Altraí Dúshlán Aeráide na hEorpa: Feachtas chun gairmithe sláinte a spreagadh chun páirt a ghlacadh i dtionchar an athraithe aeráide ar an tsláinte

Tá an Eoraip ag téamh níos tapúla ná an meán domhanda, le 2016-2020 sna cúig bliana is teo (ar an meán) ó cuireadh tús le taifid, agus tonnta teasa níos faide ag éirí níos coitianta. In 2003, d’fhulaing Réigiún Eorpach EDS an tonn teasa ba mheasa riamh, rud a d’fhág breis agus 70,000 bás iomarcach in 12 thír Eorpacha. Ó 1990 i leith, mar thoradh ar dhaonraí atá ag dul in aois, leitheadúlacht ard galar ainsealach, agus leibhéil mhéadaitheacha uirbithe, is iad pobail i réigiúin na hEorpa agus na Meánmhara Thoir na pobail is leochailí ar fud an domhain ó thaobh foircinn teasa de. Chomh maith le teas, tá tionchar diúltach ag an athrú aeráide ar dheitéarmanaint uile na sláinte, méadóidh sé leitheadúlacht galar tógálach agus veicteoir-iompartha tuilleadh, agus méadóidh sé an baol go dtarlóidh teagmhais adhaimsire, rud a théann in olcas arís deitéarmanaint shóisialta agus eacnamaíocha na sláinte agus a chruthaíonn gortuithe agus breoiteacht. D’fhéadfadh tiúchan pailine níos airde réamh-mheasta agus séasúr pailine níos faide déine na n-airíonna riospráide a mhéadú freisin.

Tá earnáil an chúraim sláinte ar thús cadhnaíochta cheana féin maidir le déileáil leis na tionchair sin ar an athrú aeráide, agus tá altraí ríthábhachtach chun athléimneacht a fhorbairt laistigh de dhaonraí agus chun an bonneagar sláinte a oiriúnú do thionchair aeráide. Tá ról ríthábhachtach ag altraí maidir leis an tsláinte a chur chun cinn, galair a chosc agus cúram príomhúil agus cúram pobail a sholáthar. Cuireann siad cúram ar fáil i suíomhanna éigeandála agus beidh siad ríthábhachtach chun clúdach sláinte uilíoch a bhaint amach. Ionas go mbainfidh gach tír Sprioc Forbartha Inbhuanaithe 3 maidir le sláinte agus folláine amach, measann WHO go mbeidh 9 milliún altra agus cnáimhseach breise ag teastáil ón domhan faoin mbliain 2030.

Tháinig gairm na n-altraí chuig an díospóireacht aeráide go luath ag iarraidh gníomhú ar son na haeráide agus tá sí in áit mhaith chun aghaidh a thabhairt ar éifeachtaí an athraithe aeráide ar an tsláinte. Tá sé d’acmhainn ag altraí príomhtheachtaireachtaí faoin aeráid a chruthú agus a scaipeadh, ós rud é go dtugann siad aire do na hothair agus do na pobail is leochailí ó thaobh an athraithe aeráide de (Butterfiled et al., 2021).

Mar sin féin, mar gheall ar shrianta ama, easpa eolais maidir le tionchar an athraithe aeráide ar an tsláinte (mar nach múintear é faoi láthair mar chuid den churaclam altranais), agus easpa cumais ceannaireachta, tá teorainn á cur le tosca maidir le forbairt scileanna altraí agus éabhlóid a gcleachtas laethúil in aeráid atá ag athrú (Hathaway agus Maibach, 2018).

Tá sé mar aidhm ag Dúshlán Aeráide na nAltraí roinnt spriocanna a bhaint amach:

• Oideachas a chur ar altraí agus ar ghairmithe sláinte (3,500 san iomlán faoi 2023) faoi thionchair an athraithe aeráide ar an tsláinte
• Cohórt gairmithe sláinte a thógáil a bheidh ar an eolas faoin athrú aeráide agus a bheidh rannpháirteach i dtionchair sláinte a bhaineann leis an aeráid a chosc i suíomhanna cúraim trí líonrú altraí tiomanta a chur chun cinn.
• Gluaiseacht gairmithe sláinte atá tiomanta do réitigh aeráide a sheoladh i suíomhanna cúraim agus sa phobal
• Cuir aithne ar shrianta ama na n-altraí trí acmhainní gearra beachta a chur ar fáil maidir leis an tionchar a bhíonn ag an athrú aeráide ar an tsláinte agus ar an tionchar a bhíonn ag an soláthar cúraim sláinte ar an athrú aeráide freisin.

Spreagann Dúshlán Aeráide na nAltraí san Eoraip altraí maidir le hoideachas agus rannpháirtíocht i ndáil leis an athrú aeráide. Cuireann an Dúshlán acmhainní saor in aisce ar líne ar fáil d’altraí chun oideachas a chur ar chomhghleacaithe ar athrú aeráide agus ar shláinte, chun réitigh dea-chleachtais a chur i láthair, agus chun daoine eile a spreagadh chun gníomhú chun oideachas a chur ar ghairmithe sláinte faoi thionchair sláinte an athraithe aeráide. Tá gá le clárú ar líne ar shuíomh gréasáin Dhúshlán Aeráide na nAltraí chun rochtain a fháil ar an tacar acmhainní agus chun bheith ina ‘Churadh Aeráide Altranais’.

Is altraí agus gairmithe aeráide agus sláinte a d’fhorbair na hacmhainní sin trí Chúram Sláinte gan Dochar a Dhéanamh don Eoraip, agus is de réir catagóire a eagraítear iad: 

• Foghlaim: Soláthraíonn an t-ábhar cúlra teoiriciúil ar athrú aeráide agus na caidrimh idir aeráid agus sláinte, lena n-áirítear forbhreathnú ar an staid reatha san Eoraip agus an tionchar tuartha sa todhchaí. Díríonn éifeachtaí an athraithe aeráide ar thonnta teasa, ar thruailliú aeir, ar ghalair veicteoir-iompartha, ar theagmhais adhaimsire, ar thubaistí nádúrtha agus ar an meabhairshláinte.
• Oideachas a chur ar fáil: Tugann na hacmhainní seo faisnéis oideachasúil riachtanach ar an aeráid agus ar shláinte ach ábhar freisin chun imeacht oideachais a phleanáil, a chur chun cinn agus a óstáil i gclinic nó i bpobal.
• Abhcóide: I measc acmhainní na catagóire seo tá treoir chun scileanna abhcóideachta a neartú, chun tacú leis an aeráid agus leis an tsláinte ar na meáin shóisialta, ach freisin moltaí ar féidir le haltraí aghaidh a thabhairt orthu chuig a riarachán ospidéil.
• Cleachtadh: Tá acmhainní na catagóire seo fós á bhforbairt agus tá sé mar aidhm acu eolas aeráide a chomhtháthú i gcleachtas altranais. Tá trí chás-staidéar ann cheana féin ar thionscadail rathúla atá ar fáil chun tacú leis an ngníomhaireacht agus le heolas ar altraí maidir le pleanáil agus cur chun feidhme. Is iad seo a leanas na cás-staidéir: Altra a Crann (Spásanna glasa a chruthú agus bithéagsúlacht a fheabhsú gar do shaoráidí cúram sláinte) — Éire, athchúrsáil plaisteach san ospidéal — an Ríocht Aontaithe, agus laghdú dramhaíola san amharclann oibriúcháin - Éire. Déanfar tuilleadh forbartha ar chás-staidéir ar thionscadail oiriúnúcháin.
• Léamha breise: Tá bailiúchán acmhainní breise ar fáil ó fhoinsí seachtracha lena n-áirítear Lancet Countdown, treoir maidir le diagnóis chliniciúil a bhaineann leis an athrú aeráide (PAHO) a d’fhéadfadh cabhrú le haltraí tuiscint a fháil ar an tionchar a bhíonn ag an aeráid ar thinneas sonrach othar agus ar shláinte na n-othar amach anseo, agus príomhdhoiciméid eile atá ríthábhachtach chun tuiscint a fháil ar idirghaol an athraithe aeráide agus na sláinte.

Ansin tuairiscíonn na rannpháirtithe líon na ngairmithe sláinte a fuair oideachas le cabhair ó acmhainní NCC chun dul chun cinn a rianú i dtreo sprioc Dúshlán Aeráide na hEorpa d’Altraí. Iarrtar ar altraí a n-aiseolas a thabhairt freisin chun feabhas a chur ar na hábhair thacaíochta.

Tá altraí ann cheana féin ar fud na hEorpa atá rannpháirteach agus ag obair chun cúram sláinte a chur in oiriúint d’iarmhairtí an athraithe aeráide. Cuireann an Dúshlán Aeráide Altraí grúpa líonraithe ar fáil inar féidir le haltraí teagmháil a dhéanamh le gairmithe cúraim sláinte atá ar aon intinn leo agus atá chomh paiseanta céanna faoi shláinte an phláinéid agus faoin athrú aeráide agus atá siad, chomh maith le ceisteanna, acmhainní agus smaointe a roinnt. Tríd an méid sin, chruthaigh Dúshlán Aeráide na nAltraí líonra tacúil altraí ó gach cearn den mhór-roinn.

Oibríonn Cúram Sláinte gan Dochar a Dhéanamh don Eoraip ar leibhéil éagsúla chun soláthar cúraim sláinte a dhéanamh inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de agus chun tionchair dhiúltacha sláinte ó thruailliú an chomhshaoil agus ón athrú aeráide a laghdú. Cé gur dlúthchuid d’obair HCWH é abhcóideacht agus comhar le haireachtaí sláinte agus comhshaoil, is í an phríomhchuid an tacaíocht d’institiúidí cúraim sláinte ar fud na hEorpa.

Seachas saineolaithe ar athrú aeráide ó Chúram Sláinte gan Dochar, tá NCC Europe ag cur altraí ó speisialtachtaí éagsúla san áireamh i gcruthú acmhainní. Tríd an méid sin, tá an deis ag altraí ó eagraíochtaí éagsúla, amhail an Líonra um Beathú Cíche, na hacmhainní dea-chleachtais a chur ar fáil chun cleachtas altranais a oiriúnú.

Cé go bhfuil Dúshlán Aeráide na nAltraí dírithe ar altraí aonair, is féidir le hollscoileanna agus scoileanna altranais páirt a ghlacadh i nDúshlán Aeráide na nAltraí trí Choiste na Scoile Altranais, trí ghealltanas a thabhairt an t-athrú aeráide agus sláinte an phláinéid a chur san áireamh ina gcuraclam. Forbraíodh an Gealltanas maidir le Scoil Altranais i gcomhar le 23 ollamh altranais ó gach cearn den Eoraip mar aitheantas ar a thábhachtaí atá sé oideachas a chur ar an gcéad ghlúin eile d’altraí atá ar scoil cheana féin faoi thionchair an athraithe aeráide. Ó mhí Dheireadh Fómhair 2021 i leith, tá 10 scoil altranais agus ollscoil Eorpacha ó sheacht dtír rannpháirteach.

In éineacht le cumainn altranais, amhail Eagraíocht Altraí agus Ban Cabhrach na hÉireann agus cumann altranais na hIodáile, tá sé beartaithe ag NCC ceardlanna abhcóideachta a chur ar fáil d’altraí in 2022, acmhainní réigiún-shonracha a fhorbairt, agus acmhainní aistrithe NCC a chur ar fáil.

Amhail deireadh mhí Dheireadh Fómhair 2021, tá 205 Churadh Aeráide Altranais as 31 tír rannpháirteach sa Dúshlán san Eoraip. Tá formhór na n-altraí sin ag cleachtadh sa Ríocht Aontaithe (39 %) agus an chuid eile scaipthe ar fud na hEorpa (an Ghearmáin, an Spáinn, an Iodáil, an Bheilg, an Fhionlainn, an tSualainn, an Phortaingéil, etc.). San iomlán, chuir Seaimpíní Aeráide na nAltraí oideachas ar 901 gairmí cúraim sláinte le linn na chéad deich mí den fheachtas, rud a léiríonn rath láidir an tionscnaimh agus a léiríonn an dul chun cinn atá déanta i dtreo spriocanna an tionscnaimh a bhaint amach.

Bhí sé ina chuidiú go bhfuil Dúshlán Aeráide na nAltraí ann cheana féin sna Stáit Aontaithe agus i gCeanada, áit a n-éiríonn go han-mhaith leis (i dtrí bliana d’éirigh leis oideachas a chur ar níos mó ná 20,000 altra). Cheadaigh foireann NCC na SA do NCC Europe a gcuid acmhainní a úsáid agus iad a oiriúnú do riachtanais na hEorpa.

Tá ag éirí go maith le Dúshlán Aeráide na nAltraí san Eoraip toisc go bhfuil go leor altraí ann cheana féin a bhfuil suim acu san ábhar. Ní chuireann NCC Europe ach acmhainní simplí agus tapa le húsáid ar fáil dóibh agus déanann sé chomh furasta agus is féidir oideachas agus abhcóideacht faoin aeráid agus faoin tsláinte a chur ina sceideal gnóthach. Ina theannta sin, tá sé ag éirí níos soiléire cé chomh mór agus atá tionchar ag athrú aeráide ar shláinte. Agus aird ag dul i méid ar an ábhar, tá níos mó agus níos mó altraí ag cuardach na faisnéise agus na tacaíochta a sholáthraíonn Dúshlán Aeráide na nAltraí.

Dúshlán amháin a bhíonn ann ná an bhacainn teanga agus an gá atá leis na hacmhainní a aistriú go teangacha éagsúla. Is é an Béarla an teanga bhunaidh a úsáidtear, ach tá na hacmhainní go léir á n-aistriú céim ar chéim ag an bhfoireann, ag altraí fostaithe, agus ag cumainn altranais leasmhara go teangacha Eorpacha eile (an Ghearmáinis, an Fhraincis, an Iodáilis, an Spáinnis, etc.). Ina theannta sin, tá go leor speisialtachtaí altranais ann, a bhfuil fócas difriúil acu go léir agus a mbeadh acmhainní ag teastáil uathu atá curtha in oiriúint go sonrach do leochaileachtaí an ghrúpa othar a dtugann siad aire dóibh. Cuireann éagsúlacht na dteangacha agus na speisialtachtaí altranais araon teorainn le tionchar Dhúshlán Aeráide na nAltraí agus ní féidir na saincheisteanna sin a réiteach ach de réir a chéile le himeacht ama. Tá NCC Europe ag tabhairt cuireadh do Sheaimpíní Aeráide na nAltraí aistriúcháin ar na hacmhainní a chur isteach ina dteangacha féin agus cuirfidh sé leathanach Gearmáinise ar fáil a bheidh aistrithe go hiomlán faoi 2022.

Tá Cúram Sláinte gan Dochar a Dhéanamh don Eoraip (HCWH) á mhaoiniú ag meascán de ghníomhaireachtaí poiblí agus fondúireachtaí príobháideacha, lena n-áirítear Coimisiún an Aontais (trí chlár LIFE), aireachtaí náisiúnta sláinte agus comhshaoil ar fud na hEorpa agus tabhartais ó thacadóirí aonair. Úsáidtear na cistí go léir chun críocha oideachais agus faisnéise atá dírithe ar phríomhlucht féachana, gan raon feidhme brabúis. Tá tuarascálacha airgeadais uile HCWH Europe na bliana roimhe sin ar fáil go poiblí i dtuarascáil bhliantúil 2020.

Trí oibriú le gairmithe cúraim sláinte agus an deis a sholáthar chun a gcuid eolais a mhéadú, agus trí acmhainneacht agus feasacht a fhorbairt, tá bunús á chruthú d’athrú marthanach laistigh d’eagraíochtaí cúraim sláinte. Tá sé ríthábhachtach ní amháin go mbeadh tacaíocht cheannaireachta ag na hospidéil agus ag soláthraithe cúraim sláinte eile, ach go mbeadh gairmithe cúram sláinte atá ag obair sna hinstitiúidí sláinte seo páirteach i bplé agus i gcur i bhfeidhm beart oiriúnaithe — gan tacaíocht leanúnach ón bhfoireann, d’fhéadfadh athruithe a chuirtear i bhfeidhm ón mbarr anuas a bheith gearr-chónaí.

Cuireann na haltraí ar cuireadh oideachas orthu trí Dhúshlán Aeráide na nAltraí iad féin oideachas ar dhaoine eile maidir le tionchair an athraithe aeráide ar an tsláinte, rud a mhéadaíonn tairbhí an tionscnaimh do líon níos leithne gníomhaithe. Thairis sin, braitheann altraí a bhfuil oideachas agus oiliúint orthu go bhfuil sé de chumhacht acu a bheith nuálach agus d’fhéadfadh sé go n-éileodh siad go gcuirfí bearta oiriúnaithe inbhuanaithe chun feidhme ina n-institiúidí agus ina sochaithe cúraim sláinte.

Ní thagann an Dúshlán Aeráide Altranais ó chreat reachtach sonrach. Mar sin féin, tá sé mar aidhm aige aghaidh a thabhairt ar an ngá atá le fothú acmhainneachta cleachtóirí sláinte maidir le hoiriúnú don athrú aeráide atá san áireamh i roinnt mhaith Straitéisí Náisiúnta um Oiriúnú de chuid Tíortha Eorpacha, trí phleanáil chun oideachas agus oiliúint bhreise a chur ar fáil do ghairmithe sláinte poiblí chun aghaidh a thabhairt ar thionchair an athraithe aeráide ar an tsláinte. Chuige sin, ní mór breithniú a dhéanamh, ar an gcéad dul síos, ar ábhair agus modúil oiliúna nua a fhorbairt, agus ar an dara dul síos, seimineáir agus cúrsaí oideachais leanúnaigh a chur chun feidhme do ghairmithe sláinte atá cáilithe cheana féin.

Ar an gcaoi sin, tá an tionscnamh i gcomhréir freisin le Clár Sláinte an Aontais Eorpaigh, an líonra téamach Eorpach um Ghníomhú ar son na hAeráide trí oideachas agus oiliúint sláinte poiblí, faoi stiúir Chumann Scoileanna na Sláinte Poiblí i Réigiún na hEorpa, arna chur chun cinn ag AS SANTE.

Bunaithe ar an rath leanúnach atá ar Dhúshlán Aeráide na nAltraí sna Stáit Aontaithe agus i gCeanada, a thosaigh in 2018 sna Stáit Aontaithe, seoladh Dúshlán Aeráide na nAltraí san Eoraip i mí Eanáir 2021.

I bhfianaise an rath a bhí ar an Dúshlán Aeráide Altranais sna Stáit Aontaithe (os cionn 20,000 gairmí cúraim sláinte ar cuireadh oideachas orthu i dtrí bliana) agus i bhfianaise na gcéad torthaí ón tionscnamh Eorpach (205 Seaimpín Aeráide Altranais ó 31 tír agus os cionn 900 gairmí cúraim sláinte oilte sa chéad deich mí), tá sé beartaithe go leanfaidh an tionscnamh ar aghaidh sna blianta amach romhainn.

Mairfidh na héifeachtaí dearfacha a bhaineann le haltraí a chur ar an eolas agus oiliúint a chur orthu ar feadh i bhfad, toisc go bhfuil siad ag ullmhú an bhealaigh le haghaidh athruithe bunúsacha sa chóras sláinte.

Anna Fuhrmann

Climate Officer, Health Care Without Harm Europe

E-mail: anna.fuhrmann@hcwh.org

Email: ncceurope@hcwh.org