European Union flag

West Nile Virus (WNV) huwa virus li jinġarr min-nemus li jikkawża d-deni tal-West Nile u għandu distribuzzjoni ġeografika wiesgħa. Iż-żieda fit-temperaturi x’aktarx li żżid it-trażmissjoni u testendi d-distribuzzjoni tad-WNV u t-tul tal-istaġun tat-trażmissjoni, u b’hekk iżżid ir-riskju ta’ infezzjoni fil-hotspots eżistenti kif ukoll f’reġjuni li qabel ma kinux affettwati fl-Ewropa.

Il-każijiet totali tad-Deni tal-Punent tan-Nil u r-rata ta' notifika tal-każijiet miksuba lokalment (mappa) u l-każijiet totali rrapportati u l-każijiet miksuba lokalment (graff) fl-Ewropa
Sors: ECDC, 2024, Atlas ta’ Sorveljanza tal-Mard Infettiv

Noti: Il-mappa u l-graff juru data għall-membri tal-EEA u għall-pajjiżi li jikkooperaw, minbarra d-Danimarka, l-Iżvizzera u t-Turkija minħabba n-nuqqas ta’ data. Il-konfini u l-ismijiet murija fuq din il-mappa ma jimplikawx approvazzjoni jew aċċettazzjoni uffiċjali mill-Unjoni Ewropea. Il-marda hija notifikabbli fil-livell tal-UE, iżda l-perjodu ta’ rapportar ivarja fost il-pajjiżi. Meta l-pajjiżi jirrapportaw każijiet żero, ir-rata ta’ notifika fuq il-mappa tintwera bħala “0”. Meta l-pajjiżi ma jkunux irrappurtaw dwar il-marda f’sena partikolari, ir-rata ma tkunx viżibbli fil-mappa u tiġi ttikkettata bħala “mhux irrapportata” (aġġornata l-aħħar f’Lulju 2024).

Sors u fanal; trażmissjoni

Il-WNV iseħħ f’għadd notevolment kbir ta’ speċijiet (għasafar) differenti, li jispjega d-distribuzzjoni ġeografika wiesgħa tiegħu (Blitvich, 2008). Filwaqt li l-għasafar jaġixxu bħala l-ospitant primarju tal-virus, il-bnedmin u mammiferi oħra jistgħu jimirdu meta jiġu gdim minn nemus infettat bil-WNV. Madankollu, il-mammiferi ma jistgħux jinfettaw in-nemus huma stess (Chancey et al., 2015). Infezzjonijiet kostanti bejn in-nemus u l-għasafar fi staġuni attivi għan-nemus jirriżultaw fiż-żamma ta’ ammonti virali għoljin, li jwasslu għal riskji konsistentement għoljin għall-infezzjoni umana. Matul l-istaġun tax-xitwa fl-Ewropa, il-WNV jista’ jippersisti fin-nemus (Rudolf et al., 2017).

Il-WNV hija fil-biċċa l-kbira trażmessa minn Culex mosquitos, u sa ċertu punt minn Aedes mosquitos. In-nemus Culex huwa mifrux ħafna madwar l-Ewropa (ECDC, 2022a,b). Madankollu hemm probabbiltà ogħla ta’ trażmissjoni tad-WNV fin-Nofsinhar meta mqabbla mat-Tramuntana tal-Ewropa, peress li temperaturi ogħla jaċċelleraw il-potenzjal ta’ trażmissjoni ta’ Culex mosquitos (Colpitts et al., 2012; Vogels et al., 2017). Mosquitos jistgħu wkoll jittrasmettu l-WNV lill-bajd u l-larvi tagħhom, u b'hekk iżommu ċ-ċirkolazzjoni tal-virus (Colpitts et al., 2012).

Minbarra r-rotta tal-infezzjoni bil-vettur tan-nemus, il-WNV jista’ jiġi trażmess ukoll permezz ta’ trasfużjonijiet tad-demm, trapjanti tal-organi, jew trażmissjoni materna mill-omm għat-tarbija fil-ġuf (Hayes et al., 2005).

Effetti fuq is-saħħa

20 % biss tal-persuni infettati bil-WNV juru sintomi. Madwar wieħed minn kull ħamsa minn dawn il-pazjenti jiżviluppaw deni, li spiss ikun akkumpanjat minn sintomi oħra bħal uġigħ ta’ ras, uġigħ, rimettar, dijarea, jew raxx. Il-biċċa l-kbira tan-nies li qed jiżviluppaw deni jirkupraw bis-sħiħ iżda jistgħu jesperjenzaw dgħufija u għeja għal perjodu estiż.

Minoranza ta’ persuni infettati jiżviluppaw marda severa, jiġifieri l-Marda Newroinvażiva tan-Nil tal-Punent (WNND). Madankollu, fil-każ tad-donazzjoni tal-organi, ir-riskju li jiġi żviluppat WNND huwa relattivament għoli: 40% tan-nies li jirċievu organu infettat bil-WNV jiksbu WNND (Anesi et al., 2019). WNND jista’ jinkludi meninġite (infjammazzjoni tal-membrani madwar il-moħħ u s-sinsla tad-dahar), enċefalite (infjammazzjoni tal-moħħ innifsu), jew f’każijiet rari poliomjelite, li tista’ twassal għal paraliżi parzjali u ħsara fil-muskoli tal-qalb jew tal-pulmun. Is-sintomi jinkludu deni għoli, uġigħ ta’ ras, ebusija tal-għonq, rogħda, konvulżjonijiet, telf tal-vista, tnemnim jew saħansitra paraliżi u koma. Pazjenti b’sintomi severi jistgħu ma jirkuprawx kompletament u xi drabi d-WNND ikollu riżultat fatali.

Il-morbidità u l-mortalità fl-Ewropa

Fil-pajjiżi membri tal-EEA u fil-pajjiżi li jikkooperaw (esklużi d-Danimarka, l-Iżvizzera u t-Turkija minħabba n-nuqqas ta’ data), fil-perjodu 2008-2022:

  • 6,537 każ
  • Ir-rata ta’ notifika tal-UE/taż-ŻEE kienet ta’ 0.1 każ għal kull 100 000 abitant fl-2019, meta mqabbla ma’ 0.3 għall-2018
  • Il-fatalità tal-każijiet fost l-infezzjonijiet b’eżitu magħruf kienet bħala medja ta’ 12 % fil-perjodu 2016-2019
  • Aktar minn 90 % tal-każijiet bi status ta’ rikoveru l-isptar irrapportat ġew rikoverati l-isptar bejn l-2016 u l-2019
  • Għadd dejjem akbar ta’ infezzjonijiet identifikati bħala miksuba lokalment, b’>90 % tal-każijiet miksuba lokalment bejn l-2016 u l-2022.
  • Bejn l-2010 u l-2019 ma setgħet tiġi identifikata l-ebda xejra ċara fl-għadd ta’ infezzjonijiet irrapportati miksuba lokalment. Madankollu, l-ogħla livelli seħħew fl-2010, fl-2012, fl-2013, fl-2016, fl-2018, u fl-2022.

(ECDC, 2014-2022)

Distribuzzjoni fost il-popolazzjoni

  • Ir-rati ta’ infezzjoni jiżdiedu bl-età u huma l-ogħla fil-grupp ta’ età bl-ogħla rata ta’ mard fl-Ewropa: >65 sena
  • Ir-rati ta’ infezzjoni huma ogħla fost l-irġiel milli fost in-nisa (ECDC, 2014-2021)
  • Gruppi f’riskju ta’ kors ta’ mard serju: anzjani u persuni b'immunità baxxa
  • Gruppi f’riskju ogħla ta’ infezzjoni: ħaddiema migranti u vjaġġaturi

Sensittività għall-klima

Adattabbiltà għall-klima

Il-WNV jista’ jinfetta n-nemus Culex f’temperaturi baxxi sa 18 °C. Madankollu, temperaturi ogħla jwasslu għal perjodi iqsar ta’ inkubazzjoni (jiġifieri, il-perjodu ta’ żvilupp tal-virus fin-nemus), mutazzjoni u evoluzzjoni aktar rapidi tal-virus u tagħbija virali amplifikata (Leggewie et al., 2016). L-ispeċijiet tan-nemus Culex jirnexxu bejn madwar 11 u 35 °C, b’rati ta’ żvilupp aktar rapidi u staġuni itwal f’temperaturi ogħla (Mordecai et al., 2019; Rueda et al., 1990). Temperaturi għoljin biżżejjed fix-xahar Mejju għandhom impatt importanti fuq id-dinamika tat-trażmissjoni tad-WNV matul l-istaġun (Angelou et al., 2021). Minbarra t-temperatura tal-arja, in-nemus Culex huwa sensittiv ukoll għal fatturi klimatiċi oħra, bħat-temperatura tal-ħamrija, l-umdità relattiva, il-kontenut tal-ilma tal-ħamrija, u l-veloċità tar-riħ, li huma fatturi importanti li jmexxu l-epidemjoloġija tal-WNV (Stilianakis et al., 2016). Aktar xita, umdità għolja, u riħ inaqqsu l-abbundanza tan-nemus u, għalhekk, ir-riskju ta’ WNV (Ferraccioli et al., 2023). Xorta waħda, kontenituri naturali jew artifiċjali mimlija bl-ilma huma meħtieġa għar-riproduzzjoni.

Staġjonalità

Fl-Ewropa, il-biċċa l-kbira tal-każijiet iseħħu bejn Lulju u Ottubru bl-ogħla livell ta’ infezzjonijiet prinċipalment f’Awwissu (ECDC, 2014-2021). L-istaġjonalità fl-infezzjonijiet tikkoinċidi ma’ perjodu aktar sħun meta l-vetturi tan-nemus ikunu l-aktar attivi, ir-rati tal-gdim tal-għasafar ikunu għoljin, u temperatura ambjentali għolja biżżejjed tippermetti l-multiplikazzjoni tal-virus fil-vetturi madwar l-Ewropa (ECDC, 2014-2021; Kioutsioukis et al., 2019).

L-impatt tat-tibdil fil-klima

Il-fatturi klimatiċi huma xprunaturi ewlenin tad-dinamika tal-popolazzjoni tan-nemus li tittrażmetti d-WNV, b’temperatura u perjodi twal ta’ klima moderata sa sħuna l-aktar determinanti b’saħħithom għaż-żieda fil-popolazzjonijiet tan-nemus (Ferraccioli et al., 2023). Klima aktar sħuna fl-Ewropa ġeneralment twassal għal perjodu iqsar ta’ inkubazzjoni tad-WNV u taċċellera r-rata ta’ evoluzzjoni tal-virus, u b’hekk iżżid it-tagħbija virali fil-popolazzjonijiet ospitanti. Barra minn hekk, f'temperaturi ogħla, in-nemus Culex jiżviluppaw aktar malajr, jestendu l-istaġun riproduttiv tagħhom, u jieklu aktar spiss. Għalhekk, iż-żieda fit-temperaturi x’aktarx li twassal għal trażmissjoni aktar rapida u distribuzzjoni usa’ tad-WNV, staġuni ta’ trażmissjoni itwal u riskju ogħla għall-akkwist lokali ta’ infezzjonijiet tad-WNV umani kemm fiż-żoni ta’ trażmissjoni eżistenti kif ukoll fir-reġjuni Ewropej li qabel ma kinux affettwati (Leggewie et al., 2016).

Prevenzjoni u amp; Trattament

Prevenzjoni

  • Protezzjoni personali: ħwejjeġ bil-kmiem twal, repellenti tan-nemus, xbieki jew skrins, arja kundizzjonata u attivitajiet ta’ barra limitati matul il-lejl
  • Kontroll tan-nemus: il-ġestjoni ambjentali, eż., il-minimizzazzjoni tal-opportunitajiet ta’ riproduzzjoni f’ilmijiet naturali u artifiċjali miftuħa, u miżuri bijoloġiċi jew kimiċi, eż., insettiċidi u sustanzi kimiċi għat-trattament tal-ilma (eż. ara l-attivitajiet tal-grupp ta’ azzjoni għall-kontroll tan-nemus fil-Ġermanja)
  • Monitoraġġ u sorveljanza attivi tan-nemus, tal-każijiet ta’ mard u tal-ambjent għall-prevenzjoni tat-trażmissjoni (eż. ara l-istudji tal-każijiet tal-inizjattiva “Mückenatlas”,il-proġett EYWA, jew is-sorveljanza tad-WNV fil-Greċja)
  • Sensibilizzazzjoni dwar is-sintomi tal-mard, it-trażmissjoni tal-mard u r-riskji tal-gdim tan-nemus
  • Skrinjar tad-donaturi tad-demm u tal-organi
  • Bħalissa, l-ebda vaċċin WNV mhu liċenzjat biex jingħata lill-bnedmin (DeBiasi u Tyler, 2006)

Trattament

  • L-ebda terapija antivirali speċifika u effettiva
  • Trattament tas-sintomi b'kontroll tal-uġigħ jew terapija ta' idratazzjoni mill-ġdid
  • Monitoraġġ mill-qrib għal pazjenti b'enċefalite jew infjammazzjoni tal-moħħ. Appoġġ għall-ventilatur jew massaġġi tal-qalb biex jiġi evitat insuffiċjenza respiratorja jew tal-qalb (Chancey et al., 2015; DeBiasi u Tyler, 2006).

Further information (Informazzjoni ulterjuri)

Referenzi

Language preference detected

Do you want to see the page translated into ?

Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.