Drijvende en amfibische behuizing

De betrokkenheid van belanghebbenden in alle fasen van de interventieplanning is belangrijk om conflicten tussen verschillende gebruikers van het waterlichaam te beperken en de bezorgdheid over veiligheidskwesties en mogelijke milieueffecten van drijvende en amfibische woningen te verminderen. Naast de overheidsinstanties op het passende niveau (gemeenten, waterschappen) kunnen burgers, ngo’s, dienstverleners, architecten en ingenieurs/aannemers belanghebbenden zijn. Afhankelijk van de specifieke lokale situatie kunnen er zowel supporters (bijv. geïnteresseerde toekomstige kopers, projectontwikkelaars) als tegenstanders (bijv. milieu-/natuurbehoud-ngo's) zijn. Drijvende wijken met sterke duurzaamheidskenmerken hebben de neiging om milieubelastende mensen aan te trekken, en dit kan tot uiting komen in de regels die het gemeenschapsbestuur vaststelt om nieuwe bewoners te selecteren en dus in de algemene positieve houding van de bewoners ten aanzien van milieu- en klimaatkwesties. 

Het idee van een drijvend huis heeft een aantal duidelijke sterke pakken die het een veelbelovende oplossing maken om overstromingen in waterrijke, in het binnenland bewoonde gebieden of in geschikte kustgebieden aan te pakken. Het helpt de druk op de bouw van grond in steden met beperkte ontwikkelingsmogelijkheden en stijgende vastgoedprijzen te verminderen: Hoofdsteden gebouwd aan rivieroevers zoals Londen of Amsterdam zijn getuige van een toenemend aantal nieuwe drijvende huizen projecten. In Nederland zijn ze bijzonder populair omdat ze een aanvulling vormen op de traditionele aanpak om land te creëren door dammen te bouwen, en in een land waar twee derde van de bevolking onder de zeespiegel woont, heeft het perspectief van een woonplaats die kan drijven een extra aantrekkingskracht. Drijvende huizen kunnen ook een beroep doen op potentiële bewoners voor de romantische allure van het leven op het water, of voor de aantrekkingskracht van de nabijheid van de natuur. Dit betekent dat het aanpassingspotentieel van drijvende of amfibische woningen gemakkelijk kan worden gecombineerd met andere behoeften of wensen van gebruikers die op zoek zijn naar eco-duurzame huisvestingsoplossingen, zoals een betere levenskwaliteit en een betere verbinding met de natuur. 

De effecten van drijvende huizen op waterecosystemen moeten verder worden onderzocht door middel van specifieke milieumonitoringactiviteiten. Kleine variaties in concentraties van waterkwaliteitsparameters tussen open water en onder/bij drijvende structuren werden over het algemeen gevonden voor kleinschalige drijvende structuren, wat wijst op verwaarloosbare effecten van deze structuren. In feite blijken de fundamenten te fungeren als een nieuw substraat voor de kolonisatie van biologische gemeenschappen, met mogelijke positieve effecten voor de gezondheid van het ecosysteem. De verwachte effecten hangen grotendeels af van de omvang en het aantal drijvende huizen in een waterlichaam (Lima en Boogaard, 2020). 

Beperkende factoren zijn onder meer de mogelijke weerstand van degenen die drijvende huizen zien als een obstakel voor de scheepvaart en in het algemeen als een wijziging van het hoofddoel van waterwegen als vervoersinfrastructuur en recreatieve locaties (bezwaren die niet gelden voor drijvende huizen die zijn gebouwd in speciale bassins of in jachthavens). Hun hybride en enigszins ongedefinieerde juridische status, variërend tussen geregistreerde vervoermiddelen en onroerend goed, kan leiden tot onzekerheid in de regelgeving. 

Een andere beperkende factor is dat het ontwerp van het drijvende huis en van het interieur, inclusief het meubilair, zeer nauwkeurig en definitief moet zijn voordat het huis daadwerkelijk wordt gebouwd, om het huis egaliseerd te houden. Elke kleine onbalans over het oppervlak van het huis moet zorgvuldig worden gecompenseerd om kantelen te voorkomen, omdat zelfs een kleine kantelhoek van een halve graad ter hoogte van het wateroppervlak kan resulteren in enkele centimeters helling op het dak, wat aanzienlijk ongemak op de bovenste verdieping veroorzaakt. Grotere hoeken kunnen zelfs de stabiliteit van het hele huis in gevaar brengen (gemeente Amsterdam, 2012). 

Drijvende en amfibische woningen hebben doorgaans hogere bouwkosten in vergelijking met traditionele woningen op het land, vanwege de aanpassingsmaatregelen die nodig zijn om het hoofd te bieden aan de stijgende waterstanden. De bouwkosten zijn afhankelijk van het aantal gebouwde woningen, de locatie, het ontwerp en de gebruikte materialen en technieken. In het geval van de drijvende wijken in Amsterdam (Ijsburg Waterbuurt) liggen de bouwkosten 10% hoger dan vergelijkbare traditionele wooneenheden, terwijl huizen in Schoonschip een gemiddelde bouwkosten hebben van 3000 euro/m2, wat oploopt tot meer dan 4300 euro/m2 wanneer rekening wordt gehouden met juridische kosten en de extra infrastructuur die nodig is om de woning aan te sluiten op nutsvoorzieningen. 

De overstromingsbestendigheid van deze woningen heeft een positief effect op hun waarde. De vraagprijs voor een recent verkocht drijvend huis in Amsterdam Noord kwam met een premie van 1700 euro/m2 ten opzichte van de gangbare vastgoedprijzen in hetzelfde gebied. 

De autonome infrastructuur van een drijvende wijk heeft periodiek onderhoud nodig. Het onderhoud van gebouwen valt meestal onder de verantwoordelijkheid van de eigenaar en de kosten ervan moeten zorgvuldig worden beoordeeld. Toegang en diensten (watervoorziening, riolering, elektriciteit, gas, enz.) kunnen duurder zijn dan voor gewone huizen. 

Overheden en/of lokale overheden zijn verantwoordelijk voor de regulatoire procedures voor deze huizen. Tenminste, ze moeten de mogelijkheid, locaties en voorwaarden waaronder drijvende en amfibische huisvesting is toegestaan in hun beleid en regelgeving toewijzen, en moeten over het algemeen zorgen voor toegang en diensten. Dit is een optie die veel kansen biedt voor innovaties in de particuliere sector en kan worden gerealiseerd in publiek-private initiatieven (samenwerking met architectuur- of projectontwikkelingsbedrijven). Het belangrijkste juridische probleem met betrekking tot drijvende huizen is de intrinsieke dubbelzinnigheid van de status ervan, ergens tussen een onroerend goed en een schip. Deze status hangt ook af van het specifieke ontwerp van het drijvende huis in termen van hoe permanent het is verbonden met de kust en met de site waar het is geïnstalleerd. Hoe een drijvend huis wordt geclassificeerd, heeft gevolgen voor de registratie ervan en voor de particuliere, administratieve en fiscale kwesties die erop van toepassing zijn. Als het wordt beschouwd als onroerend goed, zijn stedenbouwkundige en bestemmingsplannen en belastingen vergelijkbaar met standaardwoningen, en kunnen sociale voordelen met betrekking tot huisvesting van toepassing zijn. Als het als een schip wordt beschouwd, is het zeerecht van toepassing. In Nederland hebben drijvende huizen meestal een do uble-status en dubbele registratie (gemeente Amsterdam, 2012).  

Het bouwen van het huis zelf kan vrij snel zijn, (maximaal een kwestie van maanden), vooral als het huis elders wordt gebouwd en vervolgens naar de laatste ligplaats wordt getrokken. Het ontwerpen, toestaan en bouwen van een drijvende wijk kan langer duren. Administratieve vertragingen met betrekking tot vergunningen en veiligheidsnormen voor het gehele onderling verbonden blok drijvende gebouwen kunnen het proces verder vertragen. De drijvende buurten van Schoonschip in Amsterdam hadden ongeveer tien jaar nodig om te implementeren.  

Amfibische en drijvende huizen kunnen als “permanent gebouw s” worden beschouwd, mits zij regelmatig worden onderhouden.