Kampilobatterjożi

Rata ta’ notifika ta’ każijiet totali u domestiċi ta’ Campylobacteriosis (mappa) u każijiet totali rrappurtati (graff) fl-Ewropa

_{Noti: Mappa u graff juru data għall-pajjiżi membri tal-EEA. Il-konfini u l-ismijiet murija fuq din il-mappa ma jimplikawx approvazzjoni jew aċċettazzjoni uffiċjali mill-Unjoni Ewropea. Il-konfini u l-ismijiet murija fuq din il-mappa ma jimplikawx approvazzjoni jew aċċettazzjoni uffiċjali mill-Unjoni Ewropea. Il-marda hija notifikabbli fil-livell tal-UE, iżda l-perjodu ta’ rapportar ivarja fost il-pajjiżi. Meta l-pajjiżi jirrapportaw każijiet żero, ir-rata ta’ notifika fuq il-mappa tintwera bħala “0”. Meta l-pajjiżi ma jkunux irrappurtaw dwar il-marda f’sena partikolari, ir-rata ma tkunx viżibbli fuq il-mappa u tiġi ttikkettata bħala “mhux irrapportata” (aġġornata l-aħħar f’Awwissu 2024).}

Sors u fanal; trażmissjoni

Il-biċċa l-kbira tan-nies jiġu infettati bil-batterji Campylobacter permezz tal-konsum ta’ ikel ikkontaminat, spiss taħt laħam imsajjar jew ħalib mhux pasturizzat, jew permezz tal-użu ta’ utensili kkontaminati meta jiġi pproċessat ikel ikkontaminat. Il-batterji Campylobacter huma komuni fl-annimali, kemm f’dawk imrobbija għall-konsum tal-ikel kif ukoll fl-annimali domestiċi (Heimesaat et al., 2021). Il-bnedmin jistgħu jimirdu wkoll wara kuntatt ma’ ilma kkontaminat matul attivitajiet rikreattivi jew meta jixorbu ilma mhux klorinat (Tang et al., 2011), li jirriżulta minn kuntatt dirett ma’ annimali infettati jew il-feċi tagħhom, jew permezz ta’ trażmissjoni diretta minn persuna għal oħra (Romdhane u Merle, 2021).

Effetti fuq is-saħħa

Il-kampilobatterjożi tikkawża infjammazzjoni tal-istonku (gastroenterite), li twassal għal dijarea (ħafna drabi mdemmija) u rimettar, kif ukoll uġigħ addominali, deni, uġigħ ta’ ras jew dardir. Is-sintomi jistgħu jdumu minn jum sa għaxart ijiem. F’każijiet severi, jista’ jkun hemm sintomi assoċjati mdewma, disturbi newroloġiċi jew kumplikazzjonijiet oħra. F’każijiet rari, l-infezzjonijiet jistgħu jikkawżaw forma ta’ paraliżi (jiġifieri, is-sindrome ta’ Guillain-Barré), li tista’ tirriżulta f’diżabilità permanenti (Saito, 2002).

Morbidità

Fil-pajjiżi membri taż-ŻEE (minbarra l-Iżvizzera u t-Turkija minħabba nuqqas ta’ data), fil-perjodu 2007-2022:

• 140,241 infezzjoni rrapportati fl-2022 minn 30 pajjiż tal-UE/taż-ŻEE
• L-isptar huwa meħtieġ għal 5-10% tal-każijiet
• 341 mewta (ECDC, 2024) u fatalità tal-każijiet li tvarja bejn 0,03 u 0,05 %
• Inċidenza stabbli mill-2015, segwita minn tnaqqis fl-għadd ta’ infezzjonijiet fl-2020, possibbilment minħabba r-restrizzjonijiet tal-pandemija tal-COVID-19 u n-nuqqas ta’ rapportar potenzjali. Fl-2021, ir-rata ġenerali ta’ notifika kienet ta’ 44.5 każ għal kull 100 000 popolazzjoni, xorta waħda aktar baxxa mir-rata ta’ notifika qabel l-2020. In-numri tal-każijiet baqgħu stabbli fl-2022.
• Sal-2019, madwar 11-15 % tal-każijiet kienu relatati mal-ivvjaġġar.

(ECDC, 2017-2022; ECDC, 2024)

Distribuzzjoni fost il-popolazzjoni

• Grupp ta’ età bl-ogħla inċidenza ta’ mard fl-Ewropa: 0 – 4 snin (ECDC, 2017-2024)
• Gruppi f’riskju ta’ kors ta’ mard serju: tfal żgħar, anzjani, persuni b'immunità baxxa
  

Sensittività għall-klima

Adegwatezza għall-klima

Ir-razez tal-Camplyobacter bl-ogħla rilevanza għas-saħħa tal-bniedem jippreferu temperaturi ta’ bejn 37 u 42 °C, li jaqblu mat-temperatura interna tal-ġisem ta’ diversi annimali (Duffy u Dykes, 2006). Madankollu, il-batterji jistgħu jgħixu wkoll barra mill-ġisem tal-annimal. F’ambjenti akkwatiċi pereżempju, l-attività tal-Campylobacter u l-formazzjoni ta’ bijoriti (jiġifieri, saffi rqaq u robusti ta’ ġir tal-komunitajiet tal-batterji) huma l-ogħla f’temperaturi ta’ bejn 10 u 15°C. (Thomas et al., 1999; Bronowski et al., 2014).

Staġjonalità

Fl-Ewropa, l-infezzjonijiet iseħħu matul is-sena, iżda jilħqu l-ogħla livell fis-sajf, bejn Ġunju u Awwissu/Settembru. Xi snin juru quċċata iżgħar addizzjonali fil-bidu tas-sena, spiss f’Jannar (ECDC, 2017-2024). Iż-żmien u l-intensità tal-quċċata tas-sajf ivarjaw bejn il-pajjiżi Ewropej. L-okkorrenza ta’ infezzjonijiet tal-Campylobacter tiżdied b’temperaturi ogħla u – għalkemm b’mod inqas qawwi – bi preċipitazzjoni dejjem akbar (Lake et al., 2019).

Impatt tat-Tibdil fil-Klima

Klima aktar sħuna u aktar imxarrba b’avvenimenti aktar estremi se tiffaċilita l-multiplikazzjoni tal-batterji u l-esponiment tan-nies għall-patoġeni (Fitzgerald, 2015) u għalhekk huma mistennija aktar infezzjonijiet tal-Campylobacter fl-Ewropa. L-għargħar iżid il-kuntatt uman mal-ambjenti tat-tajn u t-tixrid tal-batterji, li jistgħu jiffavorixxu t-trażmissjoni tal-Campylobacter. L-istimi disponibbli għar-reġjun Skandinavi jistennew li l-inċidenza tal-kampilobatterjożi tirdoppja sal-2080 minħabba ż-żieda mistennija fit-temperaturi medji u aktar xita qawwija (Kuhn et al., 2020; Zeigler et al., 2014).

Prevenzjoni u amp; Trattament

Prevenzjoni

• It-tilqim tat-tiġieġ tal-bajd u tat-tiġieġ tas-simna u kundizzjonijiet sanitarji tajbin meta jiġu mmaniġġjati l-għasafar biex titnaqqas il-prevalenza tal-Campylobacter fl-annimali ħajjin
• Iġjene sanitarja tajba fl-irziezet (tat-tjur) u fil-biċċeriji biex tiġi minimizzata l-kontaminazzjoni fekali
• Prattiki sanitarji effiċjenti fl-industriji tal-ipproċessar tal-laħam u fil-kċejjen domestiċi
• Tisjir u pastorizzazzjoni ta' ikel nej
• Sensibilizzazzjoni dwar it-trażmissjoni tal-mard

Trattament

• Idratazzjoni mill-ġdid
• Antibijotiċi f'każijiet severi

Referenzi

Bronowski, C., et al., 2014, Rwol tas-sopravivenza ambjentali fit-trażmissjoni ta’ Campylobacter jejuni, ittri tal-mikrobijoloġija tal-FEMS 356(1), 8-19. http://doi.org/10.1111/1574-6968.12488

Devleesschauwer, B., et al., 2017, il-Kapitolu 2 — Il-piż tas-saħħa u ekonomiku tal-Campylobacter, fi: Klein, G. (ed.), Campylobacter, pp. 27–41. http://doi.org/10.1016/B978-0-12-803623-5.00002-2

Duffy, L., and Dykes, G. A., 2006, Growth temperature of four Campylobacter jejuni strains tinfluwenza s-sopravivenza sussegwenti tagħhom fl-ikel u fl-ilma, Ittri fil-Mikrobijoloġija Applikata 43(6), 596–601. https://doi.org/10.1111/j.1472-765X.2006.02019.x

ECDC, 2017-2024, Rapport epidemjoloġiku annwali għall-2014-2022 – Campylobacteriosis. Disponibbli fuq https://www.ecdc.europa.eu/en/campylobacteriosis/surveillance. Aċċessat l-aħħar f’Awwissu 2024.

ECDC, 2024, Atlas ta’ Sorveljanza tal-Mard Infettiv. Disponibbli fuq https://atlas.ecdc.europa.eu/public/index.aspx. Aċċessat l-aħħar f’Awwissu 2024.

EFSA u ECDC, 2022, The European Union One Health 2021 Zoonoses Report, EFSA Journal 20(12), e07666. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2022.7666

Fitzgerald, C., 2015, Campylobacter. Kliniċi fil-Mediċina tal-Laboratorju 35(2), 289–298.https://doi.org/10.1016/j.cll.2015.03.001

Heimesaat, M. M., et al., 2021, Human Campylobacteriosis—A Serious Infectious Threat in a One Health Perspective, in: Backert, S. (ed.), Fighting Campylobacter Infections: Lejn Approċċ "Saħħa Waħda",Suġġetti Attwali fil-Mikrobijoloġija u l-Immunoloġija, Pubblikazzjoni Internazzjonali ta' Springer, pp. 1-23. https://doi.org/10.1007/978-3-030-65481-8_1

Kuhn, K. G., et al., 2020, Campylobacter infections expected to increase due to climate change in Northern Europe, Scientific Reports 10(1), 13874–13885. https://doi.org/10.1038/s41598-020-70593-y

Lake, I., et al., 2019, Exploring Campylobacter seasonality across Europe using The European Surveillance System (TESSy), 2008 sa 2016, Eurosurveillance 24(13), 1800028. https://doi.org/10.2807/1560-7917.ES.2019.24.13.180028

Romdhane, R. B., u Merle, R., 2021, The Data Behind Risk Analysis of Campylobacter Jejuni and Campylobacter Coli Infections, Current Topics in Microbiology and Immunology 431, 25–58. https://doi.org/10.1007/978-3-030-65481-8_2

Saito, T., 2002, Fulminant Guillain-Barrè syndrome after campylobacter jejuni enteritis and antibody anti-ganglioside, Internal medicine 41(10), 760-761. https://doi.org/10.2169/internalmedicine.41.889

Tang, J. Y. H., et al., 2011, Transfer of Campylobacter jejuni minn tiġieġ nej għal imsajjar permezz ta’ twavel għat-tqattigħ tal-injam u tal-plastik: Kontaminazzjoni kroċjata ta’ Campylobacter jejuni permezz ta’ twavel għall-qtugħ ikkontaminati, Ittri fil-Mikrobijoloġija Applikata 52(6), 581–588. https://doi.org/10.1111/j.1472-765X.2011.03039.x

Thomas, C., et al., 1999, Evalwazzjoni tal-effett tat-temperatura u tan-nutrijenti fuq is-sopravivenza tal-Campylobacter spp. Fil-mikrokożmi tal-ilma, Journal of Applied Microbiology 86(6), 1024–1032. https://doi.org/10.1046/j.1365-2672.1999.00789.x

Zeigler, M., et al., 2014, Outbreak of Campylobacteriosis Associated with a Long-Distance Obstacle Adventure Race—Nevada, Ottubru 2012, Morbidity and Mortality Weekly Report 63(17), 4. Disponibbli fuq https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6317a2.htm