Unijna polityka przystosowawcza [stara]

Strategia UE na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu (2013 r.) ma na celu uczynienie Europy bardziej odporną na zmianę klimatu. Przyjmując spójne podejście, uzupełniając działania państw członkowskich, wspiera działania poprzez promowanie lepszej koordynacji i wymiany informacji oraz poprzez zapewnienie uwzględnienia kwestii przystosowania się do zmiany klimatu we wszystkich odpowiednich politykach i programach finansowania UE.

Strategia określa trzy priorytety i osiem konkretnych działań (zob. wykres), wraz z bardziej szczegółowymi dokumentami politycznymi:

• Wytyczne wspierające państwa członkowskie i inne zainteresowane strony opracowujące strategie dostosowawcze lub włączające kwestie adaptacyjne do europejskich programów finansowania i inwestycji.
• Ocena skutków zmiany klimatu i ram przystosowawczych w kluczowych sektorach i obszarach (przybrzeżnych i morskich, zdrowie, infrastruktura, rozwój obszarów wiejskich itp.).
• Zielona księga w sprawie ubezpieczenia klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka, dotycząca adekwatności warunków ubezpieczeniowych w Europie ze względu na częstsze występowanie zdarzeń ekstremalnych.
• Wytyczne dla kierowników projektów: Zwiększenie odporności inwestycji podatnych na zagrożenia na zmianę klimatu.

Realizacja strategii

Realizacja strategii na rzecz poprawy gotowości UE do obecnego i przyszłego wpływu na klimat obejmuje kilka działań zorganizowanych wokół trzech priorytetów:

	Priorytet I: Promowanie działań państw członkowskich		Priorytet 2: Bardziej świadome podejmowanie decyzji		Priorytet 3: Kluczowe sektory znajdujące się w trudnej sytuacji
Zachęca się państwa członkowskie do przyjęcia strategii dostosowawczych Komisja przedstawiła wytyczne mające pomóc państwom członkowskim w formułowaniu strategii dostosowawczych. Liczba państw, które przyjęły strategię/plan przystosowania się do zmiany klimatu Komisja opublikowała zbiór tablicy wyników w zakresie gotowości dostosowawczych dla poszczególnych państw członkowskich. Podprogram działań na rzecz klimatu w życiu Dostosowanie w ramach Porozumienia Burmistrzów Badanie działań adaptacyjnych na szczeblu regionalnym w UE (2013 r.)	Projekcja gospodarczych skutków zmiany klimatu (PESETA III) Wspólnotowe programy badawcze: Zaproszenia do składania wniosków wramach programu „Horyzont 2020” Usługa Copernicus w zakresie zmian klimatu (C3S) Ocena wpływu przystosowania się do zmiany klimatu na zatrudnienie w UE (2014 r.) Praktyka przystosowania się do zmiany klimatu w całej UE (2013 r.)	Wspólna polityka rolna: wytyczne dotyczące integracji przystosowania się do zmiany klimatu i finansowania Polityka spójności: wytyczne dotyczące integracji przystosowania się do zmiany klimatu i finansowania Wspólna polityka rybołówstwa: wskazówki dotyczące integracji adaptacji Komunikat w sprawie zielonej infrastruktury Wytyczne w sprawie infrastruktury i aktywów rzeczowych na rzecz odpornych na zmianę klimatu inwestycji podatnych na zagrożenia

Ocena strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu

Z przeprowadzonej przez Komisję Europejską oceny strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu wynika, że strategia ta zrealizowała swoje cele w zakresie promowania działań państw członkowskich, działań „odpornych na klimat” na szczeblu UE oraz wspierania bardziej świadomego podejmowania decyzji. Odnotowano postępy w odniesieniu do każdego z ośmiu indywidualnych działań, w tym rozwoju platformy internetowej Climate-ADAPT. Niemniej jednak w ocenie przedstawiono, w jaki sposób Europa jest nadal podatna na skutki zmiany klimatu w jej granicach i poza nimi, oraz sugeruje obszary, w których należy podjąć więcej pracy w celu przygotowania regionów i sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji.

Najważniejsze ustalenia z oceny:

• Obecna strategia jest nadal aktualna, a Komisja będzie kierować się jej celami. W procesie oceny wyciągnięto ważne wnioski. Strategia ta była punktem odniesienia dla przygotowania Europy na przyszłe skutki klimatyczne na wszystkich szczeblach.
• Wiedza, modelowanie adaptacji i dane wywiadowcze dotyczące poszczególnych regionów zostały wygenerowane w ramach unijnego programu badawczego i projektów badawczych „Horyzont 2020” oraz przez wewnętrzne służby naukowe Komisji (Wspólne Centrum Badawcze).
• Duże projekty infrastrukturalne finansowane z budżetu UE stały się odporne na zmianę klimatu i będą odporne na wzrost poziomu mórz, powodzie lub intensywne ciepło.
• W przyszłości należy dołożyć starań, aby większość lub wszystkie miasta UE liczyły na szczegółowy plan adaptacyjny, aby chronić obywateli przed ekstremalnymi i powolnymi zagrożeniami klimatycznymi. Plany powinny również uwzględniać szczególne podatności niektórych społeczności (np. regionów najbardziej oddalonych UE) oraz różne zagrożenia, na jakie narażone są bardzo zróżnicowane regiony kontynentu europejskiego.
• Adaptacja musi wspierać i być wspierana przez ochronę różnorodności biologicznej UE (rozwiązania oparte na przyrodzie).
• Należy wspierać wkład sektora prywatnego w zwiększanie odporności społeczeństwa: wysiłki Komisji będą nadal realizowane w ramach planu działania na rzecz finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz kolejnych wniosków ustawodawczych przyjętych w 2018 r.
• Usługi w dziedzinie klimatu na potrzeby konkretnych potrzeb w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu powinny przekształcić się w możliwości biznesowe w oparciu o wiarygodne i znormalizowane dane oraz zachęty zapewniane przez program Copernicus i inne europejskie inicjatywy w zakresie obserwacji Ziemi.

Ocenę przeprowadzono z wykorzystaniem warsztatów, ukierunkowanej ankiety z zainteresowanymi stronami i konsultacji społecznych. Celem oceny było zbadanie wdrażania i realizacji strategii, z uwzględnieniem jej adekwatności, skuteczności, wydajności, spójności i unijnej wartości dodanej. Ocena obejmowała również tablicę wyników gotowości dostosowawczą do pomiaru poziomu gotowości państw członkowskich w oparciu o jakościowe wskaźniki oparte na procesach.

EEA przyczyniła się do oceny strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Jeśli chodzi o działanie 5, EEA przeprowadziła szczegółową ocenę Europejskiej Platformy Przystosowania się do Klimatu (ADAPT) (EOG, 2018r.), przy wsparciu ETC/CCA, z uwzględnieniem tych samych kryteriów oceny co ogólna ocena strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. 

Wyniki oceny opublikowano w listopadzie 2018 r.

Europejski Zielony Ład

Europejski Zielony Ład (ogłoszony w grudniu 2019 r.) przedstawia plan Komisji na rzecz zrównoważonej transformacji ekologicznej. Obejmuje to zapewnienie neutralności klimatycznej UE do 2050 r.; ochrona życia ludzkiego, zwierząt i roślin poprzez zmniejszenie zanieczyszczenia; pomaganie firmom stać się światowymi liderami w dziedzinie czystych produktów i technologii; oraz pomoc w zapewnieniu sprawiedliwej i sprzyjającej włączeniu społecznemu transformacji. W pierwotnym planie działania działania na rzecz zwiększenia ambicji klimatycznych UE na lata 2030 i 2050 Komisja przyjęła nową, ambitniejszą strategię UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu.

W 2020 r. Komisja Europejska zorganizowała konsultacje społeczne, aby zebrać szeroki zakres opinii zainteresowanych stron na temat nowej strategii w celu przedstawienia projektu i zbadanych wariantów strategicznych, a także odpowiedniego poziomu ambicji. W planie konsultacji przedstawiono przykłady i pomysły na tematy, którymi można się zająć w nowej strategii:

• Więcej i lepsze dane;
• Głębsza wiedza i szybsze wdrażanie rozwiązań;
• Zlikwidowanie luki w ochronie klimatu;
• Zapobieganie szkodom w infrastrukturze i poza nią;
• Dostosowanie lasów i innych ekosystemów do przystosowania się społeczeństwa;
• Oceany;
• Wzmocnienie globalnych działań na rzecz odporności na zmianę klimatu.

Przyjęcie nowej strategii dostosowawczej planowane jest na pierwszy kwartał 2021 r. i przewiduje się, że będzie ona bardziej bezpośrednio powiązana z globalnymi wydarzeniami z 2015 r., takimi jak porozumienie paryskie, ramy z Sendai dotyczące zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i agenda zrównoważonego rozwoju, a także realizacja tych celów przez UE. Jest również prawdopodobne, że nowa strategia UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu połączy się bezpośrednio z głównymi inicjatywami UE, takimi jak misja na rzecz Europy odpornej na zmianę klimatu oraz odnowiony unijny program zrównoważonego finansowania (również przewidziany na pierwszy kwartał 2021 r.).