Instrumenty pochodne związane z pogodą jako narzędzie zarządzania ryzykiem

Derywaty pogodowe to instrumenty finansowe, które mogą być wykorzystywane przez organizacje lub osoby fizyczne w ramach strategii zarządzania ryzykiem, aby chronić się przed ryzykiem spowodowanym nieoczekiwanymi zmianami pogody. Narzędzia te działają jak umowy, w których jedna strona (inwestor) zgadza się zapłacić drugiej stronie (nabywcy) w przypadku wystąpienia określonych warunków pogodowych, takich jak z góry określona ilość deszczu lub temperatura. W zamian za tę obietnicę inwestor otrzymuje płatność z góry. Pochodne warunków pogodowych opierają się na konkretnym czynniku uruchamiającym warunki pogodowe (np. stopniodni ogrzewania), a nie na dowodzie utraty (np. temperatura powyżej określonego progu i okresu), a zatem administrowanie nimi jest prostsze (i tańsze) niż w przypadku innych alternatywnych opcji.

Na przykład rolnicy mogą wykorzystywać pochodne pogodowe do zabezpieczenia się przed złymi zbiorami spowodowanymi np. brakiem deszczu w okresie wegetacji lub nadmiernym deszczem podczas zbiorów. Rolnik uprawiający brzoskwinie w Europie Środkowej polega na tym, że podczas kwitnienia drzew wrażliwych na mróz temperatura nigdy nie spada poniżej określonej temperatury (5 °C). Im dłużej temperatura jest niższa niż 5 °C, tym niższe są jego zbiory. Ten rolnik może przenieść swoje ryzyko biznesowe na bank, zawierając z bankiem odpowiedni instrument pogodowy. Umowa może być skonstruowana w taki sposób, aby za każdy dzień kwietnia i maja (miesiące, w których kwitną brzoskwinie wrażliwe na mróz), w których temperatura mierzona przez najbliższą stację meteorologiczną spada poniżej 5 °C, rolnik był kompensowany określoną kwotą. To, czy płaci premię opcyjną za tę umowę, czy też ma zobowiązanie płatnicze wobec banku, gdy temperatura przekracza pięć stopni Celsjusza, zależy od wybranego konkretnego instrumentu zabezpieczającego.

Derywaty pogodowe są podobne do ubezpieczeń, ale funkcjonują inaczej. Ubezpieczenie obejmuje niskie prawdopodobieństwo katastrofalnych zdarzeń pogodowych, takich jak huragany, trzęsienia ziemi i tornada. Natomiast instrumenty pochodne obejmują zdarzenia o wyższym prawdopodobieństwie wystąpienia, takie jak suszarnia, niż oczekiwano latem. Derywaty pogodowe są obecnie znacznie rzadziej wykorzystywane niż systemy ubezpieczeń w UE. Uważa się je jednak za skuteczne instrumenty zarządzania ryzykiem związanym ze zmiennością pogody w dzisiejszym klimacie. Mogą one stać się jeszcze bardziej atrakcyjne w przyszłości, ponieważ oczekuje się, że zmiana klimatu zwiększy zarówno zmienność pogody, jak i częstotliwość ekstremalnych zdarzeń pogodowych.

Praktyki zarządzania przedsiębiorstwem naturalnie obejmują strategie dywersyfikacji ryzyka, a instrumenty pochodne związane z warunkami pogodowymi są już stosowane w sektorze rolnym. Biorąc pod uwagę rosnące znaczenie ryzyka związanego z klimatem, przedsiębiorstwa powinny rozważyć stosowanie instrumentów pogodowych dostosowanych do ich konkretnej branży. Jest to ważne, ponieważ ryzyko to może spowodować uszkodzenie aktywów fizycznych i zakłócić działalność biznesową. Jednocześnie należy rozszerzyć różnorodność dostępnych pogodowych instrumentów pochodnych, aby objąć nimi szerszy zakres działalności gospodarczej, która jest w coraz większym stopniu narażona na ryzyko związane z klimatem.

Zaangażowanie zainteresowanych stron zwykle nie odgrywa szczególnej roli w formułowaniu i stosowaniu pochodnych pogodowych.

Instrumenty pochodne związane z pogodą są unikalne dla transakcji każdego uczestnika, co oznacza, że ich przydatność w dużej mierze zależy od rodzaju prowadzonej działalności. Obecnie stosowanie instrumentów pochodnych stosowanych w warunkach pogodowych w UE jest ograniczone, a dostępnych danych na temat ich skuteczności jest niewiele. Chociaż istnieją pewne informacje dotyczące ich sukcesu i wyzwań, są one często niekompletne i brakuje w nich szczegółowej analizy.

Ogólnie rzecz biorąc, pochodne pogodowe są wykorzystywane do pokrywania zdarzeń o niskim ryzyku i wysokim prawdopodobieństwie, podczas gdy ubezpieczenie pogodowe zazwyczaj odnosi się do zdarzeń o wysokim ryzyku i niskim prawdopodobieństwie za pomocą wysoce dostosowanych polityk. Chociaż pochodne pogodowe są często uważane za tanie narzędzie, są również postrzegane jako opcja wysokiego ryzyka.

Unijna dyrektywa Wypłacalność II (2009/138/WE) określa zasady dla unijnego sektora ubezpieczeń. Obejmuje to również sposób, w jaki firmy ubezpieczeniowe powinny korzystać z instrumentów pochodnych oraz kwotę kapitału, którą muszą posiadać, aby zminimalizować ryzyko bankructwa. Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) w swojej opinii w sprawie zrównoważonego rozwoju w dyrektywie Wypłacalność II zasugerował, że branża ubezpieczeniowa powinna zwracać większą uwagę na wpływ zmiany klimatu przy ocenie aktywów, zobowiązań, inwestycji, praktyk ubezpieczeniowych i wymogów kapitałowych. EIOPA zauważa również, że dyrektywa Wypłacalność II nie uniemożliwia ubezpieczycielom uwzględniania ryzyka klimatycznego, ale przyznaje, że długoterminowych skutków zmiany klimatu nie można w pełni uwzględnić w rocznych ramach czasowych stosowanych w wymogach kapitałowych w ramach Wypłacalność II. Ponadto rozporządzenie w sprawie infrastruktury rynku europejskiego (EMIR) reguluje instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym w Europie. Obejmuje ona wymogi dotyczące zgłaszania kontraktów na instrumenty pochodne oraz wdrażania standardów zarządzania ryzykiem. Zawiera ona przepisy dotyczące zgłaszania kontraktów na instrumenty pochodne i zarządzania ryzykiem, mające na celu ograniczenie możliwości załamania się systemu finansowego poprzez ustanowienie wspólnych standardów dla kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji. Należy zauważyć, że rozporządzenie EMIR nie odnosi się konkretnie do zmiany klimatu.

Opracowanie produktu pochodnego trwa zwykle kilka miesięcy. Po podpisaniu umowy staje się ona skuteczna natychmiast.

Pogodowe instrumenty pochodne, jako nowa klasa instrumentów finansowych, są nadal w fazie rozwoju. Kiedy są wykorzystywane, zazwyczaj pozostają w mocy przez czas określony w umowie między ubezpieczycielem a ubezpieczonym.