4.1 Vurdere moglege tilpasningsalternativar med omsyn til effektar, tid, kostnadar, fordelar og innsats

4.1 Vurdere moglege tilpasningsalternativar med omsyn til effektar, tid, kostnadar, fordelar og innsats

Beslutningstakarar bør prioritere tilpasningsalternativar som gjev klare fordelar uavhengig av framtidige klimaendringar:

• Vinn-vinn-tiltak minimerer klimarisiko (eller utnyttar høve) samstundes som dei gjev betydelege sosiale, miljømessige eller økonomiske fordelar (til dømes å skape arbeidsplassar, forbetre luftkvaliteten).
• "No-regret" handlingar er gunstige og verdifulle uavhengig av omfanget av framtidige klimaendringar.

Kvart alternativ må vurderast på to måtar:

1. i kva grad høvet vil bidra til å nå tilpasningsmålet,
2. Kva er konsekvensane for breiare sosiale og miljømessige aspektar?

Vurderinga av moglege alternativ og deira samanlikning bør omfatte:

• Identifisere risikoane alternativet adresserer (dvs. kvart alternativ kan ha ein effekt på eller adressere flere risikoar) og av kor mykje alternativet vil truleg redusere risikoen.
• Det hastar med klimafaren eller risikoen som alternativet har som mål å redusere. Nokre tilpasningstiltak vil vere eigna for gjennomføring på kort sikt for å handtere presserande risikoar eller høve, Andre vil krevja lang førebulse og planlegging. Tatt i betraktning tidsramma for å gjennomføre opsjonen, og når den skal bli effektiv, er det avgjerande å gjenspeile identifiserte risikoar og omfanget av hastar med å handle.
• Yting mot generelle og breiare mål og unngåing av feiltilpasning. Maladaptasjon refererer til ein situasjon der handlingar ikkje oppnår sine mål eller forårsaka biverknader som hindrar tilpasning andre stader eller i framtida. Til dømes kan bygging av eit dike på éin stad føre til meir flaum på ein annan stad og kan visa seg utilstrekkeleg beskyttelse for framtidas flaumnivå.
• Viss alternativet er av inkrementell eller transformativ natur. Transformasjonstilpasning inneber å stille spørsmål ved effektiviteten av eksisterande systemar og prosessar i lys av endra omstende. Det er ein måte å tilpasse seg på som endrar dei grunnleggjande eigenskapane til eit system som svar på klima og dets effektar.
• Handtering av direkte og indirekte verknader av opsjonen i økonomiske og miljømessige termar (herunder verknader på reduksjon av klimaendringar) med vekt på moglege fordelar. Tiltak med flere fordelar bør føretrekkast.
• Vurdere rettferd i tilpasning, vurdere korleis tilpasningsalternativet kan påverka ulike sosiale grupper, inkludert både fordelar og byrdar. Identifisere og kartleggje eventuelle grupper som kan utelukkast frå dei positive effektane av det foreslåtte alternativet eller oppleve negative effektar, til dømes auka kostnadsbelastning.
• Koplinga til klimatiltak. Tiltak som bidreg til klimaendringar eller skadar miljøet bør ikkje settast i verk.
• Ei vurdering av effektivitet og effektivitet. Effektive alternativar reduserer ei bestemt sårbarheit eller få sårbarheiter til ønsket nivå. Effektive alternativ er dei som har fordelar som overstig kostnadene og er meir kostnadseffektive enn alternativa.
• Vurdere kostnadar og fordelar for å føreseie om fordelane (til dømes unngått skade) av eit alternativ veg opp kostnadene, og av kor mykje i forhold til andre alternativ (dvs. ein kan rangere alternative alternativ når det gjeld kost-nytte-forholdet). Alle kostnadar og fordelar bør kvantifiserast der det er mogleg og meiningsfullt, elles skal ei kvalitativ vurdering leverast.
• Som tek i betraktning hindringane for gjennomføring av tilpasningstiltak, herunder nødvendige budsjetter, behovet for ein politikk- eller atferdsendring eller innføring av regelverk, forventa akseptnivå for råka partar samt omfanget av den forsking og utvikling som er naudsynt.

For å bestemme moglege tilpasningsalternativar er analysen av kostnadar og fordelar avgjerande, inkludert vedlikehaldskostnader. Anslag over kostnadar og fordelar kjem fram, men varierer vesentleg med måla for studien, og aggregeringsnivå og sektor. For meir informasjon om kostnads- og nyttevurderingar, sjå her.

Resultata av vurderinga kan beskrivast i konsise opsjonsfaktaark, og startar med opprettalsen av ein portefølje som ikkje inneheld for mykje teknisk detalj, men gjev snarare ei rask oversikt, lett forstått av ikkje-ekspertar. Desse faktaarkane kan vere svært nyttige på eit seinare tidspunkt for prioriteringsøvinga (sjå neste trinn). Opplysningane i faktaarkane bør minst angis på følgjande punkter:

• Tilpasningsalternativbeskrivelse
• Kva(t) klimaendringspåverknad(er) gjer opsjonen adressert
• Potensialet for å redusere sårbarheita (delt opp for ulike sosiale grupper viss det er mogeleg) for dei identifiserte klimaendringane, effektiviteten, fleksibiliteten som skal oppgraderast eller nedgraderast om naudsynt
• Romleg omfang, visuell kartlegging
• Opplysningar om kva for råka partars deltaking som er naudsynt eller tilrådd
• Suksess og avgrensande faktorar (basert på eiga erfaring eller på andre tilfelle)
• Gjennomførings- og driftskostnader og økonomiske fordelar uttrykt i pengeverdi
• Samfunns- og miljømessige fordelar eller ulemper, nødvendige utbetringstiltak
• Finansielle ressursar som krevst, investeringstidspunkt og finansieringskilder
• Tidsramme for planlegging og gjennomføring til fullt funksjonell, driftslevetid
• Ansvar for gjennomføring og vedlikehald i departementa eller andre institusjonar
• Samankoplingar med andre foreslåtte tilpasningsalternativar, utskiftbarheit, kombinerbarheit
• Referanseopplysningar