Exclusion of liability

This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.

Website experience degraded
We are currently facing a technical issue with the website which affects the display of data. The full functionality will be restored as soon as possible. We appreciate your understanding. If you have any questions or issues, please contact EEA Helpdesk (helpdesk@eea.europa.eu).

Powodzie

Ofiary śmiertelne związane z powodziami (1980-2020). Źródło: CATDAT przez Risklayer GmBH

Źródło: CATDAT przez Risklayer GmBH. Zbiór danych został przygotowany i udostępniony w ramach umowy o poziomie usług EEA-Komisja Europejska (RTD) w sprawie „Uwzględniania zasad udostępniania danych i zarządzania GEOSS w celu wsparcia europejskiego środowiska”. Zobacz metadane tutaj.

Problemy zdrowotne

Powodzie mogą wpływać zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne. Podczas powodzi bezpośrednie skutki dla zdrowia fizycznego obejmują utonięcie, obrażenia spowodowane kontaktem z obiektami w wodzie powodziowej, hipotermią i obrażeniami elektrycznymi. Według danych CATDAT firmy Risklayer GMMH w latach 1980–2020 zginęło 5172 osób w związku z powodziami w państwach EOG-38.

Przelew ścieków spowodowany powodziami zwiększa ryzyko chorób zakaźnych, szczególnie u dzieci (EOG, 2020). Powodzie zwiększają ryzyko zakażeń wirusowych, takich jak norowirus, wirusowe zapalenie wątroby typu A i rotawirus; infekcje wywołane przez pasożyty Cryptosporidium spp. i Giardia (w mniejszym stopniu); i zakażenia bakteryjne spowodowane Campylobacter spp., patogenne E. coli, Salmonella enterica i, w mniejszym stopniu, Shigella spp. (ECDC, 2021).

Woda stagnacyjna pozostająca po powodziach (np. w piwnicach, ogrodach, parkach, polach rolniczych) może tworzyć odpowiednie miejsca do hodowli komarów, zwiększając ryzyko chorób przenoszonych przez komary. Ponadto ryzyko zawałów serca, problemów z oddychaniem i słabych wyników ciąży może wzrosnąć (ECDC, 2021; Paterson i in., 2018).

Pośrednie skutki powodzi, zarówno w trakcie powodzi, jak i po powodzi, obejmują kwestie zdrowotne spowodowane zakłóceniami leczenia; fizyczne obciążenie pracą związaną z oczyszczaniem i rekonstrukcją; niedobory pomocy medycznej, energii elektrycznej lub bezpiecznej wody; oraz problemy z łańcuchami dostaw żywności, energii elektrycznej lub urządzeń sanitarnych (Paterson i in., 2018). Wody powodziowe mogą powodować uszkodzenia mienia, co może prowadzić do przemieszczenia i przeludnienia. Życie w mieszkaniach dotkniętych powodzią może prowadzić do infekcji płucnych i ogólnoustrojowych grzybiczych (np. z przenoszonego w powietrzu i pyłu Aspergillus) i narażenia na mikotoksynę.

Powodzie mogą również prowadzić do utraty zatrudnienia, braku dostępu do opieki nad dziećmi i usług szkolnych oraz do nasilenia przemocy domowej (Mason i in., 2021). Do 75 % osób dotkniętych powodziami cierpi z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym: trauma, zaburzenia psychiczne w krótkim okresie do zaburzeń stresu pourazowego (PTSD), lęku, bezsenności, psychozy i depresji (Munro i in., 2017; Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2013).

Populacje szczególnie narażone na negatywne skutki powodzi obejmują osoby starsze, dzieci, osoby z przewlekłymi chorobami lub upośledzeniami fizycznymi oraz kobiety w ciąży (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2017). Ludzie zakwaterowani w tymczasowych schroniskach są bardziej podatni na problemy zdrowotne ze względu na większe prawdopodobieństwo narażenia na patogeny chorób zakaźnych w obiektach komunalnych i zakłócenie ich regularnego świadczenia opieki zdrowotnej. Pracownicy służby ratunkowej i pogotowia ratunkowego są bardziej narażeni na choroby przenoszone przez wodę z powodu podwyższonego narażenia zawodowego, ponieważ mają kontakt z zanieczyszczoną wodą powodziową, gruzami i błotem (ECDC, 2021).

Obserwowane efekty

Według JRC 172 000 osób w Europie (UE-27 + Zjednoczone Królestwo) jest obecnie narażonych na powodzie rzeczne co roku (Dottori i in., 2020), a 100 000 jest narażonych na powodzie przybrzeżne (Vousdoukasi in., 2020). Dziesiąta część ludności miejskiej w Europie żyje obecnie na obszarach potencjalnie zagrożonych powodzią (EOG, 2020). Ponad jedna trzecia ludności Europy mieszka w regionach przybrzeżnych (EOG, 2021c).

W latach 1980–2017 powodzie spowodowały ponad 4 300 ofiar śmiertelnych w państwach członkowskich EOG (EOG, 2021a). Według Paprotny et al. (2018 r.) tendencje powodziowe w latach 1870–2016 wskazują na stały wzrost rocznego zatopionego obszaru i liczby dotkniętych nią osób. Jednak liczba ofiar śmiertelnych zmniejszyła się w tym okresie, co sugeruje zwiększenie gotowości systemów ratunkowych i systemów opieki zdrowotnej. Niemniej jednak letnie powodzie w Europie Środkowej i Zachodniej w 2021 r., w których odnotowano co najmniej 212 udokumentowanych zgonów, były najgroźniejszą powodzią związaną z pogodą w Europie od ponad 50 lat (ECDC, 2021).

Przewidywane efekty

Ryzyko powodzi w zmieniającym się klimacie prawdopodobnie wzrośnie w wielu regionach Europy. Prognozy zarówno w przypadku scenariuszy wysokich, jak i średnioemisyjnych wykazują duże zaufanie do ekstremalnego wzrostu opadów w regionach Europy Północnej, Środkowej i Wschodniej oraz w obszarze alpejskim, podczas gdy prognozy dotyczące Europy Południowej są bardziej zróżnicowane (IPCC, 2021 r.; EEA, 2021b).

W zmieniającym się klimacie przewiduje się, że pod koniec stulecia liczba osób narażonych na roczne powodzie rzeczne w Europie wyniesie 252 000 poniżej 1,5 °C scenariusza globalnego ocieplenia; 338 000 w przypadku scenariusza 2 °C; i 484 000 – ponad trzykrotność obecnych liczb – w scenariuszu 3 °C. Jednak dzięki środkom przystosowawczym populacja narażona może być ograniczona do 100 000 lub mniej we wszystkich scenariuszach globalnego ocieplenia (Dottori i in., 2020).

Względny poziom mórz w Europie będzie nadal wzrastał w tym stuleciu w ramach wszystkich scenariuszy emisji, powodując częstsze powodzie przybrzeżne wzdłuż większości europejskich linii brzegowych (EOG, 2021c). Przewiduje się, że do 2,2 mln osób będzie narażonych na powodzie przybrzeżne do 2100 r. w ramach scenariusza wysokiego poziomu emisji i 1,4 mln w przypadku umiarkowanego scenariusza łagodzenia zmiany klimatu, przy braku dodatkowych środków dostosowawczych. Oczekuje się, że dzięki środkom przystosowawczym liczba ta zostanie zmniejszona odpowiednio do 0,8 mln i 0,6 mln (Vousdoukas i in., 2020 r.).

Starzejące się społeczeństwo w Europie, cierpiące na choroby przewlekłe i izolację społeczną, jest coraz bardziej narażone na problemy związane ze zdrowiem fizycznym i psychicznym związane z powodziami. Rosnąca urbanizacja, obejmująca ciągły rozwój obszarów zalewowych i większe uszczelnianie powierzchni w miastach, może również przyczynić się do zwiększonego narażenia Europejczyków na powodzie.

OdpowiedziPolicy

Środki ochrony zdrowia ludności przed powodziami można podzielić na środki związane z zapobieganiem, gotowością, reagowaniem i odbudową (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2017 r.). Zapobieganie długoterminowe obejmuje m.in. identyfikację obszarów zagrożonych powodzią, planowanie urbanistyczne wrażliwe na powodzie ze szczególnym uwzględnieniem zazieleniania w miastach oraz przepuszczalność powierzchni. Inne środki zapobiegania powodziom obejmują relokację działalności człowieka z dala od obszarów zalewowych; modernizacja systemów kanalizacyjnych; oraz wykorzystanie infrastruktury ochrony przeciwpowodziowej, takiej jak groby lub tamy (EEA, 2020). Przykładami środków gotowości i reagowania są odporne systemy zaopatrzenia w wodę i urządzeń sanitarnych; budynki odporne na powodzie; dostępność ośrodków ewakuacyjnych; posiadanie planu gotowości na wypadek powodzi i zdrowia. Obejmuje to plany awaryjne dla placówek służby zdrowia, umożliwiające im dalsze funkcjonowanie w odniesieniu do organizacji pracy, opieki nad pacjentem, zarządzania zaopatrzeniem, wody i urządzeń sanitarnych (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2017 r.).

Na szczeblu europejskim skuteczne stosowanie systemów wczesnego ostrzegania, takich jak europejski system informowania o powodziach (EFAS), komponent usługi zarządzania kryzysowego programu Copernicus (CEMS), może zmniejszyć skutki powodzi. Unijny program RescEU oferuje wspólne wsparcie krajom w przypadku klęsk żywiołowych (takich jak powodzie krytyczne) poprzez ochronę obywateli i zarządzanie ryzykiem.

Środki naprawcze obejmują opiekę zdrowotną w zakresie zdrowia psychicznego, przepisy dotyczące osób wymagających szczególnego traktowania, unikanie zagrożeń elektrycznych podczas odzyskiwania i czyszczenia oraz nadzór epidemiologiczny/higieniczny/sanitarny.

Referencje

Linki do dalszych informacji