All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodies
An official website of the European Union | How do you know?
Environmental information systems
IS
Flóð veldur alvarlegri heilsufarsáhættu, þar á meðal drukknun, meiðslum og smitsjúkdómum af völdum mengaðs vatns. Það veldur líka andlegu áfalli. Viðkvæmir hópar eins og börn, aldraðir og langveikir eru sérstaklega í hættu. Spáð er að loftslagsbreytingar auki flóðaútsetningu um alla Evrópu.
Heilbrigðismál
Flóð geta haft áhrif á bæði líkamlega og andlega heilsu. Við flóðin eru bein líkamleg heilsufarsleg áhrif drukknun, meiðsli af völdum snertingar við hluti í flóðvatni, ofkælingu og rafmagnsskaða. Samkvæmt CATDAT gögnum frá RiskLayer GmMH, létust 6.158 manns í tengslum við flóð í EES-32 löndum á árunum 1980 til 2024.
Dauðsföll tengd flóðum (1980-2024)
Heimild: CATDAT eftir RiskLayer GmBH.
Yfirfall skólps af völdum flóða eykur hættuna á smitsjúkdómum, sérstaklega hjá börnum (EEA, 2020). Flóð auka hættuna á veirusýkingum eins og noróveiru, lifrarbólgu A og rótaveiru; sýkingar af völdum sníkjudýra Cryptosporidium spp.og Giardia (í minna mæli), og bakteríusýkingar af völdum Campylobacter spp.,sjúkdómsvaldandi E. coli, Salmonella enterica og, í minna mæli, Shigella spp. (ECDC, 2021).
Stöðuvatn sem eftir er eftir flóð (t.d. í kjallara, görðum, almenningsgörðum, landbúnaðarökrum) getur skapað hentuga staði fyrir ræktun moskítóflugna og aukið hættuna á sjúkdómum sem berast með moskítóflugum. Enn fremur getur hættan á hjartaáföllum, öndunarfæravandamálum og lélegum þungunarniðurstöðum aukist (ECDC, 2021; Paterson et al., 2018).
Óbein áhrif flóða, bæði meðan á flóðum stendur og eftir þau, taka til heilbrigðisvandamála sem orsakast af röskun á læknismeðferð, líkamlegt vinnuálag í tengslum við hreinsun og endurbyggingu, skortur á læknishjálp, rafmagni eða öruggu vatni, og vandamál með aðfangakeðjur matvæla, rafmagns eða hreinlætisaðstöðu (Paterson o.fl., 2018). Flóðvötn geta valdið eignatjóni, sem getur leitt til tilfærslu og yfirfylla. Að búa í húsnæði sem verður fyrir áhrifum af flóðum getur leitt til lungna- og altækra sveppasýkinga (t.d. af völdum Aspergillussem berst í lofti og í ryki) og útsetningar fyrir sveppaeitri.
Flóð geta einnig leitt til atvinnumissis, skorts á aðgangi að barnagæslu og skólaþjónustu og aukið heimilisofbeldi (Mason o.fl., 2021). Allt að 75% fólks sem þjáist af flóðum þjáist af geðsjúkdómum: áfall, andleg vanlíðan til skamms tíma við áfallastreituröskun (PTSD), kvíði, svefnleysi, geðrof og þunglyndi (Munro et al., 2017; Svæðisskrifstofa WHO fyrir Evrópu, 2013).
Íbúar sem eru sérstaklega viðkvæmir fyrir skaðlegum áhrifum flóða eru meðal annars aldraðir, börn, fólk með langvinna sjúkdóma eða líkamlega skerðingu og barnshafandi konur (WHO Regional Office for Europe, 2017). Fólk sem hýst er í tímabundnum skjólum er líklegri til að öðlast heilsufarsvandamál vegna meiri líkur á útsetningu fyrir smitsjúkdómum í sameiginlegum gistingu og truflun á reglulegum heilbrigðisþjónustu. Starfsmenn neyðar- og sjúkraþjónustu eru í meiri hættu á vatnsbornum sjúkdómum vegna aukinnar starfstengdrar váhrifa þar sem þeir komast í snertingu við mengað flóðvatn, rusl og leðju (ECDC, 2021).
Áhrif sem koma fram
Samkvæmt JRC verða 172 000 manns í Evrópu (ESB-27 + Bretlandi) nú fyrir flóðum á ári (Dottori et al., 2020) og 100 000 verða fyrir flóðum við strendur (Vousdoukas et al., 2020). Tíundi hluti borgarbúa í Evrópu býr nú á svæðum sem eru hugsanlega í hættu á flóðum (EES, 2020). Meira en þriðjungur íbúa Evrópu býr á strandsvæðum (EEA, 2021c).
Á tímabilinu 1980-2022 hafa flóðaatburðir leitt til 5582 dauðsfalla í aðildarríkjum EES. Samkvæmt Paprotny et al. (2018), flóðaþróun á milli 1870 og 2016 sýnir stöðuga aukningu á árlega inundated svæði og fjölda einstaklinga sem verða fyrir áhrifum. Hins vegar hefur dauðsföllum fækkað á þessu tímabili, sem bendir til aukins viðbúnaðar neyðar- og heilbrigðiskerfa. Samt sem áður voru sumarflóðin 2021 í Mið- og Vestur-Evrópu með að minnsta kosti 212 skráð dauðsföll banvænustu veðurtengdu flóðin í Evrópu í meira en 50 ár (ECDC, 2021).
Áætluð áhrif
Hættan á flóðum undir breytilegu loftslagi er líkleg til að aukast á mörgum svæðum í Evrópu. Spár um bæði sviðsmyndir með mikilli og miðlungs mikilli losun sýna mikla trú á mikilli aukningu úrkomu á norður-, mið- og austurevrópskum svæðum og á Alpasvæðinu en spár fyrir Suður-Evrópu eru blandaðari (IPCC, 2021; EES, 2021b).
Undir breyttu loftslagi, í lok aldarinnar, er áætlað að fjöldi fólks sem verður fyrir árlegum flóðum í Evrópu sé 252 000 undir 1,5 ° C hlýnunarsviðsmynd; 338 000 við 2 °C sviðsmyndina, og 484 000 – meira en þrefalt núverandi númer - við 3 °C sviðsmyndina. Með aðlögunarráðstöfunum má þó takmarka íbúafjöldann sem verður fyrir váhrifum við 100 000 eða minna við allar sviðsmyndir hnattrænnar hlýnunar (Dottori o.fl., 2020).
Hlutfallslegt sjávarborð í Evrópu mun halda áfram að hækka alla þessa öld við allar losunarsviðsmyndir og leiða til tíðari strandflóða meðfram meirihluta strandlengju Evrópu (EEA, 2021c). Áætlað er að allt að 2,2 milljónir manna verði fyrir flóðum við strendur fyrir 2100 undir mikilli losunarsviðsmynd og 1,4 milljónir undir meðallagi mildandi atburðarás, án viðbótar aðlögunarráðstafana. Með aðlögunarráðstöfunum er gert ráð fyrir að þessar tölur verði lækkaðar í 0,8 milljónir og 0,6 milljónir, í sömu röð (Vousdoukas o.fl., 2020).
Aldraðir í Evrópu, sem þjást af langvinnum sjúkdómum og félagslegri einangrun, eru í auknum mæli viðkvæmir fyrir bæði líkamlegum og geðrænum heilsufarsvandamálum sem tengjast flóðum. Aukin þéttbýlismyndun, sem felur í sér áframhaldandi þróun flóðplaína og aukna þéttingu yfirborðs í borgum, er einnig líkleg til að stuðla að aukinni útsetningu Evrópubúa fyrir flóðum.
Svör við stefnu
Ráðstafanir til að vernda heilsu íbúa gegn flóðum má skipta í þær sem skipta máli fyrir forvarnir, viðbúnað, viðbrögð og bata (WHO Regional Office for Europe, 2017). Langtímaforvarnir fela m.a. í sér greiningu á flóðahættusvæðum, flóðanæmt skipulag þéttbýlis með áherslu á grænan þéttbýlisstað og gegndræpi yfirborðs. Aðrar ráðstafanir til að koma í veg fyrir flóð fela í sér flutning á starfsemi manna frá flóðsléttum; uppfærslu fráveitukerfa, og notkun grunnvirkja fyrir flóðavarnir, s.s. berggangar eða stíflur (EEA, 2020). Dæmi um viðbúnaðar- og viðbragðsráðstafanir eru álagsþolin vatnsveitu- og hreinlætiskerfi; flóðheldar byggingar, framboð á rýmingarstöðvum; að hafa áætlun um viðbúnað vegna flóðaheilbrigðis fyrir hendi. Þetta felur í sér viðbragðsáætlanir fyrir heilbrigðisstofnanir, sem gerir þeim kleift að halda áfram að starfa með tilliti til vinnuskipulags, umönnun sjúklinga, birgðastjórnun, vatn og hreinlætisaðstöðu (WHO Regional Office for Europe, 2017).
Á evrópskum vettvangi getur skilvirk notkun viðvörunarkerfa eins og evrópska flóðavitundarkerfisins (EFAS), sem er hluti af neyðarstjórnunarþjónustu Kópernikusaráætlunarinnar (CEMS), dregið úr áhrifum flóða. ESB RescEU áætlunin býður upp á samstarfsstuðning við lönd ef um er að ræða hamfarir (svo sem hættuleg flóð) með því að vernda borgara og áhættustjórnun.
Endurreisnarráðstafanir fela í sér eftirmeðferð geðheilbrigðis, ákvæði fyrir viðkvæmt fólk, forðast rafmagnshættu við endurheimt og hreinsun og faraldsfræðilegt/heilbrigðis-/heilbrigðiseftirlit.
Tengdar auðlindir
Tilvísanir
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?
Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.