Għargħar

Fatalitajiet assoċjati mal-għargħar (1980-2023)

Sors: CATDAT mis-Saff ta' Riskju GmBH. Is-sett tad-data tħejja u sar disponibbli skont il-Ftehim dwar il-Livell ta’ Servizz bejn l-EEA u l-Kummissjoni Ewropea (RTD) dwar “L-Integrazzjoni tal-Prinċipji tal-Kondiviżjoni u l-Ġestjoni tad-Data tal-GEOSS b’appoġġ għall-Ambjent tal-Ewropa”. Ara l-metadata hawnhekk.

Kwistjonijiet ta' saħħa

L-għargħar jista’ jaffettwa kemm is-saħħa fiżika kif ukoll dik mentali. Matul l-għargħar, l-effetti diretti fuq is-saħħa fiżika jinkludu għarqa, korrimenti kkawżati minn kuntatt ma’ oġġetti fl-ilma tal-għargħar, ipotermja u korrimenti elettriċi. Skont id-data tas-CATDAT minn RiskLayer GmMH, bejn l-1980 u l-2023 intilfu 5 688 ħajja b’rabta mal-għargħar fil-pajjiżi taż-ŻEE-32.

It-tifwir tad-drenaġġ ikkawżat mill-għargħar iżid ir-riskju ta’ mard infettiv, b’mod partikolari fit-tfal (EEA, 2020). L-għargħar iżid ir-riskju ta’ infezzjonijiet virali bħan-norovirus, l-epatite A u r-rotavirus; infezzjonijiet ikkawżati mill-parassiti Cryptosporidium spp.u Giardia (sa ċertu punt); u infezzjonijiet batteriċi minħabba Campylobacter spp., E. colipatoġeniku, Salmonella enterica u, sa ċertu punt, Shigella spp. (ECDC, 2021).

L-ilma qiegħed li jifdal wara l-għargħar (eż. fil-kantini, fil-ġonna, fil-parks, fl-għelieqi agrikoli) jista’ joħloq siti xierqa għat-tnissil tan-nemus, u b’hekk jiżdied ir-riskju ta’ mard li jinġarr min-nemus. Barra minn hekk, ir-riskju ta’ attakki tal-qalb, problemi respiratorji u eżiti ħżiena tat-tqala jista’ jiżdied (ECDC, 2021; Paterson et al., 2018).

L-effetti indiretti tal-avvenimenti ta’ għargħar, kemm matul kif ukoll wara l-għargħar, jinkludu kwistjonijiet tas-saħħa kkawżati mit-tfixkil tat-trattamenti mediċi; l-ammont ta’ xogħol fiżiku assoċjat mat-tindif u r-rikostruzzjoni; nuqqas ta’ għajnuna medika, elettriku jew ilma sikur; u problemi bil-ktajjen tal-provvista tal-ikel, tal-elettriku jew tas-sanità (Paterson et al., 2018). L-ilmijiet tal-għargħar jistgħu jikkawżaw ħsara lill-proprjetà, li tista’ twassal għal spostament u affollament eċċessiv. L-għajxien f’abitazzjoni affettwata mill-għargħar jista’ jwassal għal infezzjonijiet fungali pulmonari u sistemiċi (eż. minn Aspergillusli jinġarr fl-arja u mit-trab) u esponiment għall-mikotossini.

L-għargħar jista’ jwassal ukoll għal telf ta’ impjiegi, nuqqas ta’ aċċess għall-indukrar tat-tfal u għas-servizzi tal-iskola, u żieda fil-vjolenza domestika (Mason et al., 2021). Sa 75 % tal-persuni affettwati mill-għargħar ibatu minn problemi ta’ saħħa mentali: trawma, diffikultà mentali fi żmien qasir għal disturb minn stress postrawmatiku (PTSD), ansjetà, insomnja, psikożi u dipressjoni (Munro et al., 2017; L-Uffiċċju Reġjonali tad-WHO għall-Ewropa, 2013).

Il-popolazzjonijiet li huma partikolarment vulnerabbli għall-effetti negattivi tal-għargħar jinkludu l-anzjani, it-tfal, il-persuni b’mard kroniku jew b’indeboliment fiżiku u n-nisa tqal (Uffiċċju Reġjonali tad-WHO għall-Ewropa, 2017). Il-persuni akkomodati f’postijiet ta’ kenn temporanji huma aktar suxxettibbli li jiksbu problemi tas-saħħa minħabba l-probabbiltà ogħla ta’ esponiment għal patoġeni ta’ mard infettiv f’akkomodazzjonijiet komunali u t-tfixkil tal-provvista regolari tal-kura tas-saħħa tagħhom. Il-ħaddiema tas-servizzi ta’ emerġenza u ta’ ambulanza huma f’riskju ogħla ta’ mard li jinġarr mill-ilma minħabba esponiment okkupazzjonali elevat, peress li jiġu f’kuntatt ma’ ilma tal-għargħar, residwi u tajn ikkontaminati (ECDC, 2021).

Effetti osservati

Skont il-JRC, 172 000 persuna fl-Ewropa (UE-27 + ir-Renju Unit) bħalissa huma esposti għall-għargħar tax-xmajjar fuq bażi annwali (Dottori et al., 2020) u 100 000 huma esposti għall-għargħar kostali (Vousdoukas et al., 2020). Għaxra fil-mija tal-popolazzjoni urbana tal-Ewropa bħalissa qed tgħix f’żoni potenzjalment f’riskju ta’ għargħar (EEA, 2020). Aktar minn terz tal-popolazzjoni Ewropea tgħix f’reġjuni kostali (EEA, 2021c).

Matul il-perjodu 1980-2022, l-avvenimenti ta’ għargħar irriżultaw f’5582 fatalità fil-pajjiżi membri taż-ŻEE. Skont Paprotny et al. (2018), ix-xejriet tal-għargħar bejn l-1870 u l-2016 juru żieda kostanti fiż-żona mgħarrqa kull sena u fl-għadd ta’ persuni affettwati. Madankollu, l-għadd ta’ fatalitajiet kien qed jonqos matul dan il-perjodu, u dan jissuġġerixxi tħejjija akbar tas-sistemi ta’ emerġenza u tal-kura tas-saħħa. Madankollu, l-għargħar tas-sajf tal-2021 fl-Ewropa Ċentrali u tal-Punent b’mill-inqas 212-il mewta ddokumentata kien l-agħar għargħar relatat mat-temp fl-Ewropa f’aktar minn 50 sena (ECDC, 2021).

Effetti proġettati

Ir-riskju ta’ għargħar taħt il-klima li qed tinbidel x’aktarx li jiżdied għal ħafna reġjuni madwar l-Ewropa. Il-projezzjonijiet kemm fix-xenarju ta’ emissjonijiet għoljin kif ukoll f’dak ta’ emissjonijiet medji juru fiduċja għolja fiż-żieda ta’ preċipitazzjoni estrema fir-reġjuni tat-Tramuntana, taċ-Ċentru u tal-Lvant tal-Ewropa u fiż-żona Alpina filwaqt li l-projezzjonijiet għan-Nofsinhar tal-Ewropa huma aktar imħallta (IPCC, 2021; EEA, 2021b).

Skont il-klima li qed tinbidel, fi tmiem is-seklu, l-għadd ta’ persuni esposti għall-għargħar annwali tax-xmajjar fl-Ewropa huwa previst li jkun 252 000 taħt ix-xenarju ta’ tisħin globali ta’ 1,5 °C; 338 000 fix-xenarju ta’ 2 °C; u 484 000 – aktar minn tliet darbiet in-numri attwali – fix-xenarju ta’ 3 °C. Madankollu, b’miżuri ta’ adattament, il-popolazzjoni esposta tista’ tkun limitata għal 100 000 jew inqas fix-xenarji kollha ta’ tisħin globali (Dottori et al., 2020).

Il-livell relattiv tal-baħar tal-ibħra tal-Ewropa se jkompli jiżdied matul dan is-seklu fix-xenarji kollha tal-emissjonijiet, u b’hekk iwassal għal għargħar kostali aktar frekwenti tul il-maġġoranza tal-kosti Ewropej (EEA, 2021c). Huwa mbassar li sa 2,2 miljun persuna se jkunu esposti għall-għargħar kostali sal-2100 f’xenarju ta’ emissjonijiet għoljin u 1,4 miljun f’xenarju ta’ mitigazzjoni moderat, fin-nuqqas ta’ miżuri ta’ adattament addizzjonali. B’miżuri ta’ adattament, dawn in-numri huma mistennija li jitnaqqsu għal 0,8 miljun u 0,6 miljun, rispettivament (Vousdoukas et al., 2020).

Il-popolazzjoni Ewropea li qed tixjieħ, li tbati minn mard kroniku u iżolament soċjali, qed issir dejjem aktar vulnerabbli kemm għall-problemi tas-saħħa fiżika kif ukoll dik mentali assoċjati mal-għargħar. Iż-żieda fl-urbanizzazzjoni, li tinvolvi l-iżvilupp kontinwu ta’ pjanuri tal-għargħar u żieda fl-issiġillar tal-wiċċ fil-bliet, x’aktarx li tikkontribwixxi wkoll għal żieda fl-esponiment tal-Ewropej għall-għargħar.

Reazzjonijietta' politika

Il-miżuri għall-protezzjoni tas-saħħa tal-popolazzjoni mill-għargħar jistgħu jinqasmu f’dawk rilevanti għall-prevenzjoni, it-tħejjija, ir-rispons u l-irkupru (Uffiċċju Reġjonali tad-WHO għall-Ewropa, 2017). Il-prevenzjoni fit-tul tinkludi, fost l-oħrajn, l-identifikazzjoni ta’ żoni ta’ riskju ta’ għargħar, l-ippjanar urban sensittiv għall-għargħar b’enfasi fuq l-ekoloġizzazzjoni urbana u l-permeabbiltà tal-uċuħ. Miżuri oħra għall-prevenzjoni tal-għargħar jinkludu r-rilokazzjoni tal-attivitajiet tal-bniedem lil hinn mill-pjanuri tal-għargħar; titjib fis-sistemi tad-drenaġġ; u l-użu ta’ infrastruttura għall-protezzjoni mill-għargħar bħal digi jew digi (EEA, 2020). Eżempji ta’ miżuri ta’ tħejjija u ta’ rispons huma sistemi reżiljenti tal-provvista tal-ilma u tas-sanità; bini reżistenti għall-għargħar; id-disponibbiltà ta’ ċentri ta’ evakwazzjoni; li jkun hemm fis-seħħ pjan ta’ tħejjija għas-saħħa kontra l-għargħar. Dan jinkludi pjanijiet ta’ kontinġenza għall-faċilitajiet tas-saħħa, li jippermettulhom ikomplu jiffunzjonaw fir-rigward tal-organizzazzjoni tax-xogħol, il-kura tal-pazjenti, il-ġestjoni tal-provvista, l-ilma u s-sanità (Uffiċċju Reġjonali tad-WHO għall-Ewropa, 2017).

Fil-livell Ewropew, l-użu effettiv ta’ sistemi ta’ twissija bikrija bħas-Sistema Ewropea ta’ Sensibilizzazzjoni dwar l-Għargħar (EFAS), komponent tas-Servizz ta’ Ġestjoni ta’ Emerġenzi ta’ Copernicus (CEMS), jista’ jnaqqas l-impatt tal-għargħar. Il-programm RescEU tal-UE joffri appoġġ kollaborattiv lill-pajjiżi f’każ ta’ diżastri (bħall-għargħar kritiku) billi jipproteġi liċ-ċittadini u l-ġestjoni tar-riskji.

Il-miżuri ta’ rkupru jinkludu kura ta’ segwitu tas-saħħa mentali, dispożizzjonijiet għal persuni vulnerabbli, l-evitar ta’ perikli elettriċi matul l-irkupru u t-tindif, u sorveljanza epidemjoloġika/iġjene/sanitarja.

Referenzi

• Dottori et al. (2020) L-adattament għaż-żieda fir-riskju ta’ għargħar tax-xmajjar fl-UE taħt it-tibdil fil-klima. Rapport Tekniku tal-JRC.

• ECDC (2021) Xita estrema u għargħar katastrofiku fl-Ewropa tal-Punent – 29 ta’ Lulju 2021.

• EEA (2016) Għargħar u saħħa

• EEA (2020) L-adattament urban fl-Ewropa: kif il-bliet u l-irħula jirreaġixxu għat-tibdil fil-klima.

• EEA (2021a) Telf ekonomiku minn estremi relatati mal-klima fl-Ewropa

• EEA (2021b) Xarrab u nixxef — preċipitazzjoni qawwija u għargħar tax-xmajjar. Il-perikli klimatiċi tal-Ewropa li qed jinbidlu – rapport interattiv tal-EEA bbażat fuq l-indiċi.

• EEA (2021c) Kostali. Il-perikli klimatiċi tal-Ewropa li qed jinbidlu – rapport interattiv tal-EEA bbażat fuq l-indiċi.

• IPCC (2021) Climate Change 2021: Il-Bażi tax-Xjenza Fiżika. Kontribut tal-Grupp ta' Ħidma I għas-Sitt Rapport ta' Valutazzjoni tal-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima

• Mason, K. et al. (2021) Indikaturi tal-Vulnerabbiltà Soċjali għall-Għargħar f’Aotearoa New Zealand. Int. J. Environ. Res. Saħħa Pubblika 18. https://doi.org/10.3390/IJERPH18083952

• Munro, A. et al. (2017) L-effett tal-evakwazzjoni u tal-ispostament fuq l-assoċjazzjoni bejn l-għargħar u l-eżiti tas-saħħa mentali: analiżi trasversali tad-data tal-istħarriġ tar-Renju Unit. Lancet. Pjaneta. Fejqan. 1, e134–e141. https://doi.org/10.1016/S2542-5196(17)30047-5

• Paprotny, D. et al. (2018) Xejriet fit-telf tal-għargħar fl-Ewropa matul dawn l-aħħar 150 sena. Nat. Il-komun. 2018 91 9, 1-12. https://doi.org/10.1038/s41467-018-04253-1

• Paterson, D.L. et al. (2018) Health Risks of Flood Disasters (Riskji għas-Saħħa mid-Diżastri tal-Għargħar). Clin. Infezzjoni. Dis. 67, 1450-1454. https://doi.org/10.1093/CID/CIY227

• Vousdoukas, M.I. et al. (2020) L-adattament għar-riskju ta’ għargħar kostali li qed jiżdied fl-UE taħt it-tibdil fil-klima. Rapport Tekniku tal-JRC.

• L-Uffiċċju Reġjonali tad-WHO għall-Ewropa (2017) Għargħar: il-ġestjoni tar-riskji għas-saħħa fir-Reġjun Ewropew tad-WHO.

• L-Uffiċċju Reġjonali tad-WHO għall-Ewropa (2013) Għargħar fir-Reġjun Ewropew tad-WHO: l-effetti fuq is-saħħa u l-prevenzjoni tagħhom.