Sjukehuset i Nord-Noreg: Eit robust akuttsjukehus for framtida, Hillerød, Danmark

Resilience av helseinstitusjonar er avgjerande sidan dei gjev dei essensielle tenestene og omsorga, desto meir naudsynt under og i etterkant av ekstreme vêrforhold. Effektar av klimaendringar kan òg direkte påverke drifta av helseinstitusjonar. Til dømes kan oversvømming forårsaka betydeleg skade på sjukehus mekanisk utstyr medan forureinar tilgjengelege vasskilder eller kutte av naudadgangsruter. Derfor,ifølgje WHO,må helseinstitusjonar ta effektive tiltak for å redusere verknaden av aukande ekstreme vêrforhold og andre klimarelaterte farar som hetebølgjer, flaum og flaum, sterk vind og stormar.

Auka nedbør er ei av klimautfordringane Danmark står overfor. Klimaprognosar for Hillerød kommune for perioden 2040-2070 indikerer ein auke i gjennomsnittleg nedbør på 6 til 9 % (under høvesvis RCP 4.5 og RCP 8.5) samanlikna med referanseperioden 1981-2010, noko som aukar dagens risiko. New North Zealand Hospital-området er i fare for flaum under kraftige regnhendingar på grunn av låg høgde og høge grunnvasssnivå.

I Danmark må nybygg kunne tole framtidige klimautfordringar og byggeforskrifter gjeld. For å forhindre urbane flaum, legg arealplanlegging betydelege restriksjonar på utslepp av regnvatn til tilstøytande land, noko som handhevar styring av regnvatnet på staden.

Utviklinga og planlegginga av det nye sjukehuset i Nord-Zealand er basert på dei politiske måla som er angjeve i det politiske grunnlaget for byggjearbeid i hovudstadsregionen i Danmark. Vidare er visjonen til dette sjukehuset formulert rundt fem mål: (i) å tilby den beste behandlinga, (ii) å vera effektiv og profesjonell, (iii) å vera trygg, (iv) å vera innbydande, (v) for å kunna jobba på tvers av konvensjonelle grenser. Innanfor dette siste styrande prinsippet har sjukehuset til hensikt å bli tilpassa eit skiftande miljø.

Prosjektet er ein del av den radikale moderniseringa av helsevesenet som gjennomførast i hovudstadsregionen i Danmark. Som det nye sjukehuset Nord-Zealand vil sjukehusa i regionen fusjonere og utvide, noko som resulterer i topp høgteknologiske sjukehus med eit moderne effektivt og innbydande miljø for pasientar og betre arbeidsforhold for tilsette i framtida. Sjukehusets byggeforskrifter tek omsyn til klimarisiko for oversvømmingar medan sjukehuset er utforma for å mogleggjera fleksibel funksjonell planlegging ved omorganisering av einingar (t.d. omlegging av standard soverom til poliklinikk) eller auka behov for pasientsenger (t.d. omlegging av kontorlokale til pasientrom) som kan gjera det mogleg å handtere uventa klimatiske hendingar.

Det nye sjukehuset i Nordsjælland, Hillerød, er planlagt å vere den sentrale sjukehusressursen for meir enn 310000 innbyggjarar i den nordlege delen av hovudstadsregionen i Danmark. Sjukehuset fusjonerer tre eksisterande sjukehus: Hillerød sjukehus, Helsingør sjukehus og Frederikssund sjukehus. Det vil strekke seg over 118 000 m2 og inkluderer over 570 enkelt pasientrom. Dei to nedste etasjane i komplekset omfattar diagnose- og behandlingsfasilitetar, og dei to øvste etasjane husar innleggingsavdelingane rundt ein takhage.

Med tanke på klimarisiko knytte til ekstreme regnhendingar, har designa naudsyntgjort:

• Detaljert lokalitetsundersøking for å fastslå eksisterande grunnvatn og grunnforhold.
• Vurdering av individuelle borehol grunnvassstigningsforhold for varierande nedbørsintensitet (enkelt nedbørshendingar og kumulerte nedbørshendingar). Nedbøren over ein periode på 10 år (2007 til 2016) vart handsama for å evaluere avvika (positive eller negative avvik) frå gjennomsnittlege regnhendingar.

Planlegginga av det nye sjukehuset i Nordsjælland sjukehus følgde dei nasjonale retningslinjene frå 2014 for tilpasning av ingeniørdesign til ulike nedbørsnivå. Kombinasjonen av ulike nedskaleringsmetodar for klimaprognosar for Danmark, modellkøyringar (1950-2100 tidsskala) og scenari (A1B, RCP4.5 og RCP8.5) ga ei rekkje moglege klimafaktorar som skal samanliknast. Spesielt vart nedbørshendinga over 24 og 48 timar med 100 års returperiode vurdert for estimering av korrespondent grunnvasssnivå.  

Basert på denne modellen vart sjukehusbygningen plassert på optimalt stadsnivå, og følgjande løysingar er òg utvikla for å redusera risikoen for flaum:

• Eksterne dammar og bekkar vart etablert for å gje vasslagring og for å flytte det ståande vatnet bort frå adkomstvegen og hovudsjukehuset.
• Carpark grøfter gje ytterlegare på staden regnvatn demping.
• Ytterlegare vegeterte område rundt komplekset kan tene som ytterlegare regnvasslagring.

Designet set ein blåkopi for framtidige sjukehus, og fokuserer primært på pasientens velvære for å hjelpe raskare utvinning, med ein struktur som maksimerer nærleik til naturen og syn på naturen som spelar ei viktig rolle i menneskes helse og velvære. Endeleg har sjukehuset som mål å vere det mest digitalt aktiverte prosjektet i Danmark med automatiserte systemer for å maksimere sjukehuseffektiviteten, slik at helsepersonell har meir tid til å halde til med pasientar. Det nye sjukehuset er òg svært berekraftig med sin lågenergidesign.

Brukarmedverknad har gått føre seg gjennom heile utviklinga av sjukehuset, frå synsutvikling til funksjonell optimalisering og planlegging av uteområde. Desse prosessane har involvert personell, ekspertar, studentar og pasientar og deira pårørande (regionH). Meir enn 300 aktørar har delteke i denne prosessen. I utviklinga av tilpasningsløysinga var sjukehusleiinga og relevante representantar frå kommunane involvert.   

Brukarinvolvering har vore ein av dei viktigaste suksessfaktorane ettersom meir enn 300 interessentar har delteke i visjonen og utforminga av sjukehuset. I tillegg har kommunikasjonen med kommunen vore omfattande for å sikre eit godt samarbeid.  

Danmark investerer meir enn 40 milliardar danske kroner (ca. 5,4 milliardar euro) over ein 10-års periode (2015-2025) i fornying av sjukehusanlegg over heile landet. Investeringa omfattar 16 prosjekter. Sjukehuset er éit av fire nye sjukehus i Noreg. Den totale byggjekostnaden for dette nye anlegget er ca. 5,4 milliardar danske kroner (ca. 730 millionar euro).

New North Zealand Hospital er oppdragsgjevar/eining. Det nye sjukehuset Nord-Sjælland er ein del av konsolideringa av den danske helseeigedommen som vart vedteken i”Forslagtil sjukehus- og psykiatriplan 2020”. Investeringa er ein del av ein strukturreformplan for det danske helsesystemet, der sjukehuspleie sentraliserast på færre stader og samfunnshelsesenter vil oppretthalde flere helsetenester i lokalområdet. Løysingar teke i dette tilfellet er ein del av eit forbetra rammeverk for klimatilpasning i Danmark med omsyn til auka nedbør ved planlegging av nye byggjeprosjekter, spesielt kritisk infrastruktur som helsefasilitetar.

Prosjektet sikra overhalding av Hillerøds restriksjonar for utslepp av regnvatn, og med dei nasjonale retningslinjene (2014)for tilpasning av ingeniørdesign til ulike nedbørsnivå vart brukt.

Konstruksjonen av bygningen vart påbyrja i 2014. Bygginga har starta i 2019, med overlevering av bygningen i 2025. Hovudstadsregionen i Danmark driv det største helsevesenet i Danmark og står overfor radikal modernisering dei neste 10-15 åra (2015-2030). Det nye sjukehuset i Nord-Sjælland er ein del av dette moderniseringsinitiativet.

Løysingar implementert i dette tilfellet er eit resultat av langsiktig planlegging av sjukehuset som tok omsyn til langsiktige klimascenari. Løysingane er planlagde å vare i 50 år viss dei haldast ved like regelmessig. 

Sune From, Project manager, email: sune.from@regionh.dk  

Mette Stokholm, Design manager, email: mette.stokholm@regionh.dk

New North Zealand Hospital, email: regionh@regionh.dk