1.5 Identifisering og innhenting av finansiering og finansiering

Økonomiske begrensningar er ofte sitert som ein barriere for å initiarar og gjennomføre tilpasningstiltak på lokalt nivå. Tilpasningsfinansiering og finansiering er imidlertid tilgjengeleg og kan kombinerast frå ulike kilder — internasjonalt, EU, nasjonalt og lokalt, både offentleg og privat. God kunnskap om tilgjengelege finansieringsmuligheter er viktig for å overvinne denne barrieren. Det er òg eit viktig alternativ å vurdere å samordna tilpasninga til gjeldande planleggingsprosessar og eksisterande budsjetter.

Med finansiering av tilpasning meinast pengar som ytast vederlagsfritt av offentlege eller private organar (t.d. stiftingar) for å gjennomføre eit bestemt tilpasningspolitisk mål eller eit avtalt føremål, t.d. som tilskot. Det krevst ikkje tilbakebetaling av den medfølgjande kapitalen, men det er spesifikke kontraktsmessige krav for å sikre at midla brukast som tiltenkt. Finansiering på den andre sida refererer til tilførsel av kapital med ansvar for å betale tilbake på eit seinare tidspunkt (gjeldsinstrument) og pådrar seg vanlegvis ein "kostnad" — prosentandel av renter.  Det er vanlegvis gjeve som eit lån eller annan type finansiering instrument, vanlegvis av ein finansinstitusjon.

Finansiering og finansiering for tilpasning på kommunalt nivå i Europa er tilgjengeleg gjennom flere EU-finansieringsinstrumenter, nasjonale, regionale og lokale midlar, samt frå internasjonale finansieringsinstitusjonar og private givarorganisasjonar:

• Tilpasning til klimaendringar er eit av Life-programmets prioriterte område. Programmet gjev medfinansiering til beste praksis, pilot- og demonstrasjonsprosjekter som bidreg til å støtte innsats som fører til auka motstandskraft mot klimaendringar, inkludert spesielt i byområde.
• Horisont 2020, EUs program for forsking og innovasjon, har som mål å bevilge 35 % av budsjettet til klimarelaterte forskingsutgifter. Det krev òg involvering av sluttbrukarar og interessentar, noko som opnar dørene for byinvolvering. Det vil bli følgd i 2021 av Horizon Europe, som òg inkluderer eit temaområde om klimatilpasning. I 2020 lanserast ein ny europeisk Green Deal-samtale med tema som er relevante for klimatilpasning.
• Tilpasning til klimaendringar er integrert i EUs europeiske struktur- og investeringsfond (ESIF). Desse omfattar CAP (hovudsakleg Det europeiske fond for utvikling av landdistrikta), utjamningsfondet, Det europeiske fond for regionutvikling (spesielt gjennom INTERREG), Det europeiske sosialfond, Det europeiske hav- og fiskerifond. Nasjonale styresmakter har ansvaret for å forvalte desse midlane i den respektive medlemsstaten og kan kontaktast for ytterlegare råd.
• Nasjonal og subnasjonal finansiering: På nasjonalt og subnasjonalt plan kan finansiering vera tilgjengeleg både for planlegging og gjennomføring av tilpasning, medvit og kapasitetsbygging eller forsking.
• Finansiering frå privat sektor: Privat sektor er ei viktig interessent i tilpasning til klimaendringar, med høg motivasjon for tilpasningstiltak. Tilpasningsarbeidet i privat sektor er drive av: a) Verdibeskyttelsesmotiver når private aktørar søkjer å beskytte sine aktiva og leverandørkjeder, b) verdiskapingshøve når privat sektor søkjer å tilby tilpasningsløysingar som forretningshøve. Lokale styresmakter oppfordrast difor til å søkje samarbeid med privat sektor (til dømes gjennom offentleg-private partnarskap) for å utnytte finansieringa frå privat sektor.
• Tilpasningsfinansiering kan også supplerast med lån frå slike finansinstitusjonar som Den europeiske investeringsbank eller Den europeiske bank for gjenoppbygging og utvikling.
• Kommunale grøne/klima/bærekraftsobligasjonar veks raskt fram som eit instrument for å tiltrekkja finansiering for tilpasningstiltak i byar. Oppsett og utslepp av grøne obligasjonar krev tett samarbeid med einingar i finansmarknadene.
• Forsikringssektoren  er dessutan ein viktig aktør i privat sektor som kan stimulere bedrifter og hushald til å investere i klimarobustheit.
• Nokre byar har pionerar crowdfunding eller private donasjons tilnærmingar til tilpasning, medan borgarinitiativar foreslår tilpasningshandlingar på ein bottom-up måte, som deretter annonseres til samfunnet som er villige til å donere eller låne midlar til gjennomføring av dei foreslåtte tiltaka. På denne måten små individuelle donasjonar oppsummere til betydelege midlar tilstrekkeleg for gjennomføring av tiltak.
• Hushaldninganes ansvarlege kapital: Private hushaldningar er ofte viljuge til å sikre motstandskrafta til deira bustad og trivsel for familien ved å planleggje sine utgifter og investeringar på ein meir adaptiv måte (til dømes å investere i betre isolasjon når dei renoverer hus eller installerer regnvasssamling for hagevanning i tørkeperiodar). Medvitegjering, utdanning og nudge-insentiver er nyttige verktøy for å stimulere private hushaldsinvesteringar. Lokale styresmakter i enkelte land går òg tilbake til skatte- eller avgiftsreduksjonsordningar som insentiver, til dømes å redusere overvassavgifter dei belaster eigedomsbesitjarar viss dei igjen investerer i tiltak for å redusere regnvassavrenning frå eigedomen til det offentlege dreneringssystemet.
• Vidare kan tilpasningsrelevant finansiering oppnåast gjennom andre sektorfinansieringsmekanismar, i så fall kan det ikkje nødvendigvis merkast "tilpasningsfinansiering", men kan framleis bidra til tilpasningspolitiske mål.

Fleksibilitet og ein kombinasjon av ulike finansierings- og finansieringskilder er tilrådeleg, spesielt i tilfelle der dedikerte kommunale budsjettlinjer kan vere vanskeleg å sikre. Vidare kan det å tappe inn i ikkje-monetær støtte (sjå trinn 1.8) avlaste presset på finansieringskrava.

Døme på byar i heile Europa som har nytta desse finansierings- og finansieringskildene for tilpasning, er lista opp nedanfor og beskrive i detalj i EØS-rapporten om finansiering av bytilpasning. Rapporten gjev også ei detaljert oversikt over tilgjengelege EU-finansierings- og finansieringskilder for bytilpasning. Sjå òg kapittel 5 i EØS-rapporten Urban tilpasning i Europa: korleis byar og tettstader reagerer på klimaendringar for ytterlegare informasjon.

Ordførarkonvensjonens seksjon om finansieringsmuligheter gjer det mogleg å søke etter europeiske finansierings- eller finansieringsprogram som passar til behova til signatarbyane. Sjå òg Covenant of Mayors brosjyre "Korleis finansiere ditt lokale klima & amp; energi handlingar?" og "Innovative økonomiske ordningar" som inkluderer døme på tilpasningshandlingar etter Covenant of Mayors signatarbyar og regionar. The Covenant of Mayors webinar om "Financing adaptation actions"presenterer Naturkapitalfinansieringsfasiliteten til Den europeiske investeringsbanken og erfaringar frå underteiknande byar om korleis ein finansierer tilpasningstiltak på bakken.

Ytterlegare oversikter over tilgjengeleg tilpasningsfinansiering i EU er gjevne i finansieringsdelen av Climate-ADAPT, samt på EUs nettstad for regional og byutvikling.