European Union flag
Nordland Climate Network: wzmocnienie zdolności gmin w zakresie dróg i budownictwa odpornych na zmianę klimatu (Norwegia)

© Nordland County Council

Sieć Nordland na rzecz infrastruktury drogowej i budowlanej przyczynia się do wzmocnienia zdolności gmin do przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków poprzez współpracę między gminami. Sieć wyposaża gminy w wiedzę umożliwiającą budowanie infrastruktury odpornej na zmianę klimatu dzięki współpracy, partnerskiemu uczeniu się i wsparciu ekspertów.

Rada Hrabstwa Nordland utworzyła regionalną sieć na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków w sektorze drogowym i budowlanym. Inicjatywa została uruchomiona w 2025 r. przy wsparciu Norweskiej Agencji Środowiska i jest otwarta dla wszystkich 41 gmin w Nordland. Sieć zapewnia gminom platformę do budowania kompetencji, wymiany doświadczeń i współpracy ponad granicami gmin. Dzięki regularnym wirtualnym spotkaniom, prezentacjom ekspertów, praktycznym studiom przypadków i corocznym warsztatom osobistym uczestnicy uzyskują dostęp do wiedzy na temat przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków, zrównoważonego rozwoju infrastruktury i pojawiających się rozwiązań dla sektora drogowego i budowlanego. Inicjatywa odnosi się do stwierdzonych luk w zdolnościach gminnych i wspiera gminy w przygotowywaniu się na wyzwania związane z klimatem mające wpływ na systemy infrastruktury.

Opis studium przypadku

Wyzwania

Hrabstwo Nordland znajduje się w północnej Norwegii wzdłuż wybrzeża Atlantyku i obejmuje 41 gmin. W tym obszarze zmiana klimatu wywiera coraz większą presję na systemy transportowe i infrastrukturalne. Bardziej intensywne opady i związane z nimi wyzwania związane z odwadnianiem, powodzie, osuwiska, lawiny, cykle zamrażania i rozmrażania oraz inne skutki związane z klimatem stwarzają rosnące ryzyko dla dróg, projektów budowlanych i powiązanej infrastruktury. Gminy muszą w coraz większym stopniu uwzględniać zarówno przystosowanie się do zmiany klimatu, jak i jej łagodzenie przy planowaniu, budowie i utrzymywaniu infrastruktury.

Sieć klimatyczna Nordland powstała w odpowiedzi na potrzebę zwiększenia wiedzy i kompetencji gmin w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków w sektorze drogowym i budowlanym. Gminy w całej Nordland stoją w obliczu różnych wyzwań związanych ze zmianą klimatu, w tym ulewnych opadów deszczu, powodzi, przeciążonych systemów odwadniania, osuwisk, lawin i skutków burz. Gminy przybrzeżne i wyspiarskie stoją również przed wyzwaniami związanymi z erozją i powodziami spowodowanymi infrastrukturą zbudowaną w pobliżu morza. Prognozy klimatyczne dla Nordland z centrum usług klimatycznych (NORSK Climaservicesenter) wskazują na większe prawdopodobieństwo obfitych opadów deszczu i osuwisk. Centrum usług klimatycznych wspomina również o zwiększonych wyzwaniach związanych z podnoszeniem się poziomu mórz i zwiększonym ryzyku powodzi wód opadowych. Oprócz fizycznego ryzyka klimatycznego gminy muszą dostosować się do zmieniających się wymogów regulacyjnych. Na przykład zaktualizowane krajowe przepisy dotyczące zamówień publicznych (ustawa o zamówieniach publicznych) kładą większy nacisk na kryteria klimatyczne i środowiskowe.

Wiele gmin dysponuje ograniczonymi zasobami i specjalistyczną wiedzą fachową, aby sprostać tym wyzwaniom. Podobne wyzwania związane z klimatem w odniesieniu do infrastruktury są często rozwiązywane niezależnie, pomimo możliwości współpracy i wzajemnego uczenia się. Ponadto dostęp do dostawców, innowacyjnych technologii i specjalistycznej wiedzy fachowej może być ograniczony na obszarach oddalonych, co sprawia, że ważne jest dzielenie się wiedzą na temat praktycznych rozwiązań i doświadczeń z innych gmin. Rada Hrabstwa Nordland stwierdziła, że potrzebna jest platforma współpracy, w ramach której gminy mogłyby uczyć się od siebie nawzajem, wymieniać doświadczenia i uzyskiwać bezpośredni dostęp do wiedzy eksperckiej i wytycznych istotnych dla planowania infrastruktury i zarządzania nią.

Polityka i podstawy prawne

Projekt Nordland Climate Network został zainicjowany w ramach norweskiego krajowego programu dotacji na przystosowanie się do zmiany klimatu zarządzanego przez Norweską Agencję Środowiska. Inicjatywa otrzymała wsparcie finansowe w ramach programu „Tilskudd til klimatilpasning” (Dotacje na przystosowanie się do zmiany klimatu), którego celem jest zwiększenie wiedzy gminnej i regionalnej na temat skutków zmiany klimatu oraz wzmocnienie zdolności w zakresie planowania i wdrażania przystosowania się do zmiany klimatu.

Program przyczynia się do osiągnięcia krajowych celów klimatycznych i środowiskowych określonych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, którego postępy są publikowane na stronie internetowej Norweskiej Agencji Środowiska . Norweskie cele klimatyczne i środowiskowe są podzielone na obszary różnorodności naturalnej, dziedzictwa kulturowego i środowiska kulturowego, aktywności na świeżym powietrzu, zanieczyszczenia, klimatu i regionów polarnych. W ramach celu środowiskowego 5.5 (społeczeństwo i ekosystemy muszą być przygotowane i dostosowane do zmian klimatu) Agencja podkreśla rolę zwiększonej wiedzy i działań władz publicznych, w tym gmin.

Projekt jest również odpowiedzią na krajowe wymogi prawne ustanowione dla zamówień publicznych. Władze powiatowe i gminne podlegają ustawie o zamówieniach publicznych przy zawieraniu umów na towary, usługi lub roboty budowlane powyżej określonej wartości. W przypadku wszystkich zamówień regulowanych ustawą instytucje zamawiające muszą wziąć pod uwagę czynniki klimatyczne i środowiskowe. W przypadku zamówień podlegających publikacji względy te muszą mieć co najmniej 30-procentową wagę w kryteriach udzielenia zamówienia (lub plasować się wśród trzech najważniejszych priorytetów).

W marcu 2025 r. Norweska Agencja Środowiska przyznała radzie hrabstwa Nordland dotację na utworzenie sieci. Agencja uznała potencjał projektu w zakresie poprawy kompetencji, ułatwienia wymiany doświadczeń i wzmocnienia praktyk w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w projektach drogowych i budowlanych w całym powiecie.

Kontekst polityczny środka adaptacyjnego

Case partially developed, implemented and funded as a climate change adaptation measure.

Cele działania adaptacyjnego

Głównym celem sieci jest wzmocnienie kompetencji gmin w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków w sektorze drogowym i budowlanym. Kluczową ambicją jest stworzenie areny współpracy, na której gminy będą mogły budować relacje zawodowe, dzielić się doświadczeniami i uczyć się na podstawie podobnych wyzwań, z którymi borykają się w innych częściach hrabstwa. Dzięki zacieśnieniu współpracy ponad granicami gmin sieć ma na celu poprawę zdolności gmin do zarządzania ryzykiem klimatycznym i przestrzegania pojawiających się wymogów regulacyjnych, przy jednoczesnym wspieraniu rozwoju infrastruktury odpornej na zmianę klimatu.

Cele szczegółowe obejmują:

  • zwiększenie kompetencji gmin w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków;
  • ułatwianie współpracy i wymiany wiedzy między gminami;
  • promowanie wymiany praktycznych doświadczeń i wyciągniętych wniosków;
  • poprawa dostępu do wiedzy eksperckiej i wytycznych;
  • wspieranie planowania i podejmowania decyzji w zakresie infrastruktury odpornej na zmianę klimatu;
  • wzmocnienie planów regionalnych i gminnych poprzez poprawę wiedzy i współpracy;
  • stworzenie stabilnej sieci stałego dialogu między gminami, władzami powiatu i ekspertami branżowymi.
Opcje adaptacyjne zaimplementowane w tym przypadku
Rozwiązania

Podstawowym środkiem umożliwiającym przystosowanie się do zmiany klimatu jest ustanowienie regionalnej sieci zajmującej się przystosowaniem się do zmiany klimatu i jej łagodzeniem w sektorze drogowym i budowlanym. Sieć jest koordynowana przez Radę Hrabstwa Nordland i oferowana wszystkim 41 gminom w Nordland.

Nordland Climate Network funkcjonuje jako zorganizowane środowisko współpracy na rzecz rozwoju kompetencji, wymiany i wzajemnego uczenia się. Działania obejmują regularne spotkania online, tematyczne sesje wiedzy, prezentacje ekspertów i praktyków, wymianę miejskich studiów przypadku i coroczne warsztaty fizyczne. Spotkania wspierają eksperci z gmin, Rady Hrabstwa Nordland, agencji państwowych, instytucji badawczych i innych odpowiednich organizacji. Tematy obejmują przystosowanie się do zmiany klimatu, odporność infrastruktury, praktyki budowlane, łagodzenie zmiany klimatu, zamówienia publiczne i zrównoważone planowanie infrastruktury.

Ważnym aspektem sieci jest dzielenie się praktycznymi doświadczeniami z projektów komunalnych. Gminy przedstawiają bieżące inicjatywy, wyciągnięte wnioski i wyzwania związane z wdrażaniem, umożliwiając uczestnikom korzystanie z rozwiązań testowanych gdzie indziej. To podejście oparte na wzajemnym uczeniu się pomaga gminom przezwyciężyć ograniczenia zdolności i uniknąć powielania wysiłków.

Sieć działa poprzez comiesięczne spotkania online trwające około 1,5 godziny i coroczne warsztaty fizyczne. Rada Hrabstwa Nordland organizuje posiedzenia, a także koordynuje ogólny program. Organizatorzy w porozumieniu z uczestniczącymi gminami wybierają tematy, aby zapewnić ich adekwatność do obecnych wyzwań. Uczestnictwo jest bezpłatne. Specjalna wspólna platforma internetowa wspiera komunikację między posiedzeniami. Platforma służy do rozpowszechniania prezentacji, nagrań z sesji, krajowych wytycznych i innych istotnych informacji. Uczestnicy mogą go również wykorzystać do zadawania pytań i wymiany wiedzy.

Działania sieci dotyczą zarówno przystosowania się do zmiany klimatu, jak i łagodzenia jej skutków. Od czasu uruchomienia inicjatywy sieć obejmowała kilka tematów, w tym:

  • powódź
  • zarządzanie wodami opadowymi i drenażem,
  • osuwiska i lawiny,
  • wymogi w zakresie zamówień publicznych związane z kryteriami klimatycznymi i środowiskowymi,
  • narzędzia sprawozdawczości w zakresie klimatu na potrzeby projektów drogowych,
  • przyjazne dla klimatu materiały budowlane,
  • ponowne wykorzystanie materiału,
  • elektryczny sprzęt budowlany,
  • możliwości dostępu do finansowania przystosowania się do zmiany klimatu.

Podczas dodatkowych sesji przeanalizowano metody planowania partycypacyjnego i podejścia do współpracy międzygminnej. Sieć ma na celu osiągnięcie równowagi między zagadnieniami związanymi z przystosowaniem się do zmiany klimatu i łagodzeniem jej skutków, chociaż dyskusje często budzą duże zainteresowanie środkami wspierającymi przejście na neutralność emisyjną.

Pierwsze osobiste warsztaty sieciowe zorganizowano w gminie Bodø w 2026 r. wraz z prezentacjami na temat ponownego wykorzystania materiałów budowlanych, podejść do gospodarki o obiegu zamkniętym, elektrycznych maszyn budowlanych i innowacyjnych metod współpracy. Uczestnicy zaangażowali się w warsztaty, podczas których zidentyfikowali wyzwania i zbadali potencjalne rozwiązania istotne dla infrastruktury.

Wczesne wyniki wskazują, że sieć z powodzeniem ułatwia praktyczną wymianę wiedzy między gminami. Na przykład gmina w południowej Norwegii przedstawiła swoje doświadczenie w ponownym wykorzystywaniu piasku do budowy podczas spotkania sieciowego. Następnie gmina w Nordland poinformowała, że wdraża podobną inicjatywę i planuje przedstawić sieci własne doświadczenia. Uczestnicy poinformowali również, że wykorzystali przykłady i rozwiązania udostępnione za pośrednictwem sieci do testowania nowych podejść we własnych gminach. Wymiana praktycznych doświadczeń zaczyna zatem przekładać się na konkretne działania i eksperymenty na szczeblu lokalnym.

Monitorowanie i ocena są zintegrowane ze strukturą projektu. Rada Hrabstwa Nordland jest odpowiedzialna za organizację projektów, ich ocenę i sprawozdawczość. Wyciągnięte wnioski, dobre praktyki i doświadczenia wdrożeniowe są dokumentowane i zgłaszane Norweskiej Agencji Środowiska w miarę ich dostępności. Umożliwia to szersze rozpowszechnianie i wspiera powielanie w innych regionach Norwegii.

Sieć jest elastyczna i może ewoluować wraz z upływem czasu, w miarę jak zmieniają się zagrożenia klimatyczne, technologie i potrzeby polityczne. Elastyczność ta sprawia, że jest to odpowiedni długoterminowy instrument zarządzania służący wzmocnieniu zdolności przystosowawczych w dużym i zróżnicowanym geograficznie regionie.

Dodatkowe szczegóły

Udział zainteresowanych stron

Sieć obejmuje szerokie grono zainteresowanych stron działających na różnych szczeblach zarządzania. Projekt jest prowadzony przez Radę Hrabstwa Nordland. Uczestnictwo jest otwarte dla wszystkich 41 gmin w Nordland.

Każda gmina jest proszona o wyznaczenie przedstawiciela posiadającego odpowiednią wiedzę fachową i obowiązki w zakresie infrastruktury drogowej, budownictwa, przystosowania się do zmiany klimatu lub powiązanych dziedzin. Uczestniczące gminy wnoszą wkład w postaci doświadczeń, przykładów i wyciągniętych wniosków, a jednocześnie korzystają ze zbiorowej wiedzy na temat sieci.

Dodatkowe zainteresowane strony (ewentualni prezenterzy) to:

• agencje państwowe, takie jak Norweska Administracja Dróg Publicznych (Statens vegvesen);

• instytucje badawcze i instytucje szkolnictwa wyższego;

• stowarzyszenia branżowe;

• Specjaliści ds. infrastruktury i budownictwa;

• Eksperci tematyczni zaproszeni do przedstawienia prezentacji tematycznych.

Około 20 z 41 gmin Nordland formalnie dołączyło do sieci. W typowych comiesięcznych spotkaniach bierze udział około 10 uczestników z miast oraz 5–6 organizatorów i prelegentów. Uczestnicy pochodzą głównie z departamentów dróg i infrastruktury, chociaż reprezentowani są również urzędnicy ds. klimatu i środowiska oraz urbaniści. Gmina Bodø wniosła wkład w pierwotną koncepcję i wczesny rozwój inicjatywy. Zewnętrzną wiedzę fachową zapewniają prelegenci z agencji publicznych, instytucji badawczych i organizacji doradczych. Niedawnymi uczestnikami byli przedstawiciele Norweskiej Agencji Środowiska, Norweskiej Dyrekcji ds. Zasobów Wodnych i Energii (NVE), Norweskiej Agencji Zarządzania Publicznego i Finansowego (DFØ) oraz konsultanci specjalizujący się w rachunkowości klimatycznej i projektach infrastrukturalnych.

Sukces i czynniki ograniczające

Czynniki sukcesu

  • Uczestnictwo jest bezpłatne.
  • Comiesięczne spotkania utrzymują regularne zaangażowanie.
  • Praktyczne tematy są bezpośrednio związane z codzienną pracą gmin.
  • Sieć zapewnia dostęp do wiedzy fachowej, którą wiele małych gmin miałoby trudności z uzyskaniem.
  • Wspólna platforma internetowa umożliwia stały dostęp do materiałów i wskazówek.
  • W spotkaniach uczestniczą eksperci z różnych sektorów i środowisk organizacyjnych.
  • Połączenie wirtualnych spotkań i fizycznych warsztatów ułatwia uczestnictwo: pierwsza z nich umożliwia gminom w dużym i słabo zaludnionym okręgu dołączenie, podczas gdy druga sprzyja sprawniejszej interakcji
  • Sieci te zapewniają potencjał w zakresie poprawy zarówno wiedzy, jak i zdolności wdrożeniowych.

Uczestnicy zidentyfikowali pierwsze warsztaty fizyczne, zorganizowane w gminie Bodø w 2026 r., jako jedno z najważniejszych dotychczasowych osiągnięć sieci. Wzmocniła relacje między członkami i przyczyniła się do bardziej aktywnego uczestnictwa w kolejnych spotkaniach online. Zwiększone zaangażowanie przyczyniło się do poprawy wymiany wiedzy i dyskusji między gminami.

Model sieci uznaje się za wysoce możliwy do przeniesienia do innych regionów. Szerokie wykorzystanie współpracy cyfrowej umożliwia gminom uczestnictwo pomimo dużych odległości geograficznych, dzięki czemu podejście to jest szczególnie odpowiednie dla dużych i słabo zaludnionych regionów. Kluczowe zalecenia dotyczące powielania obejmują wczesną ocenę potrzeb gmin, zapewnienie możliwości nieformalnej interakcji między uczestnikami oraz planowanie sesji tematycznych z odpowiednim wyprzedzeniem w celu zaangażowania odpowiednich ekspertów.

Czynniki ograniczające

Wiele gmin w Nordland dysponuje ograniczonymi zasobami kadrowymi i specjalistyczną wiedzą specjalistyczną poświęconą przystosowaniu się do zmiany klimatu. Wiedza, dostępne zasoby i zdolności wdrożeniowe różnią się znacznie w zależności od gminy. Mniejsze gminy często nie posiadają zdolności technicznych niezbędnych do nadążania za szybko rozwijającymi się wymogami, technologiami i najlepszymi praktykami związanymi z infrastrukturą odporną na zmianę klimatu. Chociaż sieć została zaprojektowana w taki sposób, aby dokładnie wyeliminować te luki, małe gminy często borykają się z ograniczeniami pod względem zasobów i personelu, które utrudniają regularne uczestnictwo.

Gminy stoją przed różnymi wyzwaniami klimatycznymi w zależności od kontekstu geograficznego, co utrudnia zapewnienie, aby wszystkie tematy były istotne dla wszystkich uczestników.

Zmniejszone finansowanie może ograniczyć jakość i zakres działalności zawodowej oraz potencjalnie obniżyć poziom uczestnictwa. Chociaż do sieci przystąpiło 20 gmin, aktywny udział w comiesięcznych spotkaniach zazwyczaj obejmuje tylko około połowy tych członków sieci.

Jednym z głównych wyzwań jest stworzenie przyjaznego środowiska cyfrowego, w którym uczestnicy czują się komfortowo, dzieląc się doświadczeniami i dyskutując o bieżących projektach. Ponieważ wielu uczestników nie znało się przed przystąpieniem do sieci, budowanie zaufania i wspieranie otwartego dialogu wymagało czasu i ciągłych ułatwień.

Równoważenie tematów związanych z przystosowaniem się do zmiany klimatu i jej łagodzeniem pozostaje ciągłym wyzwaniem, ponieważ członkowie często wyrażają duże zainteresowanie kwestiami związanymi z łagodzeniem zmiany klimatu.

Koszty i korzyści

Całkowity budżet projektu wynosi 909 400 NOK (około 87 400 EUR) na trzy lata. Główne pozycje budżetowe obejmują personel koordynacyjny, administrację sieci, koszty prelegentów ekspertów, zaplecze konferencyjne oraz zarządzanie podróżami i projektami.

Projekt otrzymał dofinansowanie w wysokości 600 000 NOK (około 57 700 EUR) od Norweskiej Agencji Środowiska. Kwota ta została uzupełniona wkładami Rady Hrabstwa Nordland w wysokości 309 400 NOK (około 29 700 EUR).

Oczekiwane korzyści

Sieć stworzyła profesjonalną społeczność dla praktyków zajmujących się infrastrukturą i przystosowaniem się do zmiany klimatu / łagodzeniem jej skutków w całej Nordland. Umożliwił on bezpośrednią komunikację między gminami, które wcześniej miały ograniczoną interakcję. Sieć ogranicza powielanie wysiłków i pozwala gminom uczyć się od siebie nawzajem na podstawie doświadczeń i projektów. Sieć poprawia również dostęp do informacji na temat przepisów krajowych, możliwości finansowania i wytycznych, pomagając gminom reagować na zmieniające się wymogi polityczne i wzmacniając lokalne zdolności decyzyjne. Można również racjonalnie oczekiwać potencjalnego długoterminowego obniżenia kosztów napraw i konserwacji związanych ze zmianą klimatu dzięki lepszemu planowaniu i podejmowaniu decyzji (choć projekt nie określił jeszcze ilościowo).

Oczekiwane korzyści obejmują:

  • Poprawa zdolności do włączania przystosowania się do zmiany klimatu do projektów infrastrukturalnych.
  • Promowanie planowania odpornego na zmianę klimatu.
  • Zwiększenie świadomości na temat zrównoważonych praktyk budowlanych o obiegu zamkniętym.
  • Podwyższone kompetencje wśród pracowników komunalnych.
  • Silniejsze sieci zawodowe i lepsza współpraca między sąsiadującymi gminami.
  • Zwiększenie zdolności instytucjonalnych w zakresie zarządzania ryzykiem klimatycznym.
  • Zmniejszone ryzyko niewłaściwej adaptacji ze względu na poszerzoną wiedzę.

Dodatkowe korzyści gospodarcze:

  • Lepsze informowanie o inwestycjach infrastrukturalnych.
  • Zmniejszone ryzyko nieefektywnego wykorzystania zasobów.

Dodatkowe korzyści dla łagodzenia zmiany klimatu:

• Promocja niskoemisyjnych rozwiązań budowlanych.

• Większy nacisk na podejście oparte na gospodarce o obiegu zamkniętym i ponowne wykorzystanie materiałów.

• Wymiana wiedzy na temat elektrycznych maszyn budowlanych i praktyk związanych z transformacją klimatyczną.

Czas wdrożenia

Przygotowania do projektu rozpoczęto w grudniu 2024 r. Zaproszenia do gmin wysłano na początku 2025 r., a oficjalną inauguracją sieci był marzec–kwiecień 2025 r. Projekt jest obecnie realizowany. Początkowy czas trwania projektu wynosi trzy lata, po czym następuje faza oceny. Zakończenie jest obecnie planowane na lato 2028 r.

Życie

Sieć ma na celu ustanowienie długoterminowych mechanizmów współpracy i dzielenia się wiedzą, które mogą być kontynuowane po zakończeniu finansowanego projektu.

Informacje referencyjne

Kontakt

Amalie Eikeland Holmefjord
Climate and Environment advisor
Nordland County Council (Nordland fylkeskommune)
post@nfk.no

Referencje

Dokumenty projektu można znaleźć tutaj:

Nordlandsprosjektet (Norweska Agencja Środowiska)

Opublikowano w Climate-ADAPT: Nov 20, 2026

Please contact us for any other enquiry on this Case Study or to share a new Case Study (email climate.adapt@eea.europa.eu)

Language preference detected

Do you want to see the page translated into ?

Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.

Wyłączenie odpowiedzialności
To tłumaczenie zostało wygenerowane przez eTranslation, narzędzie do tłumaczenia maszynowego udostępnione przez Komisję Europejską.