WHO Regional Office for Europe starfsemi á sviði loftslagsbreytinga og heilbrigðis

Framtíðarsýn og pólitísk skuldbinding

Svæðisskrifstofa Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO/Evrópa) er ein af sex svæðisskrifstofum Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar sem þjónar 53 aðildarríkjum Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar. Í þessu skyni vinnur Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin/Evrópa að því að skilgreina stefnumöguleika til að koma í veg fyrir, undirbúa og bregðast við áhrifum loftslagsbreytinga á heilbrigði. Hún styður aðildarríki við val og framkvæmd þeirra áætlana, stefnumála og ráðstafana sem best eiga við. WHO/Evrópa vinnur með ýmsum hagsmunaaðilum á sviði lýðheilsu á Norðurlöndum til að tryggja samræmdar aðgerðir til að þróa og hrinda í framkvæmd skilvirkri heilbrigðisstefnu og efla heilbrigðiskerfi.

Hver setur heilsuna í kjarna loftslagsbreytingaáætlunarinnar

Frá 1990 hefur Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin/Evrópa mælt með aðgerðum gegn loftslagstengdum heilsufarsáhættum, m.a. í gegnum evrópska umhverfis- og heilbrigðiskerfið (EHP). Á 26. loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna (COP26), í fyrsta sinn í sögu rammasamnings Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar,var lögð áhersla á sérstaka „heilbrigðisáætlun“til að styðja við þróun loftslagsþolinna, lágkolefna og sjálfbærra heilbrigðiskerfa. Þessum áfanga var fylgt eftir með fyrsta "heilbrigðisdagur" og stuðningur COP28 -yfirlýsingarinnar um loftslags- og heilbrigðismál og stofnun Baku COP Presidencies Continuity Coalition for Climate and Health á COP29. Með því að byggja á þessum kennileitum kallar ályktun Alþjóðaheilbrigðisþingsins (WHA) um loftslagsbreytingar og heilbrigði á öflugri þátttöku heilbrigðisgeirans í aðgerðum í loftslagsmálum, þar sem brýn þörf er á bæði aðlögunar- og mildunarráðstöfunum. Loftslagsbreytingar hafa einnig verið viðurkenndar sem eitt af sex stefnumótandi forgangsverkefnum í alþjóðlegri heilbrigðisáætlun sem aðildarríki Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar samþykktu fyrir 2024-2028 samkvæmt ^hinni 14 almennu vinnuáætlun.

Á svæðisvísu, vinnuáætlun Evrópu 2020-2025: Sameinuðu þjóðirnar setja fram framtíðarsýn um hvernig Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin/Evrópa getur stutt heilbrigðisyfirvöld í landinu til að uppfylla væntingar borgaranna um að njóta sín í heilbrigðu samfélagi þar sem aðgerðir á sviði lýðheilsu og viðeigandi opinberar stefnur, þ.m.t. þær sem miða að því að draga úr og aðlagast loftslagsbreytingum, tryggja betra líf og velferð. Árið 2023 lýsti Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin/Evrópa því yfir að loftslagskreppan og öfgafullt veður væri bráð ógn við lýðheilsu í fyrsta sinn og önnur evrópska vinnuáætlunin 2026-2030 (EPW2), sem nú er í þróun, mun fela í sér loftslagsbreytingar og heilsu sem einn af meginstoðum þess. EPW2 mun stuðla að viðnámsþrótt og heilsuöryggi, hvetja til aðlögunar og mildunaraðgerða sem gagnast heilsu og efla getu heilbrigðiskerfa á Norðurlöndum til að verða loftslagsþolin, kolefnislítil og sjálfbær, með lausnum fyrir viðkvæma íbúa.

Búdapestyfirlýsingin: að hraða aðgerðum fyrir heilbrigðara fólk, blómleg plánetu og sjálfbæra framtíð

Sjöunda ráðherraráðstefnan um umhverfi og heilsu, sem haldin var í Búdapest í júlí 2023, var kennileiti í setningu svæðisbundinna umhverfis- og heilbrigðisáætlunar. Heilbrigðis- og umhverfisráðherrar landa á Evrópusvæði Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar samþykktu Búdapestyfirlýsinguna, þar sem settar eru fram pólitískar skuldbindingar og aðgerðir til að takast á við heilbrigðisáhættu sem stafar af þreföldu kreppunni vegna loftslagsbreytinga, umhverfismengunar og taps á líffræðilegum fjölbreytileika, þ.m.t. í tengslum við bata vegna COVID-19. Yfirlýsingin leggur áherslu á brýnar, víðtækar aðgerðir í heilbrigðisvandanum í þessu þreföldu kreppu og miðar að því að flýta fyrir réttlátum umskiptum til viðnámsþolinn, heilbrigðra, réttlátra og sjálfbærra samfélaga.

Með því að samþykkja Búdapestyfirlýsinguna hafa lönd skuldbundið sig til að takast á við mengun og loftslagsbreytingar, tryggja aðgang að öruggu vatni, hreinlætisaðstöðu og annarri nauðsynlegri þjónustu fyrir alla, samþætta náttúru- og líffræðilega fjölbreytni í stefnumálum og stuðla að hreinu, öruggu og heilbrigðu umhverfi. Yfirlýsingin styður ýmsar lykilaðgerðir innan stefnumótunar Evrópusambandsins (ESB), þ.m.t. evrópska græna samkomulagið, aðlögunarstefnu ESB, hnattræna heilbrigðisstefnu ESB og reglugerð ESB um alvarlegar heilsufarsógnir sem ná yfir landamæri.

Í yfirlýsingunni eru settar fram skuldbindingar fyrir heilbrigðiskerfi og stuðlar að þátttöku heilbrigðisgeirans í loftslagsbreytingum, sem gerir málið fyrir heilsuna lykilrök fyrir stefnumótun í loftslagsmálum. Með tilliti til aðlögunarstefnu er lykilskuldbinding um að þróa, uppfæra og hrinda í framkvæmd landsbundnum áætlunum um aðlögun að heilsufari, annaðhvort sem sjálfstæð skjöl eða sem hluti af víðtækari landsbundnum aðlögunaráætlunum. Önnur útgáfa blaðsins Zero harmar: með því að auka aðgerðir til að draga úr loftslagsbreytingum og aðlögun að heilbrigði á Evrópusvæði Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar, sem hleypt varaf stokkunum á ráðherraráðstefnunni, er veittur alhliða bakgrunnur og styður samþykkt og framkvæmd skuldbindinganna um loftslagsbreytingar og heilbrigði sem yfirlýsingin felur í sér með safni af fyrirspurnum á háttsettum og markvissum framkvæmdaraðgerðum.

„Vegvísirinn fyrir heilbrigðara fólk, blómlega plánetu og sjálfbæra framtíð 2023–2030“er óaðskiljanlegur hluti af yfirlýsingunni og lýsir röð aðgerða til að flýta fyrir nauðsynlegum umbreytingum. Til að flýta fyrir framkvæmd skuldbindinganna hefur verið komið á fót evrópsku heilbrigðisáætluninni sem nýtt aðgerðamiðað kerfi. Samstarfið miðar að því að sameina lönd og samstarfsaðila með sameiginlegan áhuga á tilteknu þemasvæði til að vinna saman að sameiginlegum aðgerðum. Samstarfið um loftslagsaðgerðir í heilbrigðisgeiranum býður upp á svæðisbundið samfélag til að auðvelda miðlun aðferða og reynslu þvert á löndin og til að stuðla að gagnkvæmu námi og tengslamyndun sem lönd kortleggja leiðir og lausnir til að þróa loftslagsþolin, lágkolefnisþolin og umhverfislega sjálfbær heilbrigðiskerfi.

Vinnuhópur um heilsu í loftslagsbreytingum

Vinnuhópurinn um heilbrigði í loftslagsbreytingum ( HIC) var stofnaður árið 2012 samkvæmt umboði evrópska umhverfis- og heilbrigðisverkefnisins ( EHTF), að beiðni aðildarríkja á Evrópusvæði Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar, til að stýra dagskrá um verndun heilbrigðis gegn skaðlegum áhrifum loftslagsbreytinga. EHTF er leiðandi alþjóðleg stofnun um framkvæmd og eftirlit með evrópsku háplöntunni, einkum með áherslu á skuldbindingar sem lýst er í ráðherrayfirlýsingunum um umhverfi og heilbrigði.

Vinnuhópurinn, sem samanstendur af tilnefndum fulltrúum aðildarríkjanna og samstarfsaðila, auðveldar skoðanaskipti og samvinnu milli landa á Evrópusvæði WHO og annarra hagsmunaaðila. Hún stuðlar að og mælir með því að heilbrigðissjónarmið verði felld inn í landsbundnar stefnur til að draga úr loftslagsbreytingum og aðlögun og virkar sem hvati til að efla, framkvæma og fylgjast með skuldbindingum Búdapest-yfirlýsingarinnar um loftslagsbreytingar og heilbrigði á alþjóðlegum, innlendum og svæðisbundnum vettvangi. Vinnuhópurinn skapar vettvang til að miðla reynslu og nýsköpun, stuðla að verkfærum, miðla sönnunargögnum og sýna fram á góðar starfsvenjur í tengslum við loftslagsbreytingar og heilsu og efla samstarf milli landa og hagsmunaaðila.

Þróun þekkingar og sönnunargagna

WHO/Evrópa er mikilvægur þekkingarþróunaraðili á sviði loftslagsbreytinga og heilbrigðis. Árið 2018 gaf Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin/Evrópa út skýrslu um lýðheilsu og aðlögun að loftslagsbreytingum í Evrópusambandinu, sem greinir þróun í heilbrigðisstefnu fyrir aðlögun að loftslagsbreytingum í ESB-löndum og tekur saman úrval af rannsóknum á góðum starfsvenjum.

Þar sem Evrópusvæði WHO er hraðast í heiminum hefur WHO/Evrópa gefið út lykilskjöl til að styðja aðildarríkin með uppfærðum upplýsingum og leiðbeiningum um hita og heilsu, þ.m.t. endurskoðunina: Hiti og heilsa á svæði WHO í Evrópu: uppfærð gögn til að koma í veg fyrir árangursríkar forvarnir. Með fjárhagslegum stuðningi frá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, WHO/Evrópa er að þróa uppfærða, aðra útgáfu af leiðbeiningum um aðgerðir á sviði hita-heilsu (HHAPs). Þessi útgáfa miðar að því að styðja ákvarðanir og sérfræðingar í heilbrigðisgeiranum og víðar í þróun samræmdra, alhliða HHAPs. Þrátt fyrir að markmiðið sé fyrst og fremst að aðildarríkjum á Evrópusvæði Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar er gert ráð fyrir að leiðbeiningarnar skipti máli á alþjóðavísu.

Flóð eru algengasta náttúruhamfarir á Evrópusvæði WHO, þar sem einn tíundi íbúa í þéttbýli býr á flóðasvæðum. Til að takast á við áhrif flóða á heilsu hefur Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin/Evrópa þróað leiðbeiningar, þ.m.t. útgefið efni sem flæða: stjórnun heilbrigðisáhættu á Evrópusvæði WHO og flóðum og heilsu: Staðreyndir fyrir fagfólk í heilbrigðisþjónustu. A hollur website veitir a einn-stöðva-búð fyrir WHO auðlindir á flóðum. Samkvæmt bókun efnahagsnefndar Sameinuðu þjóðanna fyrir Evrópu um vatn og heilbrigði er unnið að því að styrkja viðnámsþol vatns og hreinlætisþjónustu, þ.m.t. flóð.

Landasnið fyrir heilbrigðis- og loftslagsbreytingar er grunnurinn að starfi Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar til að fylgjast með framvindu heilbrigðis- og loftslagsbreytinga á landsvísu og á heimsvísu. Þessi snið eru þróuð í samstarfi við heilbrigðisyfirvöld í hverju landi fyrir sig og veita gagnadrifnar svipmyndir af loftslagshættum og væntanlegum áhrifum loftslagsbreytinga á heilbrigði, fylgjast með núverandi stefnumiðum og draga saman helstu forgangsatriði í loftslags- og heilbrigðisaðgerðum á landsvísu. Á heimsvísu hafa yfir 80 lönd tekið þátt í þessu verkefni síðan það var sett á laggirnar árið 2015, þar á meðal nokkur aðildarríki frá Evrópusvæði WHO.