiméadair spásúla an limistéir, chomh maith leis na limistéir shainaitheanta a d’fhéadfadh a bheith ann chun dóiteán a thosú, a chinneadh le haghaidh gach láithreáin ina gcuirtear IFFAS i bhfeidhm. Laistigh de IFFAS, is féidir na hionchuir sin a chomhcheangal le sonraí meitéareolaíochta áitiúla (le bheith ar fáil go háitiúil) chun meastachán/prognóis fíor-ama ar éabhlóid an dóiteáin fhiáin a ghiniúint.

Ceann de theorainneacha an chórais is ea cumas na n-údarás áitiúil (cosaint shibhialta, briogáidí dóiteáin, agus cinnteoirí) an t-insamhlóir a chur i bhfeidhm agus an fhaisnéis a fhaightear uaidh a bhainistiú. Chun déileáil leis an teorainn fhéideartha seo, eagraíodh seisiúin oiliúna 5 (3 don Chipir agus 2 don Ghréig) maidir le húsáid na mbogearraí laistigh den tionscadal CALCHAS. Thairis sin, moladh d’úsáideoirí údaraithe an ardáin ionsamhlúcháin dul i dteagmháil le foireann an tionscadail tráth ar bith, chun tuilleadh faisnéise agus cabhrach a fháil.

Is uirlis úsáideach é an Córas Comhtháite Anailíse ar Dhóiteáin Foraoise (IFFAS) do na húdaráis fhreagracha:

• Ar leibhéal an cháis: (i) chun críocha oiliúna pearsanra, (ii) chun na bonneagair chaomhnaithe dóiteáin is gá a phleanáil (stáisiúin faireacháin dóiteáin, criosanna briste dóiteáin, umair uisce, etc.).
• Ar an leibhéal oibríochtúil: le haghaidh cinnteoireacht agus comhordú le linn teagmhais dóiteáin foraoise.

B’ionann an buiséad iomlán don tionscadal CALCHAS agus EUR 2,337,114.00 (ba é EUR 1,158,803.00 an ranníocaíocht ón Aontas tríd an gclár LIFE). Áiríodh leis sin an costas ar fhorbairt IFFAS, bainistiú tionscadal, scaipeadh, fothú acmhainneachta, etc. Ríomhtar gurb é thart ar EUR 350 000 an costas infheistíochta foriomlán is gá chun IFFAS a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm i limistéir foraoise eile le haghaidh limistéar foraoise 100 km² agus EUR 1 000 000 le haghaidh limistéar foraoise 500 km^2. I measc na gcostas a bhaineann le cur i bhfeidhm IFFAS i réimsí eile tá: staidéar ar shaintréithe a bhaineann go sonrach leis an suíomh, bailiú agus anailís sonraí, cur i bhfeidhm na modheolaíochtaí forbartha, dearadh IFFAS do na réimsí sonracha, forbairt na gcrua-earraí is gá (stáisiúin mheitéareolaíocha, trealamh cúnta, etc.), suiteáil na gcrua-earraí, tástáil IFFAS, agus oiliúint na n-údarás inniúil. Is féidir leis na costais sin a bheith éagsúil ag brath ar roinnt paraiméadar amhail castacht gheomoirfeolaíoch agus flóra an limistéir, suíomh agus iargúltacht an limistéir foraoise, agus infhaighteacht sonraí atá ann cheana maidir leis an limistéar foraoise sonrach.

Forbraíodh agus tástáladh IFFAS laistigh den tionscadal CALCHAS a bhí ar siúl idir Márta 2010 agus Lúnasa 2013.

Níl aon teorainn saolré ann le haghaidh IFFAS fad a áirithítear oibríochtaí cothabhála cuí.

Ioannis Spanos
TERRA NOVA Ltd
39 Kaisareias str., 11527 Athens, Greece
Τel. +30 210 777 5597
E-mail: spanos@terranova.gr 

Clár LIFE an Aontais