Sprawozdawczość na podstawie rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną (2023)

W marcu 2023 r. państwa członkowskie UE po raz drugi zgłosiły swoje krajowe działania dostosowawcze na podstawie rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu (art. 19). Państwa EOG nienależące do UE zostały poproszone o dobrowolne przekazanie podobnych informacji. Na tej stronie internetowej przedstawiono najważniejsze aspekty zdrowotne zgłaszanych informacji dotyczących przystosowania się do zmiany klimatu. Wyciągi na temat zdrowia ze sprawozdań poszczególnych państw są dostępne za pośrednictwem profili państw związanych z klimatem i zdrowiem.

Główne przesłania

W 2023 r. zdrowie zgłoszono jako sektor najbardziej dotknięty skutkami zmiany klimatu.
Większość ocen ryzyka związanego ze zmianą klimatu i podatności na zagrożenia wskazuje na wysokie ryzyko potencjalnych przyszłych skutków w sektorze zdrowia.
Populacje znajdujące się w trudnej sytuacji uznaje się za nieproporcjonalnie dotknięte zagrożeniami dla zdrowia związanymi z klimatem.
Proaktywne działania podejmowane przez państwa w celu przeciwdziałania skutkom zmiany klimatu dla sektora zdrowia obejmują ustanowienie struktury zarządzania opartego na współpracy, programy szkoleniowe i edukacyjne dla pracowników służby zdrowia, podnoszenie świadomości i wdrażanie systemów wczesnego ostrzegania.

W 2023 r. zdrowie zgłoszono jako sektor najbardziej dotknięty skutkami zmiany klimatu

W ramach sprawozdawczości krajowej za 2023 r. państwa europejskie zgłosiły, że sektorem najbardziej dotkniętym skutkami zmiany klimatu jest zdrowie. Jednocześnie europejskie krajowe i regionalne strategie, plany i ramy wskazują na zdrowie jako sektor priorytetowy w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Sygnalizuje to powszechne uznanie przez kraje europejskie wpływu zmiany klimatu na zdrowie ludzi oraz pilną potrzebę przygotowania sektora opieki zdrowotnej do lepszego reagowania na skutki zmiany klimatu.

Kluczowe sektory, których to dotyczy, zgłoszone w 2023 r. Źródło: EEA, 2023

Większość państw zgłosiła wysokie ryzyko potencjalnych przyszłych skutków.

Podstawowym podejściem do identyfikacji skutków zmiany klimatu w całej Europie jest ocena ryzyka związanego ze zmianą klimatu i podatności na nią (CCRVA), która łączy dane dotyczące zagrożeń klimatycznych, wrażliwych sektorów, infrastruktury i demografii w celu określenia poziomu ryzyka stwarzanego przez zagrożenia związane ze zmianą klimatu. Wiele krajów w całej Europie zgłosiło, że przeprowadza krajowe, lokalne i sektorowe CCRVA, w tym badając konkretne zagrożenia i podatności na zagrożenia dla zdrowia publicznego i sektora zdrowia.

Ponad jedna trzecia państw zgłosiła wysoki poziom zaobserwowanych skutków zmiany klimatu, w tym zmiany częstotliwości i skali zdarzeń, wysokie prawdopodobieństwo narażenia na przyszłe zagrożenia związane z klimatem oraz wysoki poziom podatności na zagrożenia. Większość państw zgłosiła również, że ich sektor zdrowia jest w średnim lub wysokim stopniu zagrożony przyszłymi skutkami zmiany klimatu. Chorwacja, Węgry, Łotwa, Portugalia i Słowacja zgłosiły wysoki poziom obaw we wszystkich czterech kategoriach. Niektóre z kluczowych zagrożeń dla zdrowia związanych z klimatem zidentyfikowanych przez CCRVA obejmują ogniska chorób zakaźnych, stres cieplny, suszę, powodzie i rozprzestrzenianie się alergenów.

Sprawozdawczość krajowa w zakresie wpływu zmiany klimatu na sektor zdrowia.

Źródło: Rozporządzenie w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu – sprawozdawczość za 2023 r.

Zagrożenia dla zdrowia związane z klimatem w nieproporcjonalnym stopniu dotykają szczególnie narażone populacje.

CCRVA zostały również wykorzystane do określenia, w jaki sposób różne grupy demograficzne będą różnie dotknięte zagrożeniami dla zdrowia związanymi z klimatem. W całej Europie coraz powszechniej uznaje się, że skutki zmiany klimatu nie będą odczuwalne w równym stopniu. Populacje znajdujące się w trudnej sytuacji, w tym osoby starsze, dzieci, osoby żyjące z niepełnosprawnościami, w warunkach medycznych lub w ubóstwie, doświadczą skutków zmiany klimatu inaczej niż członkowie społeczeństwa, którzy żyją bez wyzwań zdrowotnych i mają dostęp do narzędzi i zasobów niezbędnych do przystosowania się do skutków związanych z klimatem. Populacje znajdujące się w trudnej sytuacji są często bardziej narażone na skutki zmiany klimatu i mogą nie dysponować niezbędnymi zasobami, aby odpowiednio reagować na zagrożenia związane z klimatem lub je łagodzić.

Podejście to umożliwia decydentom opracowanie ukierunkowanych strategii ochrony słabszych grup społecznych przed zagrożeniami związanymi z klimatem i zagrożeniami dla zdrowia publicznego. Niektóre z kluczowych działań podjętych w celu ochrony ludności przed zagrożeniami dla zdrowia związanymi z klimatem obejmują wdrożenie systemów nadzoru i wczesnego ostrzegania, działania informacyjne i uwrażliwianie społeczności na zagrożenia związane z klimatem, ulepszoną infrastrukturę publiczną, w tym niebiesko-zieloną infrastrukturę w celu przeciwdziałania zagrożeniom powodziowym i cieplnym w miastach, publiczne fontanny wodne oraz wprowadzenie centrów chłodzenia.

Kraje w całej Europie podejmują aktywne działania w celu przeciwdziałania skutkom zmiany klimatu dla sektora zdrowia.

Kraje europejskie planują i wdrażają środki dostosowawcze, które uwzględniają wpływ zmiany klimatu na zdrowie ludzi. Państwa te, na przykład Chorwacja, Cypr, Czechy , Dania, Niemcy lub Portugalia, składają sprawozdania na temat współpracy za pośrednictwem grup roboczych, komisji i innych struktur zarządzania skupiających organy publiczne i inne zainteresowane strony zajmujące się zdrowiem i zmianą klimatu oraz dążących do większej integracji polityki.

W krajach takich jak Irlandia, Finlandia i Szwecja opracowano sektorowe plany przystosowania się do zmiany klimatu. Ponadto w Austrii i Bułgarii tematy związane z klimatem zostały włączone do programu nauczania i kształcenia ustawicznego podmiotów świadczących opiekę medyczną, w tym lekarzy, pielęgniarek i innych pracowników służby zdrowia. Celem jest zwiększenie zdolności pracowników służby zdrowia do reagowania i leczenia skutków zdrowotnych związanych z klimatem, a także reagowania na nowe i pojawiające się wyzwania zdrowotne związane z klimatem.

Wiele krajów, w tym Austria, Bułgaria, Cypr, Niemcy i Polska, wdrożyło programy mające na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat skutków zdrowotnych związanych ze zmianą klimatu, w tym sposobów poprawy osobistej gotowości w domu. Kilka krajów wdrożyło również systemy monitorowania i wczesnego ostrzegania, aby ostrzec społeczeństwo, pracodawców, a także sektor zdrowia o potencjalnych skutkach i sytuacjach nadzwyczajnych związanych ze zmianą klimatu. Systemy wczesnego ostrzegania mają na celu ostrzeganie władz o ryzyku powodziowym, ekstremalnych temperaturach, alergenach lub prezentach patogenów lub chorób zakaźnych, aby zapewnić czas na proaktywną reakcję. W niektórych jurysdykcjach systemy wczesnego ostrzegania informują, kiedy należy otworzyć chłodnie, ewakuować osoby mieszkające w strefach powodziowych lub zamknąć rekreacyjne miejsca kąpieli ze względu na obecność bakterii.

Sprawozdawczość krajowa obejmuje przykłady działań podjętych w celu przeciwdziałania różnym zagrożeniom klimatycznym dla zdrowia w placówkach mieszkalnych, miejscach pracy i placówkach opieki zdrowotnej

Najczęściej wymieniane przykłady działań koncentrują się na zarządzaniu zagrożeniami dla zdrowia wynikającymi z wysokich temperatur i monitorowaniu chorób zakaźnych (w szczególności przenoszonych przez wektory), a następnie na rozwiązywaniu problemów zdrowotnych związanych z powodzią.

W Niemczech nadal uwzględnia się zagrożenia dla zdrowia związane ze zmianą klimatu w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. W żegludze śródlądowej ustanawia się przepisy dotyczące czynników związanych z warunkami temperaturowymi budynków mieszkalnych, na które wpływa zmieniający się klimat. W Austrii wytyczne w sprawie planu działania w zakresie ogrzewania wspierają placówki medyczne i opiekuńcze w opracowywaniu i ustanawianiu własnych planów w zakresie ogrzewania.

Państwa te zawierają przykłady planów przystosowania się do zmiany klimatu koncentrujących się na zdrowiu na szczeblu niższym niż krajowy, na przykład we Włoszech, w Polsce, Portugalii lub Rumunii.

Powiązane zasoby