3. Aanpassingsopties identificeren

Een gedetailleerd actieplan waarin wordt uiteengezet hoe, wanneer en door wie specifieke aanpassingsmaatregelen moeten worden uitgevoerd, is van cruciaal belang om aanpassing in het veld tot stand te brengen. Voor de ontwikkeling van dit actieplan is het belangrijk om mogelijke aanpassingsopties (in deze stap) in kaart te brengen en te beperken (zie stap 4).

Deze stap helpt nationale en subnationale autoriteiten om mogelijke aanpassingsopties te identificeren en relevante informatie voor deze opties te verzamelen in een portefeuille die verdere prioritering van de opties zal vergemakkelijken.

De aanpassingsopties zijn erop gericht de eerder vastgestelde problemen aan te pakken die ook voortvloeien uit de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en risicobeoordelingen (zie stap 2) om de negatieve of negatieve gevolgen van klimaatverandering op een aanvaardbaar niveau te brengen en de risico’s te verminderen. Bovendien kunnen aanpassingsopties het mogelijk maken gebruik te maken van eventuele positieve kansen die voortvloeien uit de klimaatverandering. Aanpassingsopties kunnen variëren van acties die aanpassingsvermogen opbouwen (bv. het creëren en delen van kennis, het creëren van ondersteunende institutionele kaders) of het opzetten van beheersystemen en ondersteunende mechanismen (bv. betere ruimtelijke ordening, verzekeringsmechanismen) tot aanpassingsacties die ter plaatse worden uitgevoerd, bv. fysieke of op ecosystemen gebaseerde maatregelen. Deze stap vergemakkelijkt de verkenning van mogelijke aanpassingsopties en helpt bij het identificeren van relevante acties.

Om de verschillende soorten aanpassingsopties te categoriseren, heeft het EEA een reeks essentiële soorten maatregelen (KTM’s) ontwikkeld. Naast het bieden van een overzicht van alle soorten maatregelen, aangezien deze breder zijn dan alleen fysieke en technologische interventies, is een van de belangrijkste verwachte voordelen van KTM's voor aanpassing de verbetering van de kwaliteit van de rapportage, zowel in termen van de gebruikers-/verslaggeverervaring als van de rapportage-outputgegevens zelf. Verwacht wordt dat meer geharmoniseerde rapportage en duidelijkere outputs op hun beurt de verbetering van de aanpassingsplanning en -monitoring op EU-niveau en bijgevolg op het niveau van de lidstaten zullen ondersteunen.

Tabel 1: KTM's, sub-KTM's en specificaties

Aanpassingsopties kunnen gericht zijn op:

• het accepteren van de effecten en het dragen van de verliezen die voortvloeien uit risico’s (bv. het beheersen van terugtrekken uit de zeespiegelstijging);
• het compenseren van verliezen door de risico's of verliezen te delen of te spreiden (bv. via verzekeringen);
• het vermijden of verminderen van blootstelling aan klimaatrisico’s (bv. het bouwen van nieuwe waterkeringen of het veranderen van locatie of activiteit en gedrag);
• het benutten van nieuwe kansen (bv. deelnemen aan een nieuwe activiteit of veranderende praktijken om te profiteren van veranderende klimatologische omstandigheden).

Aanpassingsopties moeten een breed scala aan kwesties bestrijken, waaronder technologische, informatieve, organisatorische, gedrags-, ecosysteemgebaseerde en sociaal-economische kwesties op verschillende bestuursniveaus, zowel sectoraal als sectoroverschrijdend. Er zijn grenzen aan het aanpassings- en aanpassingsvermogen voor sommige menselijke en natuurlijke systemen bij een opwarming van de aarde met 1,5 °C, met bijbehorende verliezen. Zodra de belangrijkste punten van zorg zijn vastgesteld, worden mogelijke aanpassingsopties verzameld. Op Climate-ADAPT kunnen gebruikers een breed scala aan aanpassingsopties vinden, doorzoekbaar op impact, per (economische) sector en per soort maatregel (KTM).

Dit deel vergemakkelijkt de verkenning van mogelijke aanpassingsopties en helpt bij het identificeren van relevante acties en hun mogelijke nevenvoordelen.

Daarnaast wordt in het speciaal verslag van de IPPC over de opwarming van de aarde met 1,5 °C geconcludeerd dat er een breed scala aan aanpassingsopties beschikbaar is om klimaatrisico’s te verminderen.

Het opbouwen van aanpassingsvermogen omvat het ontwikkelen van het vermogen van mensen en systemen om effectief te reageren op klimaatverandering. Dit omvat het verzamelen en delen van informatie op de volgende gebieden:

• toegang tot onderzoeksresultaten of deelname aan onderzoeksprojecten;
• monitoring van gegevens en relevante informatiebronnen, en
• bewustmaking door middel van onderwijs, het delen van ervaringen en opleidingsinitiatieven, en
• het creëren van een ondersteunend institutioneel kader, bijvoorbeeld door:
• veranderende normen,
• wijziging van de wetgeving,
• tot vaststelling van financieringsmechanisme(s)
• het verstrekken van richtsnoeren voor goede praktijken, en
• het ontwikkelen van passende beleidsmaatregelen, plannen en strategieën.

Bij het opstellen van de maatregelen moet aandacht worden besteed aan:

• het kiezen van aanpassingsopties om te reageren op de vastgestelde kwetsbaarheden;
• met inbegrip van niet-conventionele en innovatieve oplossingen (de gebruikelijke gang van zaken belemmert vaak de aanpassing);
• het creëren van een goede mix van verschillende soorten opties (bv. organisatorisch, technisch en niet-technisch);
• het stellen van langetermijndoelstellingen boven politieke kortetermijnbelangen.

Bekijk hier de aanpassingsmogelijkheden.