ICT

Lykilskilaboð

• Bæði bráð (þ.e. öfgaveðuratburðir) og langvinn áhrif loftslags (þ.e. langtímabreytingar á umhverfinu) hafa áhrif á upplýsinga- og fjarskiptatækni.

• Upplýsinga- og fjarskiptatækni er í auknum mæli viðurkennd sem gerandi nýstárlegra aðferða til að draga úr, fylgjast með og laga sig að áhrifum loftslagsbreytinga.

• Í aðlögunaráætlun ESB kemur skýrt fram að stafræn umbreyting sé mikilvæg til að ná markmiðum Green Deal aðlögunarmarkmiðanna. Ný tæki eins og Destination Earth og Digital Twins lofa góðu um að auka skilning okkar á loftslagsáhrifum í nútíð og framtíð á plánetu- og staðbundnum mælikvarða. Einnig verða hafmælingar og athuganir styrktar enn frekar.

Áhrif, veikleikar og áhætta

Áskoranirnar sem loftslagsbreytingar hafa í för með sér fyrir upplýsinga- og fjarskiptatækni falla í tvo meginflokka: bráðir atburðir og langvarandi streita. Bráðir atburðir (einnig nefndir hættu- eða hættuatburðir) eru m.a. flóð (flóðbylgjur, flóðbylgjur, strandsiglingar), fellibylir, ísstormar, hitabylgjur o.s.frv. Þó að þau geti haft hrikaleg áhrif, hafa bráðir atburðir tilhneigingu til að vera skammvinn.

Langvarandi streita stafar af hægfara breytingum á loftslagsreglum. Þessar breytingar eru meðal annars aukin dagleg og árleg hitasvið, meiri útsetning fyrir miklum hita, lengri viðvarandi hátt hitastig, hraðari hitabreyting, meiri raki og annars stigs áhrif eins og breytingar á úrkomumynstri og vindi sem leiða til tíðari vatnsinnrásar eða stormskemmda. Þó að þessi áhrif séu ólíklegri til að hafa skelfilegar afleiðingar, munu þau leiða til aukinnar niðurbrots eigna, tíðari bilana og styttri líftíma sem aftur mun hafa verulegar fjárhagslegar afleiðingar vegna þess að eignir þurfa tíðari uppfærslu- og endurnýjunarlotur og þurfa líklega háværara eftirlit með merkjum um versnun. Langvarandi streita birtist yfir miklu lengri tímaramma. Frekari hlýnun og breytilegt loftslag leggur áherslu á raforkukerfið með því að auka kröfur um kælingarþörf. Gagnaver eru viðkvæm fyrir áhrifum loftslagsbreytinga. Þeir nota umtalsvert magn af vatni til kælingar.

Almennt séð er upplýsinga- og fjarskiptatækni dreifstýrð og mátbundin og hefur því mikla viðnámsþrótt í loftslagsmálum. Óþarfa jarðlína, fjölbreytni netþjónustuaðila, neyðarreiki og öryggisafritunarkerfi fyrir farsíma með örhleðslu eykur viðnámsþrótt í upplýsinga- og fjarskiptatækni í loftslagsmálum. Þetta gæti breyst í framtíðinni með aukinni ský computing, sem felur í sér að hafa samþjöppun innviði.

Rammi um stefnumótun

Stefnan um aðlögun upplýsinga- og fjarskiptatækni (ICT) að loftslagsbreytingum í ESB beinist að því að bæta viðnámsþrótt upplýsinga- og fjarskiptatæknigrunnvirkja gagnvart áhrifum loftslagsbreytinga og draga úr umhverfisáhrifum geirans með orkunýtniráðstöfunum og öðrum framtaksverkefnum. Stefnurammanum um aðlögun að loftslagsbreytingum fyrir upplýsinga- og fjarskiptatækni í Evrópusambandinu er komið á með stafrænni áætlun ESB. Á árinu 2020 beindist önnur fimm ára stafræna áætlunin – mótun stafrænnar framtíðar Evrópu – að þremur meginmarkmiðum í stafrænni umbreytingu: tækni sem virkar fyrir fólk, réttlátt og samkeppnishæft hagkerfi og opið, lýðræðislegt og sjálfbært samfélag. Árið 2021 var áætlunin bætt við 10 ára stafræna áttavitann: Evrópsk leið fyrir stafræna áratuginn,sem setur ESB stafrænar metnað fyrir 2030 í áþreifanlegar aðstæður. Í áætluninni er gert ráð fyrir mikilvægu hlutverki fyrir upplýsinga- og fjarskiptatæknigeirann í baráttunni gegn loftslagsbreytingum og áhrifum þeirra. Í aðlögunaráætlun ESB kemur skýrt fram að stafræn umbreyting sé mikilvæg til að ná aðlögunarmarkmiðum ESB. Ný tæki eins og Destination Earth og Digital Twins lofa góðu um að auka skilning okkar á loftslagsáhrifum í nútíð og framtíð á plánetu- og staðbundnum mælikvarða. Einnig verða hafmælingar og athuganir styrktar enn frekar.

Flóðatilskipun ESB kemur á ramma um mat og stjórnun á flóðaáhættu til að draga úr neikvæðum afleiðingum flóða á heilsu manna, atvinnustarfsemi, umhverfið og menningararfleifð í Evrópusambandinu. Þetta gerir einnig kleift að fjalla um málefni eins og innviði upplýsinga- og fjarskiptatækni.

Í ljósi aukinnar áhættu (þ.m.t. loftslagsáhættu) með tilliti til upplýsinga- og fjarskiptatækni og aukinnar stafrænnar væðingar og samtengingar var sett á laggirnar DORA-lögin (Digital Operational Resilience Act) í lok árs 2024 til að efla enn frekar stafræna viðnámsþrótt í rekstri á fjármálasviði ESB með því að innleiða sameiginlegan lagaramma. Auk þess að innihalda ítarlegar reglur að því er varðar áhættustýringu í upplýsinga- og fjarskiptatækni, atvikastjórnun í tengslum við upplýsinga- og fjarskiptatækni, stafrænar álagsprófanir á rekstri og áhættur þriðja aðila í upplýsinga- og fjarskiptatækni, nær DORA að miklu leyti yfir fjármálageira ESB með umsókn sem nær til a.m.k. 20 tegunda fjármálafyrirtækja.

Að bæta þekkingargrunninn

Evrópska matið á loftslagsáhættu 2024 veitir yfirgripsmikið mat á helstu loftslagsáhættum sem Evrópa stendur frammi fyrir í dag og í framtíðinni. Hún greinir 36 helstu loftslagsáhættur sem ógna orku- og matvælaöryggi okkar, vistkerfum, innviðum, vatnsauðlindum, fjármálakerfum og heilbrigði fólks, einnig með tilliti til áhættunnar fyrir upplýsinga- og fjarskiptatæknigeirann.

Stuðningur við fjárfestingar og fjármögnun

ESB hefur einnig hleypt af stokkunum nokkrum fjármögnunaráætlunum til að styðja við loftslagsaðlögun fyrir upplýsinga- og fjarskiptatækni. Byggðaþróunarsjóður Evrópu veitir t.d. fjármagn til verkefna sem auka viðnámsþrótt upplýsinga- og fjarskiptatæknigrunnvirkja gagnvart áhrifum loftslagsbreytinga. Horizon Europe rannsóknar- og nýsköpunaráætlunin styður einnig rannsóknir og nýsköpun á sviði loftslagsaðlögunar fyrir upplýsinga- og fjarskiptatækni.

Ítarlegt yfirlit er að finna á síðu ESB um fjármögnun aðlögunarráðstafana.

Stuðningur við framkvæmd aðlögunar

Sem hluti af umboði EB sem hófst árið 2014 hafa framkvæmdastjórnin og CEN-CENELEC leitast við að fjalla um aðlögun evrópskra staðla og stöðlun að loftslagsbreytingum, með sérstakri áherslu á viðnámsþrótt lykilsviða. Þetta hefur leitt til endurskoðunar á grunnvirkjastöðlum í þeim geirum sem verða fyrir áhrifum af loftslagsbreytingum á borð við orku, flutninga, smíði og upplýsinga- og fjarskiptatækni.