Marda ta' Legionnaires

Il-marda tal-legionnaires, ikkawżata mil-Legionella spp., tista’ tirriżulta f’pulmonite u infezzjonijiet ta’ diversi partijiet tal-ġisem. Każijiet iżolati u tifqigħat iseħħu fil-pajjiżi kollha fl-Ewropa, bil-maġġoranza miksuba barra mill-istituti tal-kura tas-saħħa. Mill-2017, madwar 10-20 % tal-każijiet irrapportati kull sena huma relatati mal-ivvjaġġar (ECDC, 2012-2023). Filwaqt li l-marda hija infezzjoni respiratorja mhux komuni u prinċipalment sporadika fl-Ewropa, hija sostanzjalment sottodijanjostikata u sottorappurtata (ECDC, 2012-2023). Iż-żieda fit-temperaturi, intensità ogħla ta’ xita u avvenimenti aktar estremi jistgħu jaffettwaw it-tkabbir tal-batterji u l-użu tal-ilma (fejn il-batterji jkunu preżenti), li jistgħu jżidu l-inċidenza tal-marda f’ċerti reġjuni.

Ir-rata ta’ notifika tal-każijiet totali (mappa) tal-marda tal-legionnaires u l-każijiet totali rrappurtati (graff) fl-Ewropa

_{Sors: ECDC, 2024, Atlas ta’ Sorveljanza tal-Mard Infettiv}

_{Noti: Mappa u graff juru data għall-pajjiżi membri tal-EEA. Il-konfini u l-ismijiet murija fuq din il-mappa ma jimplikawx approvazzjoni jew aċċettazzjoni uffiċjali mill-Unjoni Ewropea. Il-konfini u l-ismijiet murija fuq din il-mappa ma jimplikawx approvazzjoni jew aċċettazzjoni uffiċjali mill-Unjoni Ewropea. Il-marda hija notifikabbli fil-livell tal-UE, iżda l-perjodu ta’ rapportar ivarja fost il-pajjiżi. Meta l-pajjiżi jirrapportaw każijiet żero, ir-rata ta’ notifika fuq il-mappa tintwera bħala “0”. Meta l-pajjiżi ma jkunux irrappurtaw dwar il-marda f’sena partikolari, ir-rata ma tkunx viżibbli fuq il-mappa u tiġi ttikkettata bħala “mhux irrapportata” (aġġornata l-aħħar f’Awwissu 2024).}

Sors u fanal; trażmissjoni

Mill-ispeċijiet differenti tal-Legionella li jeżistu, L. pneumophila huwa responsabbli għall-biċċa l-kbira tal-infezzjonijiet tal-Legionella fin-nies, li jaffettwaw l-aktar is-sistema respiratorja t’isfel (Kozak-Muiznieks et al., 2018). Il-Legionella spp. huma komuni u huma preżenti f’numri baxxi fi xmajjar u lagi naturali. F’sistemi akkwatiċi artifiċjali bħal torrijiet tat-tkessiħ, ġibjuni, kondensaturi evaporattivi, umidifikaturi, funtani dekorattivi, ilma sħun u sistemi simili, il-batterji jistgħu faċilment jimmultiplikaw u joħolqu riskju għas-saħħa.

L-ispeċi Legionella li teżisti, L. pneumophila hija responsabbli għall-biċċa l-kbira tal-infezzjonijiet tal-Legionella fin-nies, li jaffettwaw l-aktar is-sistema respiratorja t’isfel (Kozak-Muiznieks et al., 2018). Il-Legionella spp. huma komuni u huma preżenti f’numri baxxi fi xmajjar u lagi naturali. F’sistemi akkwatiċi artifiċjali bħal torrijiet tat-tkessiħ, ġibjuni, kondensaturi evaporattivi, umidifikaturi, funtani dekorattivi, ilma sħun u sistemi simili, il-batterji jistgħu faċilment jimmultiplikaw u joħolqu riskju għas-saħħa.

Il-bnedmin huma prinċipalment infettati bl-inalazzjoni tal-aerosols, jiġifieri qtar tal-ilma fl-arja li fihom il-Legionella spp.. It-teħid man-nifs ta’ qtar tal-ilma fl-arja madwar feriti kirurġiċi, jew kuntatt dirett mal-ferita, jista’ jinfetta wkoll lin-nies (Kashif et al., 2017). Ix-xorb ta’ ilma kkontaminat ma joħloq l-ebda riskju u anke infezzjonijiet permezz ta’ kuntatt bejn il-persuni huma estremament rari (Correia et al., 2016).

It-tifqigħat tal-marda tal-legionnaires f’akkomodazzjonijiet għall-vaganzi huma assoċjati l-aktar ma’ sistemi tal-ilma ta’ ilma sħun jew kiesaħ, inklużi tankijiet tal-ilma, ħwienet tal-kmamar tal-lukandi, doċoċ li jinsabu f’pixxini u spas, jew bexxiexa tal-ġonna. Jekk il-konċentrazzjonijiet tal-batterji fl-ilma jkunu għoljin, persuna li tiġbed il-batterji maqbuda fil-qtar tal-ilma tista’ tiġi infettata waqt li tkun qed tieħu doċċa jew banju (Papadakis et al., 2021). Tifqigħat kbar huma spiss assoċjati ma 'torrijiet tat-tkessiħ jew l-hekk imsejħa sistemi ta' kondizzjonament tal-arja mxarrba. Meta l-Legionella spp. ikunu preżenti f’sistemi bħal dawn, dawn jistgħu jimmultiplikaw malajr u joħolqu riskju fil-faċilitajiet pubbliċi li jużaw l-ilma għall-arja kundizzjonata bħal-lukandi. Sistemi ta 'kondizzjonament ta' l-arja xotta mhumiex perikolużi.

Il-marda tal-legionnaires tista’ tinkiseb ukoll fl-isptarijiet meta l-Legionella spp. tikkolonizza s-sistemi tal-ilma u tikkawża infezzjonijiet permezz tal-għawm, xugamani msaħħna bil-fwar, umidifikaturi, funtani dekorattivi, u ċerti apparati mediċi (Beauté et al., 2020).

Effetti fuq is-saħħa

Il-marda ta' Legionnaire normalment tibda b'sogħla xotta, deni, uġigħ ta' ras u xi kultant dijarea. L-infezzjonijiet bil-Legionella spp. spiss jirriżultaw f’forma ta’ pulmonite diversi jiem wara l-infezzjoni. L-aktar komuni, il-pulmuni u l-passaġġ gastrointestinali huma affettwati. F'każijiet severi, il-marda ta' Legionnaires tista' taffettwa diversi organi u partijiet tal-ġisem, u dan iwassal għal rati għoljin ta' mortalità. Minħabba sintomi simili, il- marda ta ' Legionnaires spiss tiġi ddijanjostikata ħażin bħala infezzjoni pulmonari regolari. Madankollu, id-dijarea u l-preżenza ta’ enzimi speċifiċi fid-demm, jistgħu jindikaw infezzjoni bil-Legionella spp. Meta diversi persuni jiġu dijanjostikati f’daqqa, dan jista’ jindika tifqigħa u jista’ jiġi identifikat sors komuni ta’ infezzjoni.

Il-morbidità u l-amp; il-mortalità

Fil-pajjiżi membri taż-ŻEE (minbarra l-Iżvizzera u t-Turkija minħabba nuqqas ta’ data), fil-perjodu 2005-2021:

• 117 605 infezzjoni (ECDC, 2024)
• L-ogħla rata annwali ta’ notifika sal-lum fl-UE/fiż-ŻEE ġiet osservata fl-2021 b’2,4 każijiet għal kull 100 000 popolazzjoni.
• Ir-rati ta’ fatalità jvarjaw bejn 7 u 9 %.
• Bejn l-2014 u l-2022 ġie rrapportat għadd dejjem akbar ta’ każijiet, ħlief fl-2020 matul il-pandemija tal-COVID-19 minħabba nuqqas ta’ rapportar u tnaqqis fl-esponiment.
• Il-każijiet relatati mal-ivvjaġġar ammontaw għal 15-20 % qabel il-pandemija, iżda naqsu għal inqas minn/madwar 10 % fl-2020-2021, mill-inqas parzjalment minħabba l-pandemija u r-restrizzjonijiet assoċjati fuq l-ivvjaġġar.

(ECDC, 2012-2023)

Distribuzzjoni fost il-popolazzjoni

• Grupp ta’ età bl-ogħla inċidenza ta’ mard fl-Ewropa: > 65 sena, b’aktar minn 90 % tal-każijiet kollha jiġu rrapportati f’persuni li għandhom aktar minn 45 sena (ECDC, 2012-2023)
• Gruppi f’riskju ta’ kors ta’ mard serju: persuni ta’ aktar minn 45 sena, persuni li jpejpu, persuni b’immunità baxxa jew bi status ta’ saħħa batut
  
  

Sensittività għall-klima

Adegwatezza għall-klima

Il-Legionella spp. hija magħrufa li għandha tolleranza tat-temperatura wiesgħa, li kapaċi tiflaħ għal temperaturi ta’ bejn 0 u 68 °C u li tikber bejn 25 u 42 °C bl-aktar tkabbir mgħaġġel f’35 °C (Spagnolo et al., 2013).

Staġjonalità

Fl-Ewropa, il-biċċa l-kbira tal-infezzjonijiet iseħħu bejn Ġunju u Ottubru, bl-ogħla livelli fix-xhur tas-sajf meta t-temperaturi jkunu ogħla f’xi snin (ECDC, 2012-2023).

Impatt tat-Tibdil fil-Klima

Il-marda tal-legionnaires tista’ tiżdied biż-żieda fil-preċipitazzjoni annwali u t-temperatura medja, l-intensità tax-xita u t-tul ta’ żmien, assoċjati mat-tibdil fil-klima (Han, 2021; Pampaka et al., 2022). Iż-żieda fl-ammonti ta’ preċipitazzjoni hija l-aktar fattur klimatiku importanti peress li l-Legionella spp. tinġarr fuq l-ilma. Perjodi ta’ nixfa aktar frekwenti jew intensi jwasslu għal rati baxxi ta’ fluss, li min-naħa l-oħra jistgħu jżidu wkoll it-tkabbir tal-batterji. Barra minn hekk, iż-żieda fit-temperaturi tal-arja tiffavorixxi t-tkabbir tal-batterji fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi Ewropej, peress li l-aħjar kundizzjonijiet għat-tkabbir tal-batterji ma jgħaddux wisq ta’ spiss, eż., l-aħjar tkabbir iseħħ f’temperatura ta’ 35 °C għal-Legionella spp. (Spagnolo et al., 2013). Minħabba l-bidla fit-temperatura u l-kundizzjonijiet tax-xita, li qed isiru aktar adattati għal-Legionella, espansjoni lejn it-Tramuntana tal-batterji u l-marda assoċjata hija probabbli fl-Ewropa u żoni li qabel ma kinux affettwati jistgħu jesperjenzaw każijiet jew tifqigħat tal-marda ta’ Legionnaires.

Prevenzjoni u amp; Trattament

Prevenzjoni

• Manutenzjoni xierqa tas-sistemi tal-ilma artifiċjali u l-evitar ta’ fatturi ta’ riskju (inkluż materjal organiku, temperaturi tal-ilma sħun (25-42°C) u rati baxxi ta’ fluss), eż., billi jiġi ċċirkolat l-ilma sħun (> 60°C)
• Manutenzjoni ta’ sistemi ta’ provvista tal-ilma għall-ilma tax-xorb u funtani dekorattivi li jistgħu jxerrdu aerosols u qtar, eż., billi jipprovdu ilma f’temperaturi taħt il-25 °C u tindif regolari
• Manutenzjoni ta’ ambjenti tal-ilma sikuri għal attivitajiet rikreattivi bl-użu ta’ tindif frekwenti u l-użu ta’ diżinfettanti (eż., kloru)
• Ġestjoni mtejba tas-sikurezza tal-ilma fuq il-bastimenti, eż., billi t-temperaturi tal-ilma jinżammu barra mill-medda favorevoli għal-Legionella spp. u jiġu diżinfettati regolarment
• Is-sorveljanza tal-marda tal-Leġjonarji, eż., in-Network Ewropew ta’ Sorveljanza tal-Mard tal-Leġjonarji (ELDSNet), biex tippermetti d-detezzjoni tal-mard u l-miżuri ta’ rispons sussegwenti għall-prevenzjoni tat-tixrid tal-marda

(Akkademji Nazzjonali tax-Xjenzi, l-Inġinerija u l-Mediċina, 2020; Sciuto et al., 2021)

Trattament

Antibijotiċi

Referenzi

Beauté, J., et al., 2020, Healthcare-Associated Legionnaires' Disease, l-Ewropa, 2008-2017, Emerging Infectious Diseases 26(10), 2309-2318. https://doi.org/10.3201/eid2610.181889

Correia, A.M., et al., 2016, Probable Person-to-Person Transmission of Legionnaires’ Disease, New England Journal of Medicine 374 (5), 497-498. https://10.1056/NEJMc1505356

ECDC, 2012-2023, Rapporti epidemjoloġiċi annwali għall-2010-2021 – il-marda ta’ Legionnaires. Disponibbli fuq https://www.ecdc.europa.eu/en/legionnaires-disease/surveillance-and-disease-data/surveillance. Aċċessat l-aħħar f’Awwissu 2024.

ECDC, 2024, Atlas ta’ Sorveljanza tal-Mard Infettiv. Disponibbli fuq https://atlas.ecdc.europa.eu/public/index.aspx. Aċċessat l-aħħar f’Awwissu 2024.

Han, X. Y., 2021, Effects of climate changes and road exposure on the rapid rising legionellosis incidence rates in the United States, PLOS ONE 16(4), e0250364. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0250364

Kashif, M., et al., 2017, pnewmonja tal-Legionella assoċjata mas-sindromu ta’ diffikultà respiratorja akuta severa u emorraġija alveolari diffuża—Assoċjazzjoni rari, Respiratory Medicine Case Reports 21, 7–11. https://doi.org/10.1016/j.rmcr.2017.03.008

Kozak-Muiznieks, N. A., et al., 2018, Analiżi komparattiva tal-ġenoma tiżvela struttura kumplessa tal-popolazzjoni tas-sottospeċi, l-Infezzjoni, il-Ġenetika u l-Evoluzzjoni 59 tal-Legionella pneumophila, 172–185. https://doi.org/10.1016/j.meegid.2018.02.008

Akkademji Nazzjonali tax-Xjenzi, l-Inġinerija u l-Mediċina, 2020, Ġestjoni tal-Legionella fis-Sistemi tal-Ilma. Washington, DC, The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/25474

Pampaka, D., et al., 2022, Meteorological conditions and Legionnaires’ disease sporadic cases-a systematic review, Environmental Research 214, 114080. https://doi.org/10.1016/j.envres.2022.114080

Papadakis, A., et al., 2021, Legionella spp. Kolonizzazzjoni fis-Sistemi tal-Ilma tal-Lukandi Marbuta mal-Marda tal-Leġjonarji Assoċjata mal-Ivvjaġġar, Ilma 13(16), 2243. https://doi.org/10.3390/w13162243

Sciuto, E. L., et al., 2021, Environmental Management of Legionella in Domestic Water Systems: Approċċi Konsolidati u Innovattivi għall-Metodi ta’ Diżinfezzjoni u l-Valutazzjoni tar-Riskju, Mikroorganiżmi 9(3), 577. https://doi.org/10.3390/mikroorganiżmi9030577

Spagnolo, A. M., et al., 2013, Legionella pneumophila in healthcare facilities, Reviews in Medical Microbiology 24(3), 70–80. https://doi.org/10.1097/MRM.0b013e328362fe66