Duinbouw en -versterking

Duinbouw kan belangenconflicten over landgebruik veroorzaken. Landeigenaren kunnen enthousiast zijn om het uitzicht op zee te behouden zonder het toerisme langs de kust te belemmeren. Omgekeerd vereist duinbouw of -restauratie vaak dat gebieden dicht bij de kust worden beschermd tegen massatoerisme. Schermen om verstoring door mensen te voorkomen of zandtransport tot een minimum te beperken, kunnen nodig zijn. Schermen en rieten kan een negatieve invloed hebben op het landschap esthetiek en kan daarom controversieel zijn in toeristische plaatsen. Een andere zorg is dat zand van duinbouw ongewenst kan worden afgezet in nabijgelegen woon- of commerciële gebieden. Betrokkenheid van belanghebbenden in een vroeg stadium van het project (met betrokkenheid van lokale overheden en marktdeelnemers) kan helpen deze conflicten tot een minimum te beperken. De betrokkenheid van toeristische actoren bij initiatieven voor het herstel van duinen kan de ontwikkeling stimuleren van nieuwe initiatieven voor duurzaam toerisme of ecotoerisme die op hun beurt kunnen bijdragen tot het behoud van duinen. 

Omgekeerd kunnen duinbouw-, versterkings- en rehabilitatieprojecten ook een gelegenheid bieden om lokale belanghebbenden en bezoekers bewust te maken. Duinbouw en -versterking omvatten niet noodzakelijkerwijs een proces van inspraak van het publiek. Dit hangt af van de instandhoudingsdoelstellingen van het gebied – waarvoor eigenaren, grondbeheerders of ngo’s voor natuurbehoud moeten worden betrokken bij het vaststellen van instandhoudingsdoelstellingen. Als het gebied achter de duinen een natuurgebied is, willen natuurbeheerders mogelijk betrokken zijn bij de vorming of versterking van duinen om ervoor te zorgen dat de natuurbehoudsdoelstellingen van het gebied door het proces worden bereikt. Deelname aan overstromingsrisicobeheer is vereist op grond van de overstromingsrichtlijn (2007/60/EG). Duinbouw en -versterking kunnen worden opgenomen in de maatregelen die in het kader van deze richtlijn in de overstromingsrisicobeheersplannen zijn opgenomen, waardoor deelname aan het planningsproces vereist is. 

Succesfactoren: 

• Als ze goed worden beheerd, kunnen duinen een hoge mate van bescherming bieden tegen overstromingen en erosie. 

• Ze bieden ook waardevolle habitats voor dier- en plantensoorten. Duinrehabilitatie of de aanleg van kunstmatige duinen is gunstig voor het ecosysteem van het strand. In sommige gevallen kunnen kunstmatige duinen de recreatieve waarde van het strand herstellen. 
• Dune rietdaken, omheiningen en grasbeplanting zijn goedkope oplossingen om duinerosie te verminderen. 
• Materialen die voor riet worden gebruikt, kunnen ook biologisch afbreekbaar zijn en kunnen bijdragen aan een circulaire of milieuvriendelijke onderhoudsstrategie. 
• Zand en vegetatie zorgen voor een natuurlijke uitstraling van door de mens gemaakte structuren terwijl ze integreren met de duinen. 
• Duinbouw en -versterking kunnen worden gecombineerd met strandvoeding, om de veerkracht van de kust en het natuurlijke landschap van de kustlijn te verbeteren. 

• Duinbouw kan loopbruggen en beperkte paden omvatten die versterkte of kwetsbare gebieden kunnen omzeilen en kunnen bijdragen aan ecotoerisme of lokale ecosysteemdiensten. 

Beperkende factoren: 

• Gras planten en riet minder kans om te slagen als erosie is zeer ernstig, en methoden zijn ook arbeidsintensief. Deze optie heeft een beperkte levensduur en vereist frequent onderhoud (vervanging van planten, bemesting, vervanging van weggeblazen takken, reparatie na vandalisme enz.). 
• rieten moeten worden beperkt, aangezien het vervoer door machines tot achteruitgang leidt; hoewel hekken meestal van afbreekbaar hout zijn gemaakt, gebruiken ze ook draden en soms plastic dat op lange termijn hinderlijk kan zijn. 
• Riet is bevorderlijk voor invasieve plantensoorten die kunnen groeien op voedingsrijke gronden en inheemse soorten kunnen inhalen. 

• Bouw van hekken en rieten kan de toegang tot de duin en het strand beperken 
• Riet en hekken veranderen ook het natuurlijke visuele aspect van de duin, wat een negatieve invloed kan hebben op toeristenstromen en recreatieve activiteiten. Daarom moeten er op de locatie adequate informatiepanelen en bewustmakingsinitiatieven worden uitgevoerd om bezoekers te helpen de milieuwaarde van deze interventies te begrijpen. 
• De natuurlijke dynamiek van zowel de duinen als de gebieden daarachter kan worden belemmerd door sterke wind- of watererosie. Het combineren van beplanting met het creëren van landschapsarchitectuur met gecontroleerde winddrifts die zanddrift in het binnenland mogelijk maken, kan dergelijke erosieverliezen sterk tegengaan en een opwindend landschap voor de bezoekers genereren. Dit vereist echter voldoende landoppervlak en kennis van de lokale windpatronen in het planningsproces.  

Implementatiekosten zijn afhankelijk van de duinbouwstrategie. De kosten voor rietstrooien en planten kunnen laag zijn, omdat het gebruikte materiaal goedkoop is. Hun beperkte levensduur brengt echter voortdurende onderhoudskosten met zich mee, met name arbeidskosten. De kosten zijn ook afhankelijk van de locatie en toegankelijkheid van de site. De eenheidsprijs voor de reconstructie van duinen (zandtransport en voeding) kan variëren van 6,90-17,10 EUR/m3,afhankelijk van de oorsprong van het sediment,delocatie van duinen en de vervoersactiviteiten. Omgekeerd is het moeilijker om de onderhoudskosten en de kosten van herbegroeiing in te schatten, omdat het sterk afhankelijk is van de planttypologie en de gebruikte strategie. Beschermende beplanting met kruidachtige lokale, niet-invasieve planten om oppervlakteerosie tegen te gaan kan 11-28 €/m2kosten (Fernández-Montblanc,et al., 2020). 

De bouw- en versterkingskosten van duinen zijn laag in vergelijking met de kosten van harde verdedigingsoplossingen, zoals dijken en zeeweringen. Bovendien wordt van deze optie een breed scala aan nevenvoordelen verwacht, naast kustverdediging. Zandduinen bieden een waardevolle kusthabitat voor planten en dieren, behouden de biodiversiteit en bevorderen de duurzame ontwikkeling van kustgebieden, met bijzondere aandacht voor ecotoerisme. 

Bepaalde soorten natuurlijke duinen zijn in bijlage I bij dehabitatrichtlijnvan de EUingedeeld als natuurlijke habitat van EU-belang. De versterking en het herstel van duinen, en in sommige gevallen ook de (her)aanleg van duinen, kunnen deel uitmaken van het beheersplan voor gebieden die in het kader vanNatura 2000 networkvan deEU worden beschermd. De EU-overstromingsrichtlijn is van toepassing op binnenwateren en alle kustwateren op het hele grondgebied van de EU. De richtlijn schrijft voor dat de lidstaten in hun overstromingsrisicobeheerplannen rekening moeten houden met langetermijnontwikkelingen, waaronder klimaatverandering, en met praktijken op het gebied van duurzaam landgebruik. Duinbouw en -versterking kunnen in deze plannen worden opgenomen als maatregelen om de impact van kustoverstromingen te verminderen. 

De uitvoeringstijd is afhankelijk van de gekozenduinreconstructieoptie. Het kan ongeveer 1 tot 5 jaar duren. Meer integrale veranderingen in het landschap kunnen langer duren als gevolg van implicatie voor de lokale landschappen en discussie met de belanghebbenden. Alle opties moeten onderhoudstijd na de implementatie omvatten om ervoor te zorgen dat de geplante of geplaatste elementen nog steeds intact zijn. 

Levensduur is zeer variabel (5-25 jaar). Biologisch afbreekbare elementen die bij de interventies worden gebruikt, moeten regelmatig worden vervangen, terwijl duinen mogelijk periodiek moeten worden aangevuld met nieuw zand en periodieke herbeplanting nodig kan zijn om hun barrièrefunctie tegen erosie te versterken.