Skýrslugjöf samkvæmt eftirlits- og stjórnunarreglugerð (2023)

Í mars 2023 tilkynntu aðildarríki ESB í annað sinn um landsbundnar aðlögunaraðgerðir sínar samkvæmt reglugerðinni um stjórnarhætti orkusambandsins og loftslagsaðgerðir (19. gr.). Aðildarlöndum utan ESB var boðið að veita sambærilegar upplýsingar af fúsum og frjálsum vilja. Á þessari vefsíðu eru kynntir helstu heilbrigðisþættir þeirra aðlögunarupplýsinga sem tilkynntar eru. Útdrættir úr heilbrigðisskýrslum einstakra landa eru aðgengilegir í gegnum loftslags- og heilbrigðislandssnið .

Lykilskilaboð

Árið 2023 var greint frá því að heilsa væri sá geiri sem varð fyrir mestum áhrifum af loftslagsbreytingum.
Flest mat á áhættu og viðkvæmni loftslagsbreytinga gefur til kynna mikla áhættu á hugsanlegum framtíðaráhrifum innan heilbrigðisgeirans.
Litið er svo á að viðkvæmir stofnar verði fyrir óhóflegum áhrifum vegna loftslagstengdrar heilbrigðishættu.
Meðal fyrirbyggjandi ráðstafana sem löndin grípa til í því skyni að takast á við áhrif loftslagsbreytinga á heilbrigðisgeirann er að koma á fót eftirlits- og stjórnunarfyrirkomulagi í samstarfi, þjálfunar- og menntaáætlunum fyrir heilbrigðisstarfsmenn, vitundarvakningu og innleiðingu viðvörunarkerfa.

Árið 2023 var greint frá því að heilsa væri sá geiri sem varð fyrir mestum áhrifum af loftslagsbreytingum

Sem hluti af skýrslugerð 2023 landanna greindu Evrópulönd frá því að heilsa væri sá geiri sem hafði mest áhrif á loftslagsbreytingar. Á sama tíma benda evrópskar lands- og svæðisbundnar áætlanir, áætlanir og rammar á heilbrigði sem forgangsgeira fyrir aðlögun að loftslagsbreytingum. Þetta gefur til kynna víðtæka viðurkenningu meðal Evrópulanda á áhrifum loftslagsbreytinga á heilsu manna og brýnni þörf á að undirbúa heilbrigðisgeirann til að bregðast betur við áhrifum loftslagsbreytinga.

Helstu áhrifaþættir sem greint var frá árið 2023. Heimild: EES, 2023

Flest lönd tilkynntu mikla hættu á hugsanlegum framtíðaráhrifum.

Meginnálgunin við að greina áhrif loftslagsbreytinga um alla Evrópu er í gegnum mat á áhættu og viðkvæmni loftslagsbreytinga (CCRVA), sem samþættir gögn um loftslagshættur, viðkvæma geira, innviði og lýðfræði til að greina áhættustigið sem stafar af hættum sem tengjast loftslagsbreytingum. Mörg lönd í Evrópu greindu frá því að þau stunduðu landsbundnar, staðbundnar og geirabundnar CCRVA-breytingar, þ.m.t. að rannsaka sérstaka áhættu og veikleika gagnvart lýðheilsu og heilbrigðisgeiranum.

Meira en þriðjungur landa greindi frá miklum mældum áhrifum af loftslagsbreytingum, þ.m.t. breytingum á tíðni og umfangi atburða, miklum líkum á váhrifum frá loftslagstengdum hættum í framtíðinni og miklu varnarleysi. Meirihluti landa greindi einnig frá því að heilbrigðisgeiri þeirra sé í miðlungs eða mikilli hættu á áhrifum loftslagsbreytinga í framtíðinni. Króatía, Ungverjaland, Lettland, Portúgal og Slóvakía greindu frá miklum áhyggjum í öllum fjórum flokkunum. Sumir af helstu loftslagstengdum heilsufarshættum sem greindar eru með CCRVA eru uppkomur smitsjúkdóma, hitaálag, þurrkar, flóð og útbreiðslu ofnæmisvalda.

Skýrslugjöf landanna um áhrif loftslagsbreytinga á heilbrigðisgeirann.

Heimild: Reglugerð um stjórnarhætti orkusambandsins og aðgerðir í loftslagsmálum 2023 Skýrslugjöf

Loftslagstengd heilsuvá hefur óhófleg áhrif á viðkvæma hópa.

CCRVAs hafa einnig verið notuð til að greina hvernig mismunandi lýðfræðilegir hópar verða fyrir mismunandi áhrifum af loftslagstengdum heilsufarshættum. Um alla Evrópu er vaxandi viðurkenning á því að áhrif loftslagsbreytinga verði ekki metin til jafns. Viðkvæmir hópar, þ.m.t. eldri fullorðnir, börn, fólk sem býr við fötlun, læknisfræðilegar forsendur eða fátækt, munu upplifa áhrif loftslagsbreytinga á annan hátt en þeir sem búa við heilsufarslegar áskoranir og hafa aðgang að þeim tækjum og úrræðum sem nauðsynleg eru til að laga sig að loftslagstengdum áhrifum. Viðkvæmir hópar verða oft fyrir meiri áhrifum af loftslagsbreytingum og kunna að skorta nauðsynleg úrræði til að bregðast á fullnægjandi hátt við eða draga úr loftslagstengdri áhættu.

Þessi nálgun gerir stefnumótendum kleift að þróa markvissar áætlanir til að vernda viðkvæma íbúa gegn loftslagstengdum hættum og áhættu fyrir lýðheilsu. Sumar af lykilaðgerðum sem gerðar eru til að vernda íbúa gegn loftslagstengdum heilsufarsáhættum fela í sér framkvæmd eftirlits- og viðvörunarkerfa, útbreiðslu samfélagsins og næmingu gagnvart loftslagstengdum hættum, bætta opinbera innviði, þar á meðal blágræna innviði til að takast á við flóða- og hitaáhættu í þéttbýli, opinbera vatnslindir og innleiðingu kælistöðva.

Lönd um alla Evrópu eru að taka fyrirbyggjandi skref til að takast á við áhrif loftslagsbreytinga á heilbrigðisgeirann.

Evrópulönd eru að skipuleggja og framkvæma aðlögunarráðstafanir sem taka tillit til áhrifa loftslagsbreytinga á heilsu manna. Löndin, t.d. Króatía, Kýpur, Tékkland, Danmörk, Þýskaland eða Portúgal, gefa skýrslu um samstarf með vinnuhópum, nefndum og öðru stjórnskipulagi sem leiðir saman opinber yfirvöld og aðra hagsmunaaðila sem vinna að heilbrigðis- og loftslagsbreytingum og miða að aukinni samþættingu stefnumála.

Í löndum eins og Írlandi, Finnlandi og Svíþjóð hafa verið gerðar áætlanir um aðlögun heilbrigðisgeirans. Í Austurríki og Búlgaríu hafa loftslagstengd málefni auk þess verið felld inn í námskrá og símenntun lækna, þ.m.t. lækna, hjúkrunarfræðinga og annarra heilbrigðisstarfsmanna. Markmiðið með þessu er að auka getu heilbrigðisstarfsfólks til að bregðast við og meðhöndla loftslagstengd heilsufarsáhrif auk þess að bregðast við nýjum og nýtilkomnum loftslagstengdum heilsufarsáskorunum.

Mörg lönd, þar á meðal Austurríki, Búlgaría, Kýpur, Þýskaland og Pólland, hafa innleitt áætlanir til að auka vitund almennings um áhrif loftslagsbreytinga á heilsu, þar á meðal hvernig á að bæta persónulega viðbúnað heima. Nokkur lönd hafa einnig innleitt vöktunar- og viðvörunarkerfi til að gera almenningi, vinnuveitendum og heilbrigðisgeiranum viðvart um hugsanleg áhrif og neyðarástand sem tengjast loftslagsbreytingum. Snemmviðvörunarkerfi eru hönnuð til að vara yfirvöld við flóðaáhættu, miklum hita, ofnæmisvöldum eða kynningum sýkla eða smitsjúkdóma til að gefa tíma til fyrirbyggjandi viðbragða. Í sumum lögsagnarumdæmum upplýsa viðvörunarkerfi hvenær opna eigi kælistöðvar, rýma fólk sem býr á flóðasvæðum eða loka afþreyingarböðum vegna baktería.

Skýrslugjöf í hverju landi inniheldur dæmi um aðgerðir sem gripið er til í því skyni að bregðast við ýmiss konar loftslagsáhættu gagnvart heilsu á dvalar-, vinnustaðar- og heilbrigðissvæðum.

Algengustu dæmin um aðgerðir sem eru skráðar beinast að því að stjórna heilbrigðisáhættu vegna hás hitastigs og fylgjast með smitsjúkdómum (sérstaklega smitferjubornum) og taka síðan á flóðatengdum heilsufarsvandamálum.

Í Þýskalandi er samþætting áhættu fyrir heilsu vegna loftslagsbreytinga viðvarandi í vinnuverndarákvæðum. Í landi eru sett ákvæði um þætti sem tengjast hitastigi íbúðarhúsnæðis sem verða fyrir áhrifum af breyttu loftslagi. Í Austurríki, Guideline Heat Action Plan styður læknis- og umönnunaraðstöðu við að þróa og koma á fót eigin hitaáætlunum.

Löndin eru dæmi um aðlögunaráætlanir með áherslu á heilsu á landsvísu, til dæmis á Ítalíu, Póllandi, Portúgal eða Rúmeníu.

Tengdar auðlindir