All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodies
© Nordland County Council
Nordland Network for Road and Construction Infrastructure hjálpar til við að efla getu sveitarfélaga til að aðlagast loftslagsbreytingum og draga úr þeim með samstarfi sveitarfélaga. Samstarfsnetið útbýr sveitarfélögin með þekkingu til að byggja upp loftslagsþolna innviði með samstarfi, jafningjanámi og stuðningi sérfræðinga.
Nordland County Council stofnaði svæðisbundið net fyrir aðlögun og mildun loftslagsbreytinga í vega- og byggingargeiranum. Frumkvæðið var sett á laggirnar árið 2025 með stuðningi norsku umhverfisstofnunarinnar og er opið öllum 41 sveitarfélögunum á Norðurlandi. Samstarfsnetið veitir sveitarfélögum vettvang til að byggja upp færni, skiptast á reynslu og samvinnu þvert á landamæri sveitarfélaga. Með reglulegum sýndarfundum, kynningum sérfræðinga, hagnýtum tilfellarannsóknum og árlegum vinnustofum í eigin persónu fá þátttakendur aðgang að þekkingu á aðlögun og mildun loftslagsbreytinga, sjálfbærri uppbyggingu innviða og nýjum lausnum fyrir vega- og byggingargeirann. Framtaksverkefnið tekur á viðurkenndum gloppum í flutningsgetu sveitarfélaga og styður sveitarfélög við undirbúning loftslagstengdra áskorana sem hafa áhrif á innviðakerfi.
Tilvísunarupplýsingar
Lýsing á tilviksrannsókn
Áskoranir
Nordland County er staðsett í Norður-Noregi meðfram Atlantic Coast og nær 41 sveitarfélög. Loftslagsbreytingar á þessu sviði auka þrýsting á samgöngu- og innviðakerfi. Ákafari úrkoma og tengdar afrennslisáskoranir, flóð, skriðuföll, snjóflóð, frostþungar sveiflur og önnur loftslagstengd áhrif skapa vaxandi áhættu fyrir vegi, byggingarframkvæmdir og tilheyrandi innviði. Sveitarfélög verða í auknum mæli að íhuga bæði aðlögun að loftslagsbreytingum og mótvægisaðgerðir við skipulagningu, smíði og viðhald innviða.
Norræna loftslagsnetinu var komið á fót til að bregðast við þörfinni fyrir aukna þekkingu og hæfni sveitarfélaga varðandi aðlögun að loftslagsbreytingum og mótvægisaðgerðir í vega- og byggingargeiranum. Sveitarfélög á Norðurlandi standa frammi fyrir ýmsum áskorunum sem tengjast loftslagsbreytingum, þar á meðal mikilli úrkomu, flóðum, ofhleðslum afrennsliskerfa, skriðuföllum, snjóflóðum og stormaáhrifum. Strand- og eyjasveitarfélög standa einnig frammi fyrir áskorunum sem tengjast rofi og flóðum vegna innviða s, byggð nálægt sjó. Loftslagsspár fyrir Nordland frá loftslagsþjónustumiðstöðinni (NORSK Climaservicesenter) sýna meiri líkur á mikilli úrkomu og skriðuföllum. Loftslagsmiðstöðin nefnir einnig auknar áskoranir vegna hækkandi sjávarborðs og aukinnar áhættu vegna flóða í stormi. Til dæmis leggur uppfærð innlend löggjöf um opinber innkaup (lög um opinber innkaup) meiri áherslu á loftslags- og umhverfisviðmiðanir.
Mörg sveitarfélög hafa takmörkuð úrræði og sérfræðiþekkingu til að takast á við þessar áskoranir. Svipaðar loftslagstengdar áskoranir fyrir innviði eru oft teknar fyrir sjálfstætt, þrátt fyrir tækifæri til samstarfs og gagnkvæms náms. Að auki er hægt að takmarka aðgang að birgjum, nýsköpunartækni og sérhæfðri sérþekkingu á afskekktum svæðum, sem gerir það að verkum að mikilvægt er að miðla þekkingu um hagnýtar lausnir og reynslu frá öðrum sveitarfélögum. Nordland County Council greindi frá því að þörf væri á samstarfsvettvangi þar sem sveitarfélög gætu lært hvert af öðru, skipst á reynslu og fengið beinan aðgang að sérfræðiþekkingu og leiðbeiningum sem tengjast skipulagi og stjórnun grunnvirkja.
Stefna og lagalegur bakgrunnur
Nordland Climate Network verkefnið var sett á laggirnar í gegnum landsstyrkskerfi Noregs fyrir aðlögun að loftslagsbreytingum í umsjón norsku umhverfisstofnunarinnar. Framtaksverkefnið hlaut fjárstuðning samkvæmt áætluninni "Tilskudd til klimatilpasning" sem miðar að því að auka þekkingu sveitarfélaga og svæða á áhrifum loftslagsbreytinga og efla getu til aðlögunaráætlana og framkvæmdar.
Áætlunin stuðlar að því að ná innlendum loftslags- og umhverfismarkmiðum sem loftslags- og umhverfisráðuneytið setur, en árangur þeirra er birtur á vefsíðu norsku umhverfisstofnunarinnar . Markmið Noregs í loftslags- og umhverfismálum skiptast í svið náttúrulegrar fjölbreytni, menningararfleifðar og menningarumhverfis, útivistar, mengunar, loftslags og heimskautasvæða. Samkvæmt umhverfismarkmiðinu 5.5 (Samfélag og vistkerfi verður að undirbúa og laga að loftslagsbreytingum) leggur stofnunin áherslu á hlutverk aukinnar þekkingar og aðgerða opinberra yfirvalda, þ.m.t. sveitarfélaga.
Verkefnið bregst einnig við innlendum lagaskilyrðum sem sett eru um opinber innkaup. Sýslu- og sveitarstjórnir lúta lögum um opinber innkaup þegar gengið er til vöru-, þjónustu- eða verksamninga umfram ákveðið verðmæti. Við öll innkaup sem lögin kveða á um skulu samningsyfirvöld taka tillit til loftslags- og umhverfisþátta. Að því er varðar innkaup sem eru háð birtingu verða þessi atriði að hafa a.m.k. 30% vægi í valforsendum (eða raðast í þrjú efstu forgangsatriðin).
Í mars 2025 fékk Nordland County Council styrk frá Umhverfisstofnun Noregs til að koma á fót samstarfsnetinu. Stofnunin viðurkenndi möguleika verkefnisins til að auka hæfni, auðvelda miðlun reynslu og styrkja aðlögun að loftslagsbreytingum í vega- og byggingarverkefnum um allt land.
Stefnusamhengi aðlögunarráðstöfunarinnar
Case partially developed, implemented and funded as a climate change adaptation measure.
Markmið aðlögunaraðgerðarinnar
Meginmarkmið netsins er að efla færni sveitarfélaga í aðlögun og mildun loftslagsbreytinga innan vega- og byggingargeirans. Meginmarkmiðið er að skapa samstarfsvettvang þar sem sveitarfélög geta byggt upp fagleg sambönd, deilt reynslu og lært af svipuðum áskorunum sem annars staðar í sýslunni standa frammi fyrir. Með því að efla samstarf þvert á landamæri sveitarfélaga miðar netið að því að bæta getu sveitarfélaga til að stjórna loftslagsáhættu og uppfylla nýjar reglur um leið og það styður við uppbyggingu loftslagsþolinna innviða.
Sértæk markmið eru m.a.:
- auka valdsvið sveitarfélaga að því er varðar aðlögun að loftslagsbreytingum og mildun þeirra,
- að greiða fyrir samstarfi og þekkingarskiptum milli sveitarfélaga,
- að stuðla að skiptum á hagnýtri reynslu og fenginni reynslu,
- bæta aðgang að sérfræðiþekkingu og leiðbeiningum,
- að styðja við skipulag og ákvarðanatöku á grunnvirkjum sem eru loftslagsþolin,
- styrkja svæðisbundnar áætlanir og áætlanir sveitarfélaga með bættri þekkingu og samstarfi,
- að koma á stöðugu tengslaneti fyrir yfirstandandi skoðanaskipti milli sveitarfélaga, sýsluyfirvalda og sérfræðinga í geiranum.
Aðlögunarvalkostir innleiddir í þessu tilfelli
Lausnir
Kjarninn, sem gerir aðlögun mögulega, er að koma á fót svæðisbundnu neti sem er tileinkað aðlögun að loftslagsbreytingum og mótvægisaðgerðum innan vega- og byggingargeirans. Samstarfsnetið er samræmt af Nordland County Council og boðið öllum 41 sveitarfélögum á Nordland.
Nordland Climate Network virkar sem skipulagt samstarfsumhverfi fyrir hæfnisþróun, skipti og jafningjafræðslu. Starfsemin felur í sér reglulega fundi á netinu, þema þekkingarfundi, kynningar frá sérfræðingum og sérfræðingum, miðlun málarannsókna sveitarfélaga og árlegar líkamlegar vinnustofur. Sérfræðifyrirlesarar sveitarfélaga, Nordland County Council, ríkisstofnana, rannsóknastofnana og annarra viðkomandi stofnana styðja fundina. Meðal viðfangsefna eru aðlögun að loftslagsbreytingum, viðnámsþol innviða, byggingarframkvæmdir, mildun loftslagsbreytinga, innkaup og sjálfbær skipulag innviða.
Mikilvægur þáttur netsins er að deila hagnýtri reynslu af sveitarstjórnarverkefnum. Sveitarfélög kynna áframhaldandi aðgerðir, lærdóm sem lært er og framkvæmdaráskoranir, sem gerir þátttakendum kleift að njóta góðs af lausnum sem prófaðar eru annars staðar. Þessi jafningjafræðsluaðferð hjálpar sveitarfélögum að sigrast á getuþvingunum og forðast tvítekningu viðleitni.
Netið starfar með mánaðarlegum netfundum um það bil 1,5 klukkustundir og árlegri líkamlegri verkstæði. Nordland County Council skipuleggur fundina og samræmir einnig heildaráætlunina. Skipuleggjendur í samráði við sveitarfélög sem taka þátt velja viðfangsefnin til að tryggja að þau séu viðeigandi fyrir núverandi áskoranir. Þátttaka er ókeypis. Sérstakur sameiginlegur netvettvangur styður samskipti milli funda. Vettvangurinn er notaður til að dreifa kynningum, upptökum á fundum, innlendum leiðbeiningarskjölum og öðrum viðeigandi upplýsingum. Þátttakendur geta einnig notað það til að spyrja spurninga og skiptast á þekkingu.
Starfsemi neta tekur bæði á aðlögun að loftslagsbreytingum og mótvægisaðgerðum. Frá því að frumkvæðið hófst hefur netið fjallað um nokkur efni, þar á meðal:
- flæði
- stjórnun stormvatns og frárennslis,
- skriðuföllum og snjóflóðum,
- kröfur um opinber innkaup í tengslum við loftslags- og umhverfisviðmiðanir,
- tæki til að gefa skýrslu um loftslagsmál vegna vegaverkefna,
- loftslagsvæn byggingarefni,
- endurnotkun efnis,
- rafmagnsbyggingarbúnaður,
- tækifæri til að fá aðgang að aðlögunarfjármögnun.
Á öðrum fundum var farið yfir þátttökuskipulagsaðferðir og aðferðir við samvinnu milli sveitarfélaga. Netið miðar að jafnvægi milli aðlögunar- og mildunartengdra viðfangsefna, þó að umræður skapi oft verulegan áhuga á ráðstöfunum sem styðja við umskiptin yfir í kolefnishlutleysi.
Fyrsta netverkstæðið var skipulagt í Bodø árið 2026 með kynningum um endurnýtingu byggingarefna, hringrásarhagkerfisnálganir, rafmagnsbyggingarvélar og nýstárlegar samstarfsaðferðir. Þátttakendur sem taka þátt í auðvelduðum vinnustofum þar sem þeir greindu áskoranir og könnuðu hugsanlegar lausnir sem skipta máli fyrir innviði.
Fyrstu niðurstöður benda til þess að netið auðveldi hagnýt þekkingarskipti milli sveitarfélaga með góðum árangri. Sveitarfélag í Suður-Noregi kynnti til dæmis reynslu sína af því að endurnýta sand til mannvirkjagerðar á netfundi. Í kjölfarið tilkynnti sveitarfélag á Nordland að það væri að hrinda í framkvæmd svipuðu frumkvæði og hyggst kynna eigin reynslu sína fyrir netinu. Þátttakendur greindu einnig frá því að þeir hefðu notað dæmi og lausnir sem deilt var í gegnum netið til að prófa nýjar aðferðir í eigin sveitarfélögum. Skiptast á hagnýtri reynslu er því farin að þýða inn í áþreifanlegar aðgerðir og tilraunir á staðbundnum vettvangi.
Vöktun og mat er samþætt við skipulag verkefnisins. Nordland County Council ber ábyrgð á skipulagi verkefnisins, mati og skýrslugerð. Lærdóm, góðar starfsvenjur og reynslu af framkvæmd eru skjalfest og tilkynnt til norska Umhverfisstofnunarinnar eins og þau verða í boði. Þetta gerir víðtækari dreifingu og styður eftirmyndun á öðrum svæðum í Noregi.
Netið er aðlögunarhæft og getur þróast með tímanum þar sem loftslagsáhætta, tækni og stefnur þurfa að breytast. Þessi sveigjanleiki gerir það að hentugu langtímastjórnunartæki til að styrkja aðlögunargetu á stóru og landfræðilega fjölbreyttu svæði.
Viðbótarupplýsingar
Þátttaka hagsmunaaðila
Netkerfið felur í sér fjölbreytt úrval hagsmunaaðila sem starfa á mismunandi stigum stjórnunarhátta. Verkefninu er stýrt af Nordland County Council. Þátttaka er opin öllum 41 sveitarfélagi á Norðurlandi.
Hvert sveitarfélag er boðið að tilnefna fulltrúa með viðeigandi sérþekkingu og ábyrgð innan vegagrunnvirkja, mannvirkjagerðar, aðlögunar að loftslagsbreytingum eða tengdra sviða. Þátttökusveitarfélög leggja til reynslu, dæmi og lærdóm sem þau læra um leið og þau njóta góðs af sameiginlegri þekkingu á netinu.
Aðrir hagsmunaaðilar (hugsanlegir kynningaraðilar) eru m.a.:
ríkisstofnanir á borð við norsku Vegagerðina (Statens vegvesen),
rannsóknir og æðri menntastofnanir,
samtök iðnaðarins,
• Sérfræðingar á sviði grunnvirkja og mannvirkjagerðar;
• Sérfræðingar á sviði efnis eru hvattir til að leggja fram þematengdar kynningar.
Um 20 af 41 sveitarfélagi á Norðurlandi gengu formlega til liðs við samtökin. Dæmigerðir mánaðarlegir fundir fela í sér um það bil 10 þátttakendur í sveitarfélögum og 5-6 skipuleggjendur og hátalarar. Þátttakendur eru fyrst og fremst dregnir frá vega- og innviðadeildum, þó að loftslags- og umhverfisfulltrúar og skipulagsfræðingar sveitarfélaga séu einnig fulltrúar. Sveitarfélagið Bodø stuðlaði að upprunalegu hugmyndinni og snemma þróun frumkvæðisins. Fyrirlesarar frá opinberum stofnunum, rannsóknastofnunum og ráðgjafarstofnunum veita utanaðkomandi sérþekkingu. Fulltrúar Norsku umhverfisstofnunarinnar, norsku vatnsauðlinda- og orkuskrifstofunnar (NVE), norsku stofnunarinnar um opinbera og fjárhagslega stjórnun (DFØ) og ráðgjafa sem sérhæfa sig í loftslagsbókhaldi og verkefnum á sviði innviða hafa undanfarið lagt sitt af mörkum.
Árangur og takmarkandi þættir
Árangursþættir
- Þátttaka er ókeypis.
- Mánaðarfundir halda reglulega þátttöku.
- Hagnýt atriði tengjast beint daglegu starfi sveitarfélaga.
- Netið veitir aðgang að sérþekkingu sem mörg lítil sveitarfélög myndu annars eiga í erfiðleikum með að fá.
- Sameiginlegur vettvangur á netinu veitir stöðugan aðgang að efni og leiðsögn.
- Sérfræðingar úr ýmsum geirum og skipulagsleg bakgrunnur taka þátt í fundum.
- Sambland af sýndarfundum og vinnustofum auðveldar þátttöku: hið fyrrnefnda gerir sveitarfélögum víðs vegar í stórri og strjálbýlri sýslu kleift að taka þátt, en hið síðarnefnda stuðlar að mýkri samskiptum
- Netkerfin bjóða upp á möguleika til að bæta bæði þekkingu og framkvæmdargetu.
Þátttakendur bentu á fyrsta líkamlega verkstæðið, sem skipulagt var í Bodø sveitarfélaginu árið 2026, sem einn mikilvægasti árangur netsins hingað til. Það styrkti tengsl milli félagsmanna og stuðlaði að virkari þátttöku á síðari fundum á netinu. Aukin þátttaka hefur bætt þekkingarmiðlun og umræðu meðal sveitarfélaga.
Netlíkanið er talið mjög yfirfæranlegt til annarra svæða. Víðtæk notkun á stafrænu samstarfi gerir sveitarfélögum kleift að taka þátt þrátt fyrir langar landfræðilegar vegalengdir, sem gerir nálgunina sérstaklega hentuga fyrir stór og strjálbýl svæði. Helstu tillögur um afritunar fela í sér snemma mat á þörfum sveitarfélaga, veita tækifæri til óformlegra samskipta milli þátttakenda og skipuleggja þemaþing með nægum fyrirvara til að taka þátt í viðeigandi sérfræðingum.
Takmarkanir
Mörg sveitarfélög á Norðurlandi búa yfir takmörkuðum mannauði og sérfræðiþekkingu sem snýr að aðlögun að loftslagsbreytingum. Þekking, tiltæk úrræði og framkvæmdageta er mjög mismunandi eftir sveitarfélögum. Smærri sveitarfélög skortir oft tæknilega getu til að halda í við kröfur, tækni og bestu starfsvenjur sem tengjast loftslagsþolnum innviðum. Þrátt fyrir að netið hafi verið hannað til að taka nákvæmlega á þessum eyðum standa lítil sveitarfélög oft frammi fyrir auðlindum og mönnunartakmörkunum sem gera reglulega þátttöku erfiða.
Sveitarfélög standa frammi fyrir mismunandi loftslagsáskorunum eftir landfræðilegu samhengi, sem gerir það erfitt að tryggja að öll efni séu viðeigandi fyrir alla þátttakendur.
Minni fjármögnun getur takmarkað gæði og umfang atvinnustarfsemi og hugsanlega dregið úr þátttöku. Þó að 20 sveitarfélög hafi gengið til liðs við netið, felur virk þátttaka í mánaðarlegum fundum venjulega aðeins um helmingur þessara netfélaga.
Ein helsta áskorunin hefur verið að skapa velkomið stafrænt umhverfi þar sem þátttakendum finnst þægilegt að deila reynslu og ræða áframhaldandi verkefni. Þar sem margir þátttakendur þekktust ekki áður en þeir gengu í netið, hefur það þurft tíma og stöðuga aðstoð að byggja upp traust og hlúa að opnum samræðum.
Jafnvægisaðlögunar- og mildunarviðfangsefni eru áfram viðvarandi áskorun vegna þess að félagsmenn láta oft í ljós mikinn áhuga á málefnum sem tengjast mildun.
Kostnaður og ávinningur
Heildarfjárhagsáætlun verkefnisins er NOK 909.400 (um 87.400 evrur) til þriggja ára. Helstu kostnaðarliðir fela í sér samræmingarstarfsfólk, netstjórnun, kostnað sérfræðinga, fundaraðstöðu og ferða- og verkefnastjórnun.
Verkefnið hlaut 600.000 NOK styrki (um 57.700 evrur) frá Umhverfisstofnun Noregs. Þetta var toppað upp með NOK 309,400 (um EUR 29,700) framlag frá Nordland County Council.
Væntur ávinningur
Samstarfsnetið hefur skapað fagsamfélag fyrir innviða- og loftslagsaðlögunar-/mildunarsérfræðinga víðs vegar um Norðurland. Það gerði bein samskipti milli sveitarfélaga sem áður höfðu takmarkað samskipti. Netið dregur úr tvíverknaði og gerir sveitarfélögum kleift að læra af reynslu og verkefnum hvers annars. Netkerfið bætir einnig aðgengi að upplýsingum um innlendar reglugerðir, fjármögnunarmöguleika og leiðbeiningarskjöl, hjálpar sveitarfélögum að bregðast við breyttum stefnukröfum og styrkja staðbundna ákvarðanatökugetu. Einnig er raunhæft að gera ráð fyrir hugsanlegri langtímalækkun á kostnaði vegna viðgerða og viðhalds sem tengist loftslagsbreytingum með bættri áætlanagerð og ákvarðanatöku (þó að verkefnið hafi ekki enn magngreint það).
Væntir kostir fela í sér:
- Bætt geta til að samþætta aðlögun að loftslagsbreytingum inn í verkefni á sviði innviða.
- Stuðlað að loftslagsþolinni áætlanagerð.
- Aukin vitund um sjálfbærar og hringlaga byggingaraðferðir.
- Aukin hæfni meðal starfsmanna sveitarfélaga.
- Sterkari fagleg tengsl og bætt samstarf milli nágrannasveitarfélaga.
- Auka getu stofnana til að stjórna loftslagsáhættu.
- Minni hætta á vanlíðan, vegna aukinnar þekkingar.
Efnahagslegir meðávinningar:
- Betri upplýstar innviðafjárfestingar.
- Minni hætta á óhagkvæmri auðlindanotkun.
Meðávinningur til að draga úr áhættu:
• Efling byggingarlausna með lítilli losun.
• Aukin áhersla á aðferðir hringlaga hagkerfis og endurnýtingu efnis.
• Þekkingarmiðlun um rafmagnsbyggingarvélar og starfshætti við loftslagsbreytingar.
Innleiðingartími
Undirbúningur verkefnisins hófst í desember 2024. Boð til sveitarfélaga voru send í byrjun árs 2025 og var formlega hleypt af stokkunum í mars-apríl 2025. Verkefnið er nú í framkvæmd. Upphafleg tímalengd verkefnisins er þrjú ár og síðan matsáfangi. Áætlað er að framkvæmdum ljúki sumarið 2028.
Ævi
Netinu er ætlað að koma á langtímasamstarfi og fyrirkomulagi til þekkingarmiðlunar sem getur haldið áfram fram yfir styrkt verkefnistímabil.
Tilvísunarupplýsingar
Hafðu samband
Amalie Eikeland Holmefjord
Climate and Environment advisor
Nordland County Council (Nordland fylkeskommune)
post@nfk.no
Vefsíður
Heimildir
Skýrslu verkefnisins má finna hér:
Birt í Climate-ADAPT: Nov 20, 2026
Please contact us for any other enquiry on this Case Study or to share a new Case Study (email climate.adapt@eea.europa.eu)
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?