Bedrijfsleven en industrie

Bedrijfsleven en industrie

Kernboodschappen

• Ondernemingen worden geconfronteerd met twee belangrijke soorten klimaatgerelateerde risico’s: directe fysieke risico’s en transitierisico’s die voortvloeien uit de reactie van de samenleving op klimaatverandering.

• Binnen de Europese Unie melden landen in het zuiden waarschijnlijk grotere fysieke risico’s voor de activiteiten van bedrijven dan andere regio’s. Dit wordt gevolgd door bedrijven in Midden- en Oost-Europa, die een grotere kwetsbaarheid voor fysieke klimaatrisico's melden dan bedrijven in West- en Noord-Europa. Overgangsrisico’s zijn minder evident, aangezien zij afhankelijk zijn van mondiale decarbonisatieverbintenissen.

• De Europese Commissie heeft samen met de Europese Investeringsbank het Investeringsplan voor Europa gelanceerd. Het doel van het plan is om publieke en private investeringen te mobiliseren om de economische groei en het scheppen van banen in de Europese Unie (EU) te stimuleren. Een onderdeel van dit plan is het Europees Fonds voor strategische investeringen, dat ook het probleem van de klimaatverandering aanpakt.

Impacts en kwetsbaarheden

Ondernemingen worden geconfronteerd met twee belangrijke soorten klimaatgerelateerde risico’s: directe fysieke risico’s en transitierisico’s die voortvloeien uit de reactie van de samenleving op klimaatverandering.

Fysieke risico's zijn gemakkelijker waar te nemen en voor bedrijven te begrijpen als ze voortkomen uit blootstelling aan acute gebeurtenissen of chronische transformatie. Klimaatverandering kan op verschillende manieren aanzienlijke gevolgen hebben voor toeleveringsketens, distributie en verkoop. Klimaatverandering leidt tot frequentere en ernstigere extreme weersomstandigheden, zoals overstromingen en droogte. Deze gebeurtenissen kunnen transport- en logistieke netwerken verstoren, waardoor vertragingen en schade aan goederen in transit ontstaan. Dit kan leiden tot tekorten of overtollige voorraden, wat van invloed kan zijn op de verkoop en omzet.

Veranderingen in temperatuur kunnen van invloed zijn op de beschikbaarheid en kwaliteit van bepaalde producten. Gewas kan bijvoorbeeld worden beïnvloed door veranderingen in temperatuur- en neerslagpatronen, wat leidt tot lagere opbrengsten en een lagere kwaliteit. Dit kan de toeleveringsketens verstoren en leiden tot hogere prijzen voor consumenten.

Klimaatmitigatie-inspanningen, zoals koolstofbeprijzing en mandaten voor hernieuwbare energie, kunnen de kosten van energie en andere inputs verhogen. Dit kan de kosten van productie, transport en distributie verhogen, wat de winst kan verminderen of kan leiden tot hogere prijzen voor consumenten.

Hitte heeft een negatieve invloed op de menselijke gezondheid en kan leiden tot slechtere werkprestaties (verminderde productiviteit) of minder werkuren (arbeidsaanbod), vooral in sterk blootgestelde sectoren zoals landbouw, bosbouw, mijnbouw en steengroeven of de bouw. De productiviteit heeft te lijden onder het feit dat werknemers hun werktempo moeten vertragen en extra pauzes moeten nemen om te rehydrateren en af te koelen.

In EIBIS (2020) werd bedrijven gevraagd of fysieke risico’s gevolgen hadden gehad voor hun bedrijf. Binnen de Europese Unie melden landen in het zuiden waarschijnlijk grotere fysieke risico’s voor de activiteiten van bedrijven dan andere regio’s. Dit wordt gevolgd door bedrijven in Midden- en Oost-Europa, die een grotere kwetsbaarheid voor fysieke klimaatrisico's melden dan bedrijven in West- en Noord-Europa. Deze relatief hogere perceptie van fysieke risico's, met name in Zuid-Europa, kan te wijten zijn aan de toenemende dreiging van droogte, het beperken van de voedselproductie en het mogelijk verstoren van het toerisme in het gebied. Daarnaast hebben bedrijven met activiteiten die kwetsbaarder zijn voor extreme weersomstandigheden — zoals de infrastructuursectoren, waaronder elektriciteit, nutsbedrijven, vervoer, bouw en diensten (meest waarschijnlijk horeca) — ook meer kans om hogere fysieke risico’s waar te nemen.

Overgangsrisico’s zijn minder evident, aangezien zij afhankelijk zijn van mondiale decarbonisatieverbintenissen. Naarmate het bewustzijn van de klimaatverandering toeneemt, verschuiven de voorkeuren van de consument naar duurzamere producten en praktijken (bijvoorbeeld een toename van de vraag naar lokale producten). Dit kan van invloed zijn op de verkoop en de vraag naar bepaalde producten, omdat consumenten ervoor kunnen kiezen producten te kopen van bedrijven die prioriteit geven aan duurzaamheid en hun koolstofvoetafdruk verkleinen.

Beleidskader

Het beleidskader voor klimaatadaptatie voor bedrijven en industrieën in de EU wordt in de eerste plaats vastgesteld door middel van de aanpassingsstrategie van de EU. De strategie bevat een actiekader en een reeks maatregelen die zowel op EU- als op nationaal niveau moeten worden genomen.

In de aanpassingsstrategie van de EU wordt met name benadrukt dat bedrijven en industrieën zich moeten aanpassen aan de klimaatverandering om hun levensvatbaarheid en veerkracht op lange termijn te waarborgen. Het erkent dat bedrijven en industrieën zullen worden getroffen door de gevolgen van klimaatverandering.

Daarnaast heeft de EU verschillende verordeningen en richtlijnen aangenomen die bedrijven en industrieën verplichten om maatregelen voor aanpassing aan de klimaatverandering te nemen. Zo verplicht de EU-richtlijn niet-financiële rapportage bepaalde grote ondernemingen om verslag uit te brengen over hun milieu- en sociale prestaties, met inbegrip van hun risico’s en kansen op het gebied van klimaatverandering.

De EU-taxonomie is een classificatiesysteem dat een lijst opstelt van ecologisch duurzame economische activiteiten, met inbegrip van aanpassing aan de klimaatverandering. Het zou een belangrijke rol kunnen spelen om de EU te helpen duurzame investeringen op te schalen en de Europese Green Deal uit te voeren. De EU-taxonomie zal bedrijven, investeerders en beleidsmakers voorzien van passende definities waarvoor economische activiteiten als ecologisch duurzaam kunnen worden beschouwd, met inbegrip van criteria waaraan economische activiteiten moeten voldoen om aanzienlijk bij te dragen aan de aanpassing aan de klimaatverandering. Op deze manier moet zij zekerheid creëren voor investeerders, particuliere investeerders beschermen tegen greenwashing, bedrijven helpen klimaatvriendelijker te worden, marktversnippering tegengaan en investeringen helpen verschuiven waar zij het hardst nodig zijn.

Voor de specifieke kwestie van de financiële sector kunt u hier terecht.

Verbetering van de kennisbasis

Het CERES-project, dat staat voor "Climate Change and European Aquatic Resources", is een onderzoeksproject dat tot doel heeft het begrip van de impact van klimaatverandering op de Europese visserij en aquacultuur te verbeteren en aanpassingsstrategieën voor deze industrieën te ontwikkelen. Het project omvat casestudy’s in verschillende regio’s van Europa en is gericht op het verbeteren van de weerbaarheid van de visserij- en aquacultuursector tegen de gevolgen van de klimaatverandering.

Verder heeft de dialoog over klimaatweerbaarheid tot doel deze kloof op het gebied van klimaatbescherming –de kloof tussen hoeveel verloren gaat en hoeveel verzekerd is – te verkleinen en manieren te vinden om investeringen in goede aanpassing te stimuleren. De primaire taak van de klimaatweerbaarheidsdialoog is om van gedachten te wisselen over de manier waarop de verliezen als gevolg van klimaatgerelateerde rampen kunnen worden aangepakt en om vast te stellen hoe de verzekeringssector meer kan bijdragen aan de aanpassing aan de klimaatverandering, van acties die de penetratie van klimaatrisicoverzekeringen voor de industrie en de hele samenleving vergroten tot het scheppen van de juiste voorwaarden voor meer investeringen in goede aanpassingsoplossingen.

Ondersteuning van investeringen en financiering

De Europese Commissie heeft samen met de Europese Investeringsbank het Investeringsplan voor Europa gelanceerd. Het doel van het plan is om publieke en private investeringen te mobiliseren om de economische groei en het scheppen van banen in de Europese Unie (EU) te stimuleren. Een onderdeel van dit plan is het Europees Fonds voor strategische investeringen.

Het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI), de Europese investeringsadvieshub en het Europees investeringsprojectenportaal zijn opgericht om investeringen in heel Europa te mobiliseren. Het EFSI moet projecten ondersteunen die in overeenstemming zijn met de energie-, klimaat- en efficiëntiedoelstellingen van de Unie die zijn vastgesteld in de Europa 2020-strategie en in het kader voor klimaat- en energiebeleid voor 2030, en die gericht zijn op de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europa 2020-strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei. Het EFSI is gericht op het ondersteunen van strategische investeringen op belangrijke gebieden, zoals infrastructuur, energie-efficiëntie, hernieuwbare energie, onderzoek en innovatie, en het verbeteren van de toegang tot financiering voor entiteiten met maximaal 3 000 werknemers, met bijzondere aandacht voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en kleine midcap-ondernemingen.

Het “Klimaat- en infrastructuurfonds” is een nieuw bedrijfsonderdeel binnen het Europees Investeringsfonds (EIF). Het EIF is een EU-instelling die in 1994 is opgericht om kmo's te ondersteunen door hen toegang tot financiering te bieden. De belangrijkste doelstelling van het EIF is het bevorderen van de economische groei en het concurrentievermogen van Europa door het ondersteunen van de ontwikkeling en groei van kleine en middelgrote ondernemingen, die worden gezien als de motor van de Europese economie. Om dit te bereiken biedt het EIF een reeks financiële producten en diensten, waaronder garanties, aandelenbeleggingen en andere vormen van financiering met risicodeling. De EIF-faciliteit bestaat momenteel uit twee financieringsbronnen met een totale investeringscapaciteit van 400-600 miljoen EUR per jaar tot 2027. In de nabije toekomst zullen waarschijnlijk nog meer financieringsbronnen volgen. De investeringen van het EIF in het kader van het klimaat- en infrastructuurfonds zijn in de eerste plaats gericht op klimaatactie en milieuduurzaamheid.

Ondersteuning van de uitvoering van aanpassingsmaatregelen

• COSME, het programma voor het concurrentievermogen van ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen.
• De klimaatdiensten van de EU, die diensten leveren die miljoenen mensen en bedrijven ten goede komen.
• De Oasis Hub is een onafhankelijke, wereldwijde aggregator voor gegevens over rampen, extreme weersomstandigheden, klimaatverandering en milieurisico's, tools & -diensten, evenals het leveren van diensten op het gebied van gegevensverzamelingsverbetering, gegevensaggregatie en commercialisering. Het doel is om een open en transparant dataplatform te creëren dat helpt bij het verstrekken van informatie over milieu, klimaatverandering, rampen en risico's aan de industrie en de publieke sector.

De EU biedt bedrijven ook een aantal ondersteunende diensten aan via het Enterprise Europe Network over veerkracht, om kmo’s in staat te stellen veerkracht op te bouwen voor toekomstige uitdagingen zoals klimaatverandering en Erasmus voor jonge ondernemers.