Ippjanar tal-użu tal-art

Messaġġi ewlenin

• L-ippjanar tal-użu tal-art huwa identifikat bħala wieħed mill-aktar proċessi effettivi biex jiġi ffaċilitat l-adattament lokali għat-tibdil fil-klima. Il-proċessi u l-għodod eżistenti disponibbli permezz tal-proċess tal-ippjanar tal-użu tal-art muniċipali fl-UE, inklużi l-pjanijiet uffiċjali, it-tqassim f’żoni, u/jew il-permessi tal-iżvilupp, jassistu fil-minimizzazzjoni tar-riskji tal-iżvilupp għal muniċipalità mill-impatti mbassra ta’ żieda fl-għargħar, fin-nirien fil-foresti, fl-uqigħ tal-art, u/jew perikli naturali oħra minħabba klima li qed tinbidel.

Impatti, vulnerabbiltajiet u riskji

L-Ewropa hija waħda mill-kontinenti l-aktar użati fid-dinja. Għandha l-ogħla proporzjon ta’ art (sa 80 %) użata għall-insedjament, għas-sistemi ta’ produzzjoni (b’mod partikolari l-agrikoltura u l-forestrija) u għall-infrastruttura. Madankollu, spiss jinħolqu domandi konfliġġenti dwar l-użu tal-art, li jeħtieġu deċiżjonijiet li jinvolvu kompromessi iebsin.

It-teħid tal-art, it-tifrix urban u l-attivitajiet ekonomiċi jwasslu għal frammentazzjoni tal-ħabitats, u jnaqqsu r-reżiljenza tal-ekosistemi. Il-frammentazzjoni taffettwa ż-żoni kollha tal-Ewropa, anke dawk b’popolazzjoni baxxa ħafna. Il-monitoraġġ tal-frammentazzjoni jappoġġa azzjonijiet ta’ politika li għandhom l-għan li jiżguraw li l-ħabitats li jifdal ikunu jistgħu jappoġġaw il-bijodiversità.

L-ippjanar tal-użu tal-art huwa identifikat bħala wieħed mill-aktar proċessi effettivi biex jiġi ffaċilitat l-adattament lokali għat-tibdil fil-klima. Il-proċessi u l-għodod eżistenti disponibbli permezz tal-proċess tal-ippjanar tal-użu tal-art muniċipali fl-UE, inklużi l-pjanijiet uffiċjali, it-tqassim f’żoni, u/jew il-permessi tal-iżvilupp, jassistu fil-minimizzazzjoni tar-riskji tal-iżvilupp għal muniċipalità mill-impatti mbassra ta’ żieda fl-għargħar, fin-nirien fil-foresti, fl-uqigħ tal-art, u/jew perikli naturali oħra minħabba klima li qed tinbidel.

Qafas ta' politika

Id-deċiżjonijiet dwar l-ippjanar u l-ġestjoni tal-użu tal-art normalment jittieħdu fil-livell lokali jew reġjonali, eż. bħala parti mill-ippjanar urban jew mill-prattiki agrikoli u tal-forestrija. Madankollu, il-Kummissjoni Ewropea għandha rwol x’taqdi biex tiżgura li l-Istati Membri jqisu t-tħassib ambjentali fil-pjanijiet ta’ żvilupp tal-użu tal-art tagħhom u jipprattikaw il-ġestjoni integrata tal-art. Pereżempju l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni Ambjentali Strateġika u d-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali iżda wkoll regolamenti settorjali bħad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, id-Direttiva dwar l-Għargħar, il-Politika Agrikola Komuni, it-TEN-T qed ikollhom impatt fuq il-politiki lokali dwar l-użu tal-art.

Il-mod kif nużaw l-art tagħna għandu l-akbar impatt fuq l-emissjonijiet tal-gassijiet serra tagħna. Aktar minn nofs l-emissjonijiet grossi tagħna ta’ gassijiet serra (metan, diossidu nitruż u diossidu tal-karbonju) huma mill-agrikoltura. Pereżempju, it-trobbija tal-bhejjem hija responsabbli għal sehem għoli tal-emissjonijiet totali tal-metan tagħna. F’Lulju 2021, il-Kummissjoni Ewropea adottat sensiela ta’ proposti leġiżlattivi li jistabbilixxu kif beħsiebha tikseb in-newtralità klimatika fl-UE sal-2050, inkluża l-mira intermedja ta’ tnaqqis nett ta’ mill-inqas 55 % fl-emissjonijiet ta’ gassijiet serra sal-2030. Il-pakkett jipproponi li jiġu riveduti diversi biċċiet tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-klima, inkluża l-leġiżlazzjoni dwar it-trasport u l-użu tal-art.

Skont il-leġiżlazzjoni attwali tal-UE adottata f’Mejju 2018, l-Istati Membri tal-UE jridu jiżguraw li l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra kontabilizzati mill-użu tal-art, mit-tibdil fl-użu tal-art jew mill-forestrija jkunu bbilanċjati b’mill-inqas assorbiment kontabilizzat ekwivalenti ta’ CO₂ mill-atmosfera fil-perjodu mill-2021 sal-2030. Ir-Regolament LULUCF jimplimenta l-ftehim bejn il-mexxejja tal-UE f'Ottubru 2014 li s-setturi kollha għandhom jikkontribwixxu għall-mira tal-UE għat-tnaqqis tal-emissjonijiet għall-2030, inkluż is-settur tal-użu tal-art.

L-ekonomiji Ewropej u l-benesseri tal-bniedem jiddependu fuq ir-riżorsi naturali, inklużi l-materja prima u l-ispazju (ir-riżorsi tal-art), kif ukoll il-kundizzjonijiet ambjentali favorevoli għall-forniment ta’ arja nadifa, ilma u ikel tajjeb għas-saħħa. It-tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentalihuwa wieħed mill-objettivi prijoritarji ta’ “progress kontinwu fit-titjib u l-integrazzjoni tal-kapaċità ta’ adattament, inkluż abbażi ta’ approċċi tal-ekosistema, it-tisħiħ tar-reżiljenza u l-adattament u t-tnaqqis tal-vulnerabbiltà tal-ambjent, tas-soċjetà u tas-setturi kollha tal-ekonomija għat-tibdil fil-klima, filwaqt li jittejbu l-prevenzjoni tad-diżastri relatati mat-temp u mal-klima u t-tħejjija għalihom”. Waħda mill-kundizzjonijiet abilitanti biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji hija li tiġi indirizzata d-degradazzjoni tal-art u li jiġu żgurati l-protezzjoni u l-użu sostenibbli tal-ħamrija.

It-titjib tal-bażi tal-għarfien

Il-Valutazzjoni Ewropea tar-Riskju Klimatiku tal-2024 tipprovdi valutazzjoni komprensiva tar-riskji klimatiċi ewlenin li qed tiffaċċja l-Ewropa llum u fil-futur. Huwa jidentifika 36 riskju klimatiku ewlieni li jheddu s-sigurtà tal-enerġija u tal-ikel tagħna, l-ekosistemi, l-infrastruttura, ir-riżorsi tal-ilma, is-sistemi finanzjarji, u s-saħħa tan-nies filwaqt li jqis ukoll ir-riskju għas-settur tal-ippjanar tal-użu tal-art.

Is-Servizz ta’ Monitoraġġ tal-Art ta’ Copernicus jipprovdi data ta’ telerilevament dwar il-Kopertura tal-Art u l-Bidliet fil-Kopertura tal-Art. Is-Servizz tal-Art huwa maqsum f’erba’ komponenti ewlenin li minnhom tnejn huma l-aktar importanti relatati mal-użu tal-art:

• Is-servizz Pan-Ewropew jipprovdi informazzjoni dwar il-kopertura tal-art u l-użu tal-art u l-bidliet tagħha, kif ukoll parametri bijoġeofiżiċi fuq skala Ewropea b’riżoluzzjoni għolja. Il-komponent pan-Ewropew huwa kkoordinat mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) u jipproduċi settijiet ta’ data CORINE Land Cover, Saffi ta’ Riżoluzzjoni Għolja, Parametri Bijofiżiċi u Servizz Ewropew ta’ Moviment fuq l-Art. Il-Kopertura tal-Art CORINE hija pprovduta għall-1990, l-2000, l-2006, l-2012, u l-2018. Dan is-sett ta’ data bbażat fuq il-vetturi jinkludi 44 klassi tal-kopertura tal-art u tal-użu tal-art. Is-serje ta’ żmien tinkludi wkoll saff ta’ tibdil fl-art, li jenfasizza l-bidliet fil-kopertura tal-art u fl-użu tal-art.
• Is-servizz lokali jiffoka fuq hotspots differenti, jiġifieri żoni li huma suxxettibbli għal sfidi u problemi ambjentali speċifiċi. Il-komponent lokali huwa kkoordinat mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u għandu l-għan li jipprovdi informazzjoni speċifika u aktar dettaljata li hija komplementari għall-informazzjoni miksuba permezz tal-komponent Pan-Ewropew. Il-komponent lokali jiffoka fuq hotspots differenti, jiġifieri żoni li huma suxxettibbli għal sfidi u problemi ambjentali speċifiċi.

Settijiet ta’ data addizzjonali ta’ Copernicus, bħall-impermeabbiltà u saffi tematiċi oħra b’riżoluzzjoni għolja, u l-Atlas Urban ġew żviluppati biex jikkomplementaw id-data tas-serje kronoloġika Corine Land Cover u jintużaw għal valutazzjonijiet ulterjuri bħar-riċiklaġġ tal-art u l-frammentazzjoni tal-pajsaġġ.

Is-sors ewlieni tad-data tal-EEA huwa s-servizz ta’ monitoraġġ tal-art ta’ Copernicus, li jinkludi s-sett ta’ data Corine Land Cover li ġie prodott għall-1990, l-2000, l-2006, l-2012 u l-2018 u huwa bbażat fuq il-kooperazzjoni mal-pajjiżi membri u kollaboraturi tal-EEA u l-programm Copernicus. Dan huwa l-bażi għall-indikatur tat-teħid tal-art, pereżempju. L-EEA qed tirċievi appoġġ tekniku miċ-Ċentru Tematiku Ewropew dwar is-Sistemi Urbani, tal-Art u tal-Ħamrija (ETC/ULS).