Afpólað svæði sem nær yfir landamæri að því er varðar flóðavernd og náttúru: Hedwige og Prosper Polders

Stormur í Norðursjó hefur aukist verulega frá því á sjötta áratugnum og búist er við að hækkun sjávar verði enn meiri á næstu áratugum. Stormbylgjur ógna Antwerpen (Belgíu) einkum þar sem Scheldt-róminn þrengir verulega á þessum tímapunkti og eykur þannig mikið vatnsmagn. Hedwige og Prosper polders eru staðsett rétt áður en Scheldt nær til Antwerpen. Opnun þessara tveggja polders mun veita "geymsla" fyrir stormbylgjuvatn, draga úr vatnshæð í Antwerpen og ofan og þar með auka öryggi á þessu þéttbýli og iðnaðarsvæði.

Meginmarkmið Hedwige-Prosper polders verkefnisins er að bæta flóð vernd sem hluti af heildar Sigma áætluninni, veita Scheldt ánni auka pláss til flóða. Einnig er búið til nýtt ármynni milli sjávarfalla og skapa rými fyrir sjávarföll.

Hedwige-Prosper polders verkefnið er eitt af verkefnum sem ráðist er í meðfram Scheldt og þverárum þess sem hluti af Sigma áætluninni. Það skapar nýtt estuarine náttúru svæði og stuðlar að flóð vernd. Nýju náttúrulegu búsvæðin og aukin flóðvörn nást með því að færa dike vernd inn í landið og þar með gera kleift að vernda polders fyrir sjávarfallaáhrifum Scheldt River. Nýi gangurinn sem smíðaður er inn í landið (hringur levee) verndar lágt íbúðahverfi í landinu, ásamt hringskurðinum sem safnar vatninu frá litlum vatnsföllum og fiskvæn dælustöð virkjuð ef mikil úrkoma er til að losa umframvatnið í Scheldt. Nýja ganginn er 10,2 metra yfir sjávarmáli (mælt af Normaal Amsterdams Peil, Standard Amsterdam Level, NAP) yfir mestu lengd sína. Þessi tegund af verkefni kallast "afskautun" og má líta á það sem hluta af "stjórnaðri endurútgáfu" nálgun.

Alls er verið að þróa náttúrusvæði 465 hektara í fyrri polders, þar af eru 295 hektarar á hollensku yfirráðasvæði og 170 hektarar á belgísku yfirráðasvæði. Þessir 465 hektarar munu sameinast aðliggjandi Saeftinghe votlendi til að mynda ívafið svæði sem er u.þ.b. 4100 hektarar alls. Hedwige-Prosper polders verður þó ekki beint tengdur við Saeftinghe, sem dike sem inniheldur leiðslur skilur tvö svæði og mun vera á sínum stað. Stofnun nýrra ósanna náttúrusvæða er hluti af Scheldt-samningunum milli Hollands og Flæmingjalands: vinnan hjá Hedwige polder stuðlar að því að uppfylla hollensku skuldbindinguna um að búa til 600 hektara af slíkum svæðum. Náttúrusvæði sjávarfalla, sem af þessu leiðir, verða hluti af þeirri vinnu sem Holland og Belgía munu skuldbinda sig til að uppfylla skyldur samkvæmt búsvæðatilskipun ESB. Það er bætur fyrir náttúruleg svæði tekin yfir höfnina í Antwerpen auk dýpkun Scheldt.

Til að stuðla að sköpun viðkomandi náttúrulegs svæðis verður kerfi af lækjum grafið í polders. Meðfylgjandi verk fela í sér að fylla í núverandi frárennsliskerfi og fjarlægja önnur frárennslistengd grunnvirki, fjarlægja harða innviði eins og vegi, og fjarlægja núverandi gróður og, þar sem þörf krefur, sumir núverandi marshland. Eftir þessar breytingar verður náttúrulegum ferlum leyft að móta svæðið í sífellt náttúrulegar aðstæður. Þessi mýrlendi munu stuðla að sjálfshreinsunargetu ármynnis, þar að auki eru votlendi mikilvæg uppspretta kísils fyrir kísilþörunga sem eru á grundvelli fæðuvefsins. Gert er ráð fyrir að sköpun nýs náttúrusvæðis við sjávarföll leiði til nýrra afþreyingarmöguleika. Fyrirhuguð hönnun felur í sér byggingu náttúruskála og umhverfishúsa, auk fjölda göngu- og hjólastíga, sjónarmiða, upplýsingaskilta, bekkja og bílastæða fyrir gesti. Nokkrar varpeyjar eru einnig fyrirhugaðar í verkefninu, þar sem svæðið hefur mikið vistfræðilegt gildi og eitt af fáum hentugum ræktunarbúsvæðum fyrir mjög viðkvæma avocet og aðrar fuglategundir. Tímabundnar ræktunareyjar sem reistar hafa verið hingað til í polder hafa nú þegar sannað gildi sitt og hýsir ekki færri en 75 pör af avocets, eins og fram kom sumarið 2020.

Síðla árs 2014 höfðu ytri dikes verið fjarlægðar við belgíska Prosper polder og opnuðu svæðið fyrir fjörunni. Nýja inland dike var lokið árið 2015. Byggingarleyfi fyrir nýja inland dike á hollenska hlutanum — Hedwige polder — hefur verið veitt. Framkvæmdir eru í gangi og áætlað er að henni ljúki á árinu 2021.

Verkefnið varð andstöðu bæði í Belgíu (Prosper polder) og í Hollandi (Hedwige polder), sérstaklega í héraðinu Zeeland þar sem það er staðsett. Belgískir eigendur landbúnaðarlandsins leiddu andstöðuna í báðum polders. Í Belgíu lauk lagalegum andstöðu við afpólun Prosper polder árið 2011. Sterkari andstaða átti sér stað í Hedwige polder í Hollandi, þar sem bændur og íbúar tóku þátt í mótmælunum. Áhyggjur þeirra fólu í sér tap á landbúnaðarlandi, mótstöðu gegn depoldering almennt og ótti um að fleiri depoldering verkefni gæti verið ráðist í Zeeland. Þessi andstaða leiddi til þess að hollenska ríkisstjórnin frestaði verkefninu, sem óskaði eftir rannsóknum á valkostum, þar á meðal mismunandi stöðum og annars konar vinnu á verkefnasvæðinu. Greiningin leiddi ekki í ljós ásættanlegan valkost og ákvað hollenska ríkisstjórnin árið 2012 að halda áfram með verkin hjá Hedwige polder.

Skipulagsgögn voru síðan samin og gerð aðgengileg almenningi í september 2013 fyrir sex vikna athugasemd. Um 2.000 einstaklingar og stofnanir hafa lagt fram athugasemdir við áætlunina. Einnig var haldinn fundur í bæjarstjórninni í september 2013. Hollenska ríkisráðið þann 12. nóvember 2014 úrskurðaði öll lagaleg andstöðu við verkefnið órökstudd.

Fyrir Sigma áætlunina í heild sýndi efnahagsleg greining að samsetning verkefna, þar á meðal Hedwige-Prosper polder verkefnið, væri hagkvæmari við að vernda þéttbýli og efnahagslega starfsemi en að byggja upp stór stormur bylgja hindrun.

Hedwige og Prosper polder vinna sem lifandi Lab innan Interreg Polder2C verkefnisins, bjóða upp á pláss þar sem mismunandi samstarfsaðilar og stofnanir koma saman til að hanna, framkvæma og meta röð tilrauna á levee árangur og neyðarviðbrögð. Það býður einnig upp á pláss fyrir þekkingarskipti og fræðslu, hýsingu viðburði tileinkað nemendum og ungu fagfólki.

Viðhalda þarf þeim náttúrusvæðum sem verða til við afskautunarverkefnið með tímanum. Látið hefur verið í ljós áhyggjur af því að botnfallshraði á verkefnissvæðinu gæti verið of hár, sem leiðir til svæða sem samrýmast ekki markmiðum verkefnisins um náttúruvernd eða flóðavernd. Stjórnarandstaðan, sérstaklega í Hollandi, hefur haft mikil áhrif.

Kostnaðar- og ábatagreining fyrir hollensk stjórnvöld rannsakaði nokkra verkefnakosti og benti til þess að valinn verkefnakostur til að afskauta Hedwige polder í Hollandi myndi kosta á bilinu 40,0 til 49,3 milljónir evra (kostnaðurinn við afskautun Prosper polder í Belgíu var áætlaður 25,8 milljónir evra).

Kostnaðurinn við Hedwige og Prosper polders er aðallega greiddur af belgísku Sigma áætluninni. Þetta er vegna mikilvægis verkefnisins fyrir belgísk samþætt markmið um vatnsstjórnun, þ.m.t. að viðhalda aðgengi að sjóflutningum innan Scheldt og flóðaverndar. Þannig er stór hluti kostnaðarins fyrir Hedwige polder í Hollandi greiddur af flæmsku ríkisstjórninni. Flæmska ríkisstjórnin tekur til undirbúnings- og þróunarkostnaðar í tengslum við þróun ósanna náttúrulegs svæðis, þ.m.t. kostnaður við að flytja gangvarnarland inn á við. Flanders mun einnig endurgreiða Hollandi kostnað af eignarnámi landsins. Holland ber ábyrgð á öðrum kostnaði, svo sem stuðningi við landbúnað í kjölfar verkefnisins, endurbætur á innri stíflunni og kostnaði í tengslum við greiningu á valkostum við verkefnið.

Ávinningur af verkefninu, sem tekið er tillit til í kostnaðar- og ábatagreiningunni, felur í sér: aukin vatnsgæði, aukning á náttúrulegu svæði, ný afþreyingartækifæri, bætt loftgæði vegna minnkunar á fíngerðu ryki frá plóguðum svæðum (minnkun um 30 tonn á ári PM10), minni notkun varnarefna og minnkunar á vatnsmagni í ofviðri. Ávinningurinn af flóðvörnum verður aðallega á belgísku yfirráðasvæði, þó að annar ávinningur verði fyrir bæði belgískum og hollenskum hliðum landamæranna.

Töp, sem greindust, eru m.a. að draga úr hluta af menningarlandslagi (eldi) og fjarlægja núverandi tómstundatækifæri, búseturými og landbúnaðarland.

Hedwige polder var samþykkt árið 2005 í samningi milli Flanders og hollensku ríkisstjórnarinnar um þróun Scheldt Estuary Outline 2010. Í þessum samningi samþykkti Holland að þróa a.m.k. 600 hektara ósarínusvæði á hollensku yfirráðasvæði. Flanders samþykkti að þróa 1.100 hektara votlendi á belgísku yfirráðasvæði. Holland skuldbatt sig einnig til að hefja afskautun Hedwige polder í síðasta lagi 2007 og að skapa a.m.k. 440 hektara af náttúrulegum svæðum í fjöru á þessum stað. Í kjölfar þessa samkomulags leiddi andstaðan í Hollandi til tafa. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hóf réttarfarsmeðferð gegn Hollandi að því er varðar skuldbindingar sínar um náttúruvernd. Eftir endurskoðun á valkostum ákvað hollenska ríkisstjórnin árið 2012 að Hedwige polder yrði afeitrað eins og áætlað var.

Verkefnið sjálft stuðlar að alþjóðlegum skuldbindingum Hollands og Belgíu um að varðveita ármynni (H1130, H1330) samkvæmt búsvæðatilskipuninni. Svæðið verður Natura 2000 svæði sem liggur að núverandi Natura 2000 svæðinu Westerschelde & Saeftinghe.

Í framtíðinni verður Hedwige Prosper verkefnið saman við Doel polder hluti af Groot-Saeftinghe Border Park (að hluta styrkt af Grenspark Groot Saeftinghe Interreg verkefninu), stærsta sjávarfallasvæði í Vestur-Evrópu, sem nær yfir 4,500 hektara yfirborðssvæði.

Gert er ráð fyrir að lokafrágangur verksins, eftir hagræðingu rásarkerfisins innan poldersins til að gera Scheldt kleift að streyma inn á réttan hátt, verði lokið árið 2023.

Endingartími verkefnisins hefur ekki verið tilgreindur, með reglulegu viðhaldi og viðhaldi er gert ráð fyrir að það sé til staðar í marga áratugi. Eins og fram kemur hér að framan gæti setmyndun haft áhrif á náttúru og flóðavernd.

Dorien Verstraete
Waterwegen en Zeekanaal NV – Department Sea Scheldt
Anna Bijnsgebouw - Lange Kievitstraat 111-113 bus 44 - 2018 Antwerpen
Email: Dorien.Verstraete@WenZ.be

Generic e-mail: Zeeschelde@wenz.be

General contact for the SIGMA plan: https://www.sigmaplan.be/en/contact-us

SIGMA áætlunin