All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodiesBeschrijving
Remote sensing verwijst naar het verzamelen van gegevens en informatie over een fenomeen en een territorium, zonder er direct contact mee te hebben. Het is een alternatief voor in-situ observatie. Remote sensing technieken worden gebruikt in tal van gebieden, waaronder geografie, hydrologie, ecologie, meteorologie, oceanografie, glaciologie, geologie, evenals voor militaire scope, intelligentie, commerciële, economische, planning en humanitaire toepassingen.
Technologieën voor teledetectie kunnen gebaseerd zijn op satellieten of vliegtuigen en kunnen objecten en kenmerken van het aardsysteem detecteren en classificeren door middel van gepropageerde signalen (bv. elektromagnetische straling). Daarnaast ontstaat het gebruik van drones door de hoge resolutie data die in korte tijd verzameld kan worden voor real-time monitoring. "Actieve" teledetectietechnieken verwijzen naar een signaal dat rechtstreeks wordt uitgezonden door een satelliet of een vliegtuig, dat wordt gereflecteerd door een object en dat op zijn beurt wordt gedetecteerd door de sensor (bv. RADAR en LiDAR), terwijl "passieve" teledetectie verwijst naar sensoren die in staat zijn straling te detecteren die wordt uitgezonden of gereflecteerd door een object of omliggende gebieden (bv. filmfotografie, infrarood, ladinggekoppelde apparaten en radiometers).
Onlangs is remote sensing gebruikt om het begrip van het klimaatsysteem en de veranderingen ervan te verbeteren. Het maakt het mogelijk om het aardoppervlak, de oceaan en de atmosfeer op verschillende ruimte-temporele schalen te monitoren, waardoor observaties van het klimaatsysteem mogelijk zijn, en om klimaatgerelateerde processen of langetermijn- en kortetermijnverschijnselen te onderzoeken, zoals bijvoorbeeld ontbossing of El Niño-trends. Bovendien is teledetectie nuttig om informatie en gegevens te verzamelen in gevaarlijke (bv. tijdens brandgebeurtenissen) of ontoegankelijke gebieden (bv. ondoordringbare gebieden). Specifieke voorbeelden van toepassingen van teledetectie die ook verband houden met de aanpassing aan de klimaatverandering zijn onder meer: (i) beheer van natuurlijke hulpbronnen, (ii) beheer van landbouwpraktijken, bijvoorbeeld met betrekking tot landgebruik, bodembehoud en koolstofvoorraden in de bodem, (iii) tactische bosbrandbestrijdingsactiviteiten in realtime beslissingsondersteunende systemen, (iv) monitoring van landbedekking en de veranderingen daarvan op verschillende temporele en ruimtelijke schalen, zelfs na een ramp, (v) beter geïnformeerd bos- en waterbeheer, (vi) evaluatie van koolstofvoorraden en de daarmee samenhangende dynamiek, (vii) simulatie van de dynamiek van het klimaatsysteem, (viii) verbetering van klimaatprognoses en meteorologische heranalyseproducten, die op grote schaal worden gebruikt voor onderzoek naar klimaatverandering.
Tot slot kan teledetectie worden gebruikt om de waarschuwing en paraatheid te verbeteren, wat dus ook nuttig is bij rampenrisicobeheer. Geografische informatiesystemen (GIS) met behulp van satelliettechnologie kunnen worden gebruikt voor de ontwikkeling van systemen voor vroegtijdige waarschuwing en prognose om het risico op klimaatgerelateerde rampen te verminderen en te beheren (d.w.z. betere voorspelling van cycloon- en overstromingssporen, droogtegebeurtenissen, brandgebeurtenissen voorbereiden) en helpen bij de voorbereiding op acties. Remote sensing-technologie kan ook nuttig zijn voor de detectie van schade na rampen, op basis van vergelijkende analyse van beelden voor en na rampen. Teledetectiegegevens en -informatie zijn ook nuttig voor hulpverleners.
In Europa en wereldwijd bestaan diverse programma’s en initiatieven om het gebruik en het delen van gegevens op afstand te stimuleren. Copernicus is het door de Europese Commissie gecoördineerde en beheerde aardobservatieprogramma van de EU. Het bestaat uit een complexe reeks systemen die gegevens uit meerdere bronnen verzamelen: aardobservatiesatellieten en in-situsensoren zoals grondstations, sensoren in de lucht en op zee. Copernicus verwerkt deze gegevens en verstrekt gebruikers informatie via een reeks diensten die betrekking hebben op zes thematische gebieden: land, zee, atmosfeer, klimaatverandering, noodbeheer en veiligheid. Copernicus Climate Change Service (C3S) levert diensten op het gebied van klimaatverandering die het Europese klimaatbeleid en -acties ondersteunen en bijdragen tot de opbouw van een Europese samenleving die veerkrachtiger is in een door de mens veroorzaakt veranderend klimaat. Het Global Earth Observation System of Systems (GEOSS) is een reeks gecoördineerde, onafhankelijke aardobservatie-, informatie- en verwerkingssystemen die toegang bieden tot informatie voor de publieke en private sector. HetGEOSS-portaal biedt één enkel internettoegangspuntvoor gebruikers die op zoek zijn naar data-, beeld- en analytische softwarepakketten die relevant zijn voor alle delen van de wereld.
Aanvullende details
Aanpassingsdetails
IPCC-categorieën
Sociaal: informatief, Structureel en fysiek: technologische optiesParticipatie van belanghebbenden
Remote sensing wordt gebruikt om kennis of zelfs beslissingsondersteunende systemen te produceren voor gerichte gebruikers (bijv. practioners die betrokken zijn bij rampenrisicobeheer, stedenbouwkundigen, landplanners, landbouwers, enz.). De betrokkenheid van eindgebruikers als belanghebbenden bij het hele proces van kennis- en productontwerp en -creatie is essentieel om outputs te produceren die echt worden gebruikt en nuttig zijn, volgens het coproductieparadigma.
Succes en beperkende factoren
Remote sensing technieken, en met name satellietbeelden, zijn al met succes gebruikt in een breed scala van klimaatveranderingsgebieden, zoals voor: i) het onderzoeken van wereldwijde temperatuurtrends, zowel aan het oceaanoppervlak als in de atmosfeer, ii) het opsporen van veranderingen in zonnestraling die van invloed zijn op de opwarming van de aarde, iii) het monitoren van aerosolen, waterdampconcentraties en veranderingen in het neerslagregime, iv) het bestuderen van de dynamiek van sneeuwuitbreiding en ijsbedekking, v) het monitoren van veranderingen op zeeniveau en kustwijzigingen, vi) het monitoren van vegetatiestatus en -verandering, vii) het monitoren van watervoorraden en effecten als gevolg van droogte en droge perioden, viii) het monitoren van brandgebeurtenissen en brandemissies, ix) het voorspellen van rampenrisico's, zoals cyclonen, overstromingen en droogte, en x) het leiden van besluitvormingsprocessen over aanpassing aan klimaatverandering. Het gebruik van remote sensed data evolueert snel, zowel in termen van beschikbare technieken als resolutie, en andere toepassingen die relevant zijn voor aanpassing aan de klimaatverandering zullen naar verwachting in de volgende toekomst ontstaan.
Er is echter enige bezorgdheid geuit over het gebruik van teledetectie. Het bestuderen en monitoren van klimaatverandering vereist lange termijn tijdreeksen van waarnemingen, terwijl satellietgegevens vaak beschikbaar zijn voor korte termijn. Bovendien kunnen sommige onzekerheden en vervormingen van ontvangen beeldkaders als gevolg van trillingen en turbulentie worden afgeleid door vertekeningen in sensoren en algoritmen voor het ophalen van beelden, zodat het gebruik van satellietwaarnemingen in klimaatveranderingsstudies een duidelijke identificatie van dergelijke beperkingen vereist. Andere mogelijke beperkingen zijn: i) hoge kosten voor het verwerven van gegevens over luchtvaartuigen en drones met een hoge resolutie; ii) in sommige gevallen beperkte toegang tot de benodigde technologieën als gevolg van kosten of beperkingen op het gebied van vaardigheden; iii) tijdelijke discontinuïteit van vliegtuig- en satellietgegevens; terwijl de eerste bijzonder duur kan zijn en dus beschikbaar is voor een beperkt aantal onderzoeken, worden de tweede met vaste tussenpozen verzameld, afhankelijk van de terugkeertijd van de satelliet.
Kosten en baten
Directe landobservaties zijn doorgaans beperkt in ruimtelijke dekking, terwijl teledetectietechnieken het mogelijk maken om op grotere schaal te monitoren. Satellietgegevens hebben een brede dekking, een multitemporele en multispectrale capaciteit en leveren gegevens en informatie over klimaatverandering voor uitgebreide gebieden. Dit maakt het mogelijk het klimaatsysteem beter te begrijpen, het effect van klimaatverandering op ecosystemen te bestuderen en te voorspellen en de doeltreffendheid van uitgevoerde aanpassingsmaatregelen te monitoren.
Remote sensing maakt het ook mogelijk om gegevens te verzamelen in gevaarlijke of ontoegankelijke gebieden, zonder verstoring van de site, en biedt frequente updates. Data-acquisitie is vaak goedkoper en sneller dan het direct verzamelen van data uit de grond. Daarnaast voegt het gebruik van drones flexibiliteit toe in tijd- en ruimtemonitoring en het voordeel van geen menselijke risico's.
De prijs van satellietbeelden varieert afhankelijk van de ruimtelijke resolutie. Lage resolutie (> 10m) archiefbeelden zijn meestal gratis, terwijl prijsverhogingen van 1 tot 8 $ per km2 overgaan van 5-10 m resolutie tot 0,3-1 m resolutie (prijzen van 2019; zie bijvoorbeeld Geocento). De kosten zijn iets hoger voor beelden die door vliegtuigen en drones worden gemaakt; deze laatste kan komen tot een resolutie < 0,05 m. Natuurlijk, prijzen stijgen als aangepaste beelden nodig zijn. Er zijn ook middelen nodig om gegevens te verwerken en toepassingen te ontwikkelen. Ten slotte zijn voldoende vaardigheden en capaciteit vereist voor het gebruik van teledetectiegegevens.
Juridische aspecten
Implementatie tijd
De implementatietijd heeft betrekking op gegevensverwerking en het leveren van definitieve kennis of producten. Het hangt sterk af van de specifieke reikwijdte en het gebruik van teledetectietechnieken, het niveau van de beschikbare vaardigheden, de beschikbaarheid van de benodigde instrumenten en de samenwerking tussen de verschillende betrokken belanghebbenden.
Levensduur
Het gebruik van teledetectietechnieken voor het bestuderen van klimaatverandering en het ondersteunen van de vaststelling van maatregelen voor mitigatie van en aanpassing aan klimaatverandering kan zowel op korte als op lange termijn worden uitgevoerd.
Referentie-informatie
Websites:
Referenties:
Yang, J., Gong, P., Fu, R., Zhang, M., Chen, J., Liang, S., Xu, B., Shi J., en Dickinson, R., (2013). De rol van satellietteledetectie in klimaatveranderingsstudies. Natuur Klimaatverandering, vol. 13.
Gepubliceerd in Climate-ADAPT: Apr 17, 2025
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?