All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodies
Author: Montalvo, T., et al. 2022
Aby przeciwdziałać rosnącemu rozprzestrzenianiu się komarów i związanemu z tym ryzyku chorób przenoszonych przez wektory, miasto Barcelona odeszło od konwencjonalnej kontroli komarów opartej na produktach biobójczych na rzecz środków zapobiegawczych. Miejskie dreny burzowe zostały dostosowane w celu zmniejszenia stojącej wody, zmniejszając w ten sposób liczbę potencjalnych miejsc rozrodu komarów.
Wektory komarów stanowią zagrożenie dla zdrowia w całej Europie, a zmiana klimatu wydłuży sezony transmisji i rozszerzy obszary odpowiednie pod względem klimatycznym dla tych wektorów, zwiększając tym samym podatność miast europejskich na choroby przenoszone przez wektory (Europejska Agencja Środowiska, 2024). Barcelona, Hiszpania, jest gospodarzem utrwalonych populacji komarów Aedes albopictus i Culex pipiens, które historycznie były zarządzane poprzez stosowanie produktów biobójczych w miejscach rozrodu. Jednak populacje komarów nadal się rozmnażają. W 2019 r., w następstwie ognisk dengi i wirusa Zachodniego Nilu w innych częściach Hiszpanii, a także importowanych przypadków chorób przenoszonych przez komary w samej Barcelonie, miejska Agencja Zdrowia Publicznego (ASPB) przeprowadziła próbę modyfikacji infrastruktury miejskiej, mającą na celu zajęcie się podstawową przyczyną problemu: hodowlą komarów.
Komary zależą od stojących zbiorników wodnych w zakresie składania jaj i rozwoju larw. Miejskie systemy kanalizacyjne o słabym odwadnianiu lub wodzie stojącej mogą zapewnić miejsca lęgowe, a dreny burzowe w obszarach publicznych działają jako typowe miejsca gromadzenia się wody. Dziewiętnaście z tych drenów zostało wybranych do "odporności na komary", gdzie nachylona warstwa betonu została dodana do podłogi odpływu, tworząc gradient, który spadł w kierunku rury wylotowej. Zapewniło to ciągły przepływ wody, eliminując stojącą wodę i zmniejszając przydatność drenów do rozmnażania komarów.
Wstępne obserwacje ze zmodyfikowanych drenów były obiecujące, wykazując zmniejszoną aktywność larw komarów, zmniejszone powodzie odpływowe i zmniejszoną zależność od obróbki chemicznej. W 2023 r. projekt został zmieniony i rozszerzony do 22 kolejnych drenów, realizowanych wspólnie przez jednostkę nadzoru i kontroli epidemiologicznej ASPB (SVIPLA) i Barcelona Cicle de l'Aigua (BCASA), miejski organ ds. infrastruktury wodnej. Każdego roku miasto kontynuuje modernizację drenów uznanych za najbardziej problematyczne, pomagając systematycznie redukować miejsca rozrodu, kontrolować obecność komarów i zmniejszać ryzyko chorób przenoszonych przez wektory.
Informacje referencyjne
Opis studium przypadku
Wyzwania
Scenariusze klimatyczne dla Barcelony przewidują wzrost temperatur i okresów nadmiernego ciepła, przy czym średnia liczba dni powyżej 30 °C prawdopodobnie wzrośnie z 22 do 50 gorących dni w scenariuszu umiarkowanego ocieplenia RCP4.5 i do 80 gorących dni w RCP8.5 (Rada Miasta Barcelony, 2018). Przewiduje się, że temperatury ocieplenia wydłużą sezon przenoszenia chorób przenoszonych przez wektory nawet o 2 miesiące, a także znacznie skrócą czas, w którym komary muszą stać się zakaźne (Europejska Agencja Środowiska, 2024: s. 154; Semenza i Paz, 2021). Przewiduje się również, że miasto doświadczy wzrostu liczby burz morskich i powodzi, co narazi infrastrukturę ściekową, w tym kanalizacji deszczowej, na większe ryzyko nieprawidłowego funkcjonowania i utworzenia obszarów stojącej wody – głównego miejsca wylęgu komarów (Rada Miasta Barcelony, 2018; Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, 2021). Siła tego związku między opadami deszczu a hodowlą jest widoczna nawet w ciągu jednego roku. W sezonie wilgotnym 2018 kanały ściekowe częściej utrzymywały wodę stojącą i larwy i wymagały częstszego oczyszczania niż w sezonie suszenia 2020 (Montalvo i in., 2022).
Ponieważ w Barcelonie żyją już uznane populacje komarów Aedes albopictus i Culex pipiens, zarówno kompetentnych wektorów dengi, chikungunya, Zika, jak i wirusa Zachodniego Nilu (między innymi), przewidywane lokalne skutki zmiany klimatu prawdopodobnie zwiększą ryzyko chorób przenoszonych przez wektory w mieście. Ten schemat jest już widoczny w Hiszpanii, gdzie w 2024 r. odnotowano około 138 lokalnie nabytych przypadków wirusa Zachodniego Nilu, a także niewielką autochtoniczną epidemię dengi wynoszącą osiem przypadków w Vila-seca w Tarragonie (około 100 km od Barcelony) (Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, 2024; Nadal-Barón i in., 2024). W samej Barcelonie regularnie wykrywa się importowane przypadki chorób przenoszonych przez komary; wszędzie tam, gdzie podróżni viraemic i kompetentne wektory pokrywają się, każdy taki przypadek jest potencjalnym katalizatorem lokalnej transmisji.
Jako główny europejski cel turystyczny, lokalne ryzyko chorób zakaźnych w Barcelonie jest dotknięte nie tylko rosnącymi temperaturami, ale również wysoką liczbą odwiedzających rocznie: miasto liczy 1,7 mln mieszkańców, ale każdego roku przyjmuje około 9 mln turystów (Rada Miasta Barcelony, 2018). Częste przemieszczanie się osób do i z miasta, wraz z wysokim wskaźnikiem mobilności ludzi w szerszym ujęciu, może prowadzić do rozprzestrzeniania się patogenów przenoszonych przez wektory, które mogą podsycać lokalne ogniska choroby (Monge i in., 2020; Montalvo i in., 2022). Barcelona rutynowo odnotowuje dużą liczbę importowanych zakażeń arbowirusowych – tylko w sezonie 2024 r. Agencja Zdrowia Publicznego w Barcelonie została powiadomiona o 137 importowanych przypadkach arbowirozy, co wymagało nadzoru entomologicznego i interwencji w zakresie kontroli wektorów. Zagrożenie dla zdrowia publicznego wynikające ze wzrostu liczby chorób przenoszonych przez wektory sprawia zatem, że lokalna infrastruktura opieki zdrowotnej jest podatna na stresy, co może zwiększyć liczbę odwiedzających (Europejska Agencja Środowiska, 2024).
Jak każde duże miasto, infrastruktura miejska Barcelony zawiera typowe elementy krajobrazu i elementy strukturalne, które mogą umożliwić stagnację wody, ułatwiając w ten sposób hodowlę komarów (tamże; Treskova i in., 2025). Kanały piaskowe, w szczególności, są obfite w całej Barcelonie: każdy składa się z małego basenu i rury przelewowej dla nadmiaru wody i pomaga wychwytywać piasek zmyty przez deszcz, zmniejszając w ten sposób sedymentację w systemie kanalizacyjnym. Jednak wraz z tym piaskiem zachowana jest również niewielka ilość wody, w której mogą się rozmnażać komary. Przestrzenie te są ciemne i oferują odpowiednie temperatury i wystarczającą ilość materii organicznej, co czyni je główną pożywką dla komarów. Ponadto kanały piaskowe są zazwyczaj instalowane w pobliżu parków, umieszczając te potencjalne miejsca lęgowe w bliskiej odległości od publiczności.
Aby zaradzić lokalnym chorobom przenoszonym przez komary, w 2004 r. ustanowiono program kontroli obejmujący nadzór i kontrolę populacji na ulicach miasta i w systemie kanalizacyjnym oraz stosowanie produktów biobójczych w potencjalnych miejscach rozrodu (ponad 12 000 kanałów i 300 fontann). Biorąc pod uwagę liczbę kanałów ściekowych, regularne stosowanie biocydu – biologicznego larwicydu (Bacillus thuringiensis var. israelensis (Bti.)) bez znaczącego wpływu na zdrowie ludzi, zwierzęta domowe lub różnorodność biologiczną w miastach – wiąże się ze znacznymi kosztami gospodarczymi dla gminy (Michaelakis i in., 2021; Montalvo i in., 2022).
Historycznie rzecz biorąc, organy ds. zdrowia publicznego w Barcelonie zarządzały w ten sposób przede wszystkim populacjami komarów. Lokalne ogniska dengi i wirusa Zachodniego Nilu coraz częściej występują jednak w innych częściach Hiszpanii, a importowane przypadki choroby przenoszonej przez komary w Barcelonie są regularnie wykrywane (Treskova i in., 2025). Biorąc pod uwagę zwiększone ryzyko, które towarzyszy wpływowi zmiany klimatu na miasto, bez lepszego zapobiegania hodowli komarów i zarządzania nią wykraczającego poza stosowanie produktów biobójczych, oczekuje się, że ryzyko dla zdrowia publicznego i związane z tym obciążenie ekonomiczne wzrosną.
Polityka i podstawy prawne
Interwencję opracowano zgodnie z planem działania na rzecz klimatu na 2030 r. opracowanym przez Radę Miasta Barcelony „Pla Clima”, w którym promuje się przyjmowanie środków przystosowania się do zmiany klimatu. W planie działania opisano, w jaki sposób oczekuje się, że zmiany klimatu spowodują zmianę rozkładu geograficznego i sezonowego wektorów oraz chorób, które przenoszą. W odpowiedzi na te zagrożenia w planie wymieniono konkretne działania, które zostaną podjęte w odpowiedzi na rosnące ryzyko, a mianowicie:
„skonsolidowanie programów zwalczania arbowirusów i innych chorób przenoszonych przez wektory oraz protokołów zwalczania komarów;” oraz
„wzmocnienie kompleksowego zwalczania szkodników (kroczaków, komarów tygrysich itp.) przy minimalnym stosowaniu środków owadobójczych i produktów biobójczych” (Rada Miasta Barcelony, 2021 r.).
W planie opisano również linię działania koncentrującą się na zdrowiu i dobrostanie mieszkańców w kontekście zmiany klimatu, w której uznano potrzebę dostosowania przestrzeni publicznych i obiektów komunalnych do realiów klimatycznych każdego sąsiedztwa i której celem jest zapobieganie zmianie klimatu, aby naturalne obszary miasta stały się zagrożeniem dla zdrowia.
Kontekst polityczny środka adaptacyjnego
Case developed and implemented as a climate change adaptation measure.
Cele działania adaptacyjnego
Głównymi celami interwencji realizowanej przez Agencję Zdrowia Publicznego w Barcelonie (ASPB) były:
(i) ograniczenie rozmnażania komarów w Barcelonie poprzez modyfikację struktur kanałów ściekowych, (ii) zmniejszenie kosztów kontroli komarów poprzez zmniejszenie zapotrzebowania na aplikacje biobójcze i zasoby agencji, (iii) zbadanie tańszego, długoterminowego rozwiązania w zakresie hodowli komarów, które można by rozszerzyć na większą liczbę drenów burzowych w całym mieście, oraz (iv) zmniejszenie uciążliwości i ryzyka przenoszenia chorób przenoszonych przez wektory powodowanych przez komary dla lokalnych populacji.
Opcje adaptacyjne zaimplementowane w tym przypadku
Rozwiązania
W 2005 r. Administracja Zdrowia Publicznego w Barcelonie (ASPB) rozpoczęła wdrażanie programu nadzoru i kontroli komarów, strategii prewencyjnej mającej na celu zmniejszenie populacji komarów, wyeliminowanie ewentualnych miejsc rozrodu i zapobieganie ich rozprzestrzenianiu się na obszarach miejskich. W ramach programu nadzoru i kontroli komarów kanały ściekowe są regularnie (co cztery tygodnie) kontrolowane pod kątem oznak ryzyka i poddawane działaniu larwicydu w przypadku wykrycia aktywności larwalnej. Zrozumiałe jest, że zapotrzebowanie na zasoby miejskie, zarówno w zakresie inspekcji, jak i zastosowań larwobójczych, jest znaczące, szczególnie w miesiącach najbardziej intensywnej aktywności wektorów, od kwietnia do listopada.
W 2019 r., w związku z utrzymującą się obecnością komarów i rosnącym ryzykiem chorób przenoszonych przez wektory, w ramach tego programu przeprowadzono eksperymentalną modyfikację kanałów piaskowych w celu ustalenia, czy zmiany strukturalne mogłyby ograniczyć gromadzenie się stojącej wody, a tym samym zapobiec hodowli komarów.
Aby ograniczyć zarówno hodowlę komarów, jak i to obciążenie finansowe, do 2018 r. wybrano i monitorowano 39 kanałów piaskowych o historii występowania larw Aedes albopictus i Culex pipiens. W 2019 r. 19 z nich zmodyfikowano poprzez dodanie pochyłej warstwy betonu podnoszącej się do poziomu rury odprowadzającej, kierując wodę w kierunku rury, aby zapobiec akumulacji; pozostałe 20 zostało utrzymanych jako niezmodyfikowane kontrole. W 2020 r., po zmianach, kanały były odwiedzane w około dwutygodniowych odstępach między końcem kwietnia a listopadem, przy czym odnotowano stagnację wody i aktywność komarów.
Wyniki badania były pozytywne. Przed modyfikacjami nie zaobserwowano znaczącej różnicy w hodowli komarów między kanałami później wybranymi do modyfikacji a niezmodyfikowanymi kanałami kontrolnymi. Jednak po wprowadzeniu zmian strukturalnych aktywność larw w zmodyfikowanych kanałach znacznie spadła w porównaniu z kanałami niezmodyfikowanymi, przy czym w poprzednim sezonie lęgowym nie odnotowano żadnych larw komarów, co stanowi obserwacyjny dowód na to, że te modyfikacje drenażu skutecznie zmniejszyły akumulację wody, a z kolei aktywność larw komarów.
Zauważono jednak, że większe opady deszczu w roku poprzedzającym zmiany spowodowały, że woda, a w konsekwencji larwy komarów, była częściej obecna w kanałach niż w roku następującym po zmianach (i wymagała częstszego leczenia larwobójczego). Aby zwiększyć zaufanie do tych ustaleń, proces powtórzono w 2023 r., przy dodatkowym wsparciu Barcelona Cicle de l'Aigua (BCASA), miejskiego organu ds. infrastruktury wodnej.
Tym razem 22 kanały piaskowe zostały wyposażone w cegły o strukturze plastra miodu u podstawy, aby zapewnić wsparcie strukturalne, a następnie dodano beton, aby stworzyć gradient. To skierowało wodę w dół w kierunku rury wylotowej, zapobiegając jej gromadzeniu się, a tym samym czyniąc ją niezdatną do rozmnażania komarów. Kolejne 22 kanały pozostały niezmodyfikowane jako grupa porównawcza, bez larwicydu zastosowanego do żadnej z grup podczas badania.
Od czasu tego drugiego badania miasto kontynuowało modernizację drenów określanych co roku jako najbardziej problematyczne, pomagając w systematycznym ograniczaniu miejsc rozrodu, kontrolowaniu obecności komarów i zmniejszaniu ryzyka chorób przenoszonych przez wektory. Planowana jest dalsza ocena w celu lepszego określenia długoterminowego wpływu tych zmian na lokalne populacje komarów i związane z tym obciążenie gospodarcze.
W trosce o zabezpieczenie i poprawę zdrowia i dobrego samopoczucia wszystkich mieszkańców miasta, w szczególności osób o niskich dochodach, ASPB decyduje się priorytetowo traktować modyfikacje drenażu burzowego na obszarach o niższych dochodach z mniejszą ilością zasobów. Podejście to obejmuje również bieżące wysiłki agencji w zakresie nadzoru nad wektorami, ponieważ grupy o niższych dochodach są bardziej skłonne do posiadania ograniczonych zasobów w celu zmniejszenia ryzyka choroby stwarzanego przez komary, na przykład poprzez zakup środków odstraszających lub instalowanie ekranów przeciw komarom w domach i firmach.
Podejmowane są również wysiłki w celu uniknięcia niezamierzonych kompromisów między interwencjami: bieżące monitorowanie aktywności komarów generuje listę drenów burzowych o podwyższonej aktywności, które są następnie co roku traktowane priorytetowo w przypadku interwencji. Wykaz ten obejmuje jednak nie tylko elementy o wykrytej aktywności, ale także elementy sąsiadujące, które potencjalnie mogą być siedliskiem lęgowym, ponieważ modyfikacja w jednym miejscu może zmusić komary do przeniesienia się do pobliskich przestrzeni. To szersze ukierunkowanie umożliwia ASPB prowadzenie bardziej zintegrowanej interwencji zapewniającej spójny wpływ na całym obszarze lokalnym.
Ponadto, dzięki nowoczesnym materiałom o niskim współczynniku tarcia i wysokim prędkościom przepływu wody ułatwiającym ciągły transport osadów, na odcinkach sieci kanalizacyjnej, na których zmodyfikowano struktury piaskownic, nie wykryto żadnych kompromisów operacyjnych związanych z akumulacją osadów.
Ponieważ BCASA modyfikuje nie tylko odpływy burzowe uznane przez SVIPLA za najbardziej problematyczne, ale także sąsiednie budowle w okolicy, rzeczywista liczba odpływów zmodyfikowanych do tej pory jest wyższa niż liczba odnotowana w bazach danych dotyczących zdrowia publicznego – jednak szacuje się, że każdego roku zmienia się 100 odpływów piaskownic.
Dodatkowe szczegóły
Udział zainteresowanych stron
Interwencja została opracowana i przeprowadzona przez SVIPLA, Urban Epidemiological Surveillance and Control Service (Servei de Vigilància i Control de Plagues Urbanes), część Agencji Zdrowia Publicznego w Barcelonie (Agència de Salut Pública de Barcelona), we współpracy z Barcelona Cicle de l'Aigua (BCASA), miejskim organem ds. infrastruktury wodnej. Interwencję zrealizowano przy wsparciu Rady Miasta Barcelony, która również wniosła wkład finansowy. Po włączeniu interwencji do prac w ramach projektu „IDAlert” w ramach programu „Horyzont Europa” jako studium przypadku wiele instytucji naukowych przyczyniło się do dalszego rozwoju i oceny środka, w tym CIBER Epidemiología y Salud Pública (CIBERESP), Estación Biológica de Doñana, Universitat Pompeu Fabra (UPF), Agencia Estatal Consejo Superior de Investigaciones Cientificas (CSIC) i Uniwersytet w Heidelbergu (UKHD).
Sukces i czynniki ograniczające
Chociaż ocena długoterminowych skutków modyfikacji drenażu burzowego zajmie trochę czasu, do tej pory głównym sukcesem było fizyczne wyeliminowanie kilku miejsc lęgowych na obszarach publicznych. Zmniejszyło to zarówno uciążliwość powodowaną przez komary, jak i związane z tym ryzyko przenoszenia chorób przenoszonych przez wektory u mieszkańców.
Wiele sukcesów projektu można przypisać impulsowi generowanemu przez Pla Clima. Jako ramy przekrojowe plan działania Rady Miasta umożliwił projektowi zaangażowanie szeregu agencji i usług barcelońskich oraz dostosowanie się do nich. Służba Nadzoru Epidemiologicznego (SVIPLA) opisuje koordynację między różnymi zainteresowanymi stronami jako jedną z głównych przyczyn jej konkretnego wpływu na miasto. Fakt, że interwencja spełniała kryteria przekrojowe planu, miał również zasadnicze znaczenie dla uzyskania wsparcia Rady i uzasadnienia finansowania. Projekt nie był całkowicie nową inicjatywą, ale raczej rozszerzeniem programu nadzoru realizowanego od 2004 r. (i mającego na celu w szczególności zmniejszenie kosztów tego programu). Zapewniło mu to zarówno ciągłość, jak i możliwe do wykazania doświadczenie, a także umożliwiło ASPB wykorzystanie istniejących stosunków z Radą i innymi agencjami. Ponadto, jako miara szarej infrastruktury, jej koszty są stosunkowo proste do obliczenia w przeliczeniu na jednostkę. Ponadto wspólny nadzór ASPB i BCASA nad technicznymi, projektowymi i monitorującymi aspektami projektu zapewnił, aby powstały produkt spełniał wysokie standardy techniczne i naukowe.
Jednym z ograniczeń jest to, że modyfikacje drenażu burzowego nie są równomiernie rozmieszczone w całym mieście. Odzwierciedla to fakt, że tylko odpływy "piaskownicowe", zwykle instalowane w pobliżu parków, aby zapobiec przedostawaniu się piasku przenoszonego przez wodę deszczową do systemu kanalizacyjnego, mogą być modyfikowane za pomocą tej metody, a zatem takie odpływy są bardziej skoncentrowane na obszarach parkowych. Modyfikacje zostały jednak rozłożone w całym mieście tak równomiernie, jak to możliwe, przy czym priorytetowo traktuje się obszary o niższych dochodach, aby zrekompensować potencjalnie bardziej ograniczony dostęp do odpowiednich zasobów, takich jak środki odstraszające i sprzęt ochronny.
Ostatecznym ograniczeniem jest to, że dreny wymagają stałego monitorowania i oceny, a nie funkcjonują jako rozwiązanie typu „hands-off”, co stanowi stałe zapotrzebowanie na siłę roboczą i zasoby agencji. Monitorowanie to jest jednak samo w sobie integralną częścią programu nadzoru i jest prowadzone co roku w ramach istniejących budżetów. Początkowe modyfikacje drenażu burzowego stanowiły podstawę naukową interwencji, ale stałe monitorowanie i ocena zawsze były częścią projektu programu.
Koszty i korzyści
Ilościowe określenie oszczędności kosztów związanych z modyfikacjami drenażu burzowego pozostaje trudne, poza obliczeniem bezpośrednich oszczędności w zakresie alternatywnych metod kontroli, tj. produktów biobójczych. W szczególności oszacowanie długoterminowych oszczędności kosztów indywidualnej i publicznej opieki zdrowotnej wynikających ze zmniejszenia obciążenia komarami będzie złożonym przedsięwzięciem. Niemniej jednak przy wsparciu partnerów z projektu IDAlert w ramach programu „Horyzont Europa” oraz Centrum Zaawansowanych Studiów w Blanes (CEAB-CSIC) prowadzona jest obecnie kompleksowa ocena naukowa i analiza kosztów i korzyści zmian w zakresie drenażu burzowego.
Jako środek przekrojowy, który angażuje wiele podmiotów i uwzględnia zarówno kwestie związane z klimatem, jak i zdrowiem, interwencja zapewnia szeroki zakres potencjalnych korzyści i kompromisów.
Zamierzonymi korzyściami płynącymi ze zmian są ograniczenie hodowli komarów i zmniejszenie kosztów operacyjnych kontroli wektorów dzięki mniejszemu zapotrzebowaniu na aplikacje biobójcze i zasoby agencyjne. Skala tych oszczędności zależy od tego, jak szeroko wprowadzana jest modyfikacja. Montalvo i in. (2022) szacuje, że gdyby zmodyfikowano wszystkie około 8 000 kanalizacji piaskowej w Barcelonie, miasto mogłoby obniżyć roczne koszty swojego programu nadzoru i kontroli oraz konserwacji strukturalnej, a także zmniejszyć ilość biocydów stosowanych w całej sieci kanalizacji piaskowej o około 50 kg rocznie. Te same badania kosztują każdą modyfikację około 350 EUR za kanał. Koszt jednostkowy jest skromny, ale duża liczba kwalifikujących się struktur oznacza całkowity budżet, a tym samym tempo wdrażania, jest wiążącym ograniczeniem. Są to modelowane potencjały obejmujące całą sieć, a nie dotychczasowe oszczędności. W praktyce tylko niewielka część kanalizacji piaskowej wymaga oczyszczania w danym roku, a modyfikację stosuje się stopniowo do kanalizacji uznanych za najbardziej problematyczne. Do ustalenia rzeczywistych oszczędności potrzebna jest pełna analiza kosztów i korzyści (ibidem). Dzięki obniżeniu ogólnych kosztów operacyjnych i uwolnieniu siły roboczej na potrzeby innych zadań związanych z nadzorem i kontrolą wektorów umożliwiło to jednak już miejskiej służbie nadzoru i kontroli epidemiologicznej priorytetowe traktowanie nadzoru na obszarach o niższych dochodach, na których mieszkańcy częściej dysponują ograniczonymi zasobami w celu zmniejszenia ryzyka dla zdrowia stwarzanego przez komary, na przykład poprzez zakup środków odstraszających lub instalację ekranów przeciw komarom w domach i przedsiębiorstwach.
Korzyści zdrowotne wynikające z tego środka, choć trudniejsze do oszacowania, są co do zasady jasne. Obejmują one mniejszą podatność na rosnące zagrożenie chorobami przenoszonymi przez komary wrażliwymi na zmianę klimatu w całym mieście, przy czym priorytetowo traktuje się obszary o niższych dochodach, aby zapewnić jak najbardziej kompleksowy podział tych korzyści. Oczekuje się, że przełoży się to na uniknięcie kosztów, zarówno dla osób fizycznych, jak i dla publicznego systemu opieki zdrowotnej, w zakresie ochrony komarów i leczenia chorób przenoszonych przez wektory, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i epidemiologicznym.
Ograniczenie stosowania produktów biobójczych niesie ze sobą również potencjalne korzyści dla środowiska, w tym zwiększone bezpieczeństwo ekologiczne i wsparcie dla różnorodności biologicznej w miastach (Brühl i in., 2020) oraz zmniejszenie ilości toksycznych chemikaliów wprowadzanych do systemu wodnego (Hernández-Moreno i in., 2019).
Z ekonomicznego punktu widzenia zmniejszenie uciążliwości komarów, szczególnie w pobliżu parków publicznych, może pomóc w ochronie inwestycji miasta w tereny zielone, zachowując ich wartość jako miejsca dobrobytu, a nie źródła irytacji lub ryzyka choroby. To z kolei pomaga utrzymać szerszą atrakcyjność miasta zarówno dla mieszkańców, jak i odwiedzających, a także generuje działalność gospodarczą.
Ponadto nie wiadomo jeszcze, czy zmniejszenie ilości stojącej wody osiągnięte dzięki modyfikacjom piaskownicy mogłoby również przyczynić się do zmniejszenia ryzyka powodziowego w szerszym systemie kanalizacji w Barcelonie; chociaż nie jest to zamierzony cel tych zmian, zainstalowanie gradientu w tych kanałach mogłoby wesprzeć ich funkcjonalność w okresach burz morskich i intensywnych opadów.
Czas wdrożenia
Interwencje związane z drenażem burzowym są przeprowadzane co roku, a badania przesiewowe, modyfikacje infrastruktury, gromadzenie danych i ocena odbywają się w różnych porach roku, zarówno przed sezonem lęgowym, jak i po nim. Co roku, w okresie od listopada do stycznia, ASPB przeprowadza ocenę kanalizacji miejskiej, przed rozpoczęciem modyfikacji wybranych kanalizacji, począwszy od lutego i kontynuując do kwietnia lub maja (w szczególności BCASA, miejski organ ds. infrastruktury wodnej, utrzymuje sieć kanalizacyjną i wdraża modyfikacje kanalizacji deszczowej, podczas gdy SVIPLA, służba epidemiologiczna gminy przeprowadza monitorowanie i ocenę kanalizacji). Szacuje się, że każdego roku zmienianych jest 100 odpływów piaskownic. (W 2027 r. przeprowadzona zostanie ogólnomiejska ocena wszystkich drenów burzowych w celu określenia, które jednostki zostały już zmodyfikowane, aby zapewnić dokładniejszą liczbę).
Życie
Chociaż początkowy eksperyment, który miał miejsce w sezonie 2020 i 2023 w odniesieniu do komarów, stanowił podstawę naukową dla tego środka, został on przyjęty jako stała część miejskiego programu nadzoru i kontroli wektorów, a zatem nie przewiduje się jego zakończenia. Modyfikacje są tworzone z betonu, a każdy z nich ma być stałym dodatkiem do miejskiej infrastruktury kanalizacyjnej. Stałe wsparcie ze strony rady miasta, w połączeniu z trwającą oceną naukową projektu, przyczynia się do jego długoterminowej stabilności.
Informacje referencyjne
Kontakt
Tomás Montalvo, Head of the Urban Epidemiological Surveillance and Control Service (SVIPLA)
Agència de Salut Pública de Barcelona (ASPB)
Email: tmontal@aspb.cat
Strony internetowe
Referencje
Rada Miasta Barcelony (Ajuntament de Barcelona). 2018. Plan klimatyczny z Barcelony na lata 2018–2030. Rada Miasta Barcelony. Źródło: https://www.barcelona.cat/barcelona-pel-clima/sites/default/files/climate_plan_maig.pdf
Rada Miasta Barcelony (Ajuntament de Barcelona). 2021. Plan działania na rzecz przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu do 2030 r. Rada Miasta Barcelona (Pla Clima). Źródło: https://www.barcelona.cat/barcelona-pel-clima/sites/default/files/plaaccioemergenciaclimatica_2021nov_en.pdf
Brühl, C. A., Després, L., Frör, O., Patil, C. D., Poulin, B., Tetreau, G., & Allgeier, S. 2020. Środowiskowe i społeczno-ekonomiczne skutki zwalczania komarów w Europie z wykorzystaniem biocydu Bacillus thuringiensis subsp. israelensis (Bti). Nauka o całkowitym środowisku, 724, 137800. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.137800
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób. 2021. Organizacja nadzoru i kontroli wektorów w Europie. Urząd Publikacji Unii Europejskiej https://data.europa.eu/doi/10.2900/853486
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób. 2024. Dane historyczne dotyczące lokalnego przenoszenia wirusa Zachodniego Nilu w Europie – nadzór i aktualizacje. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób. Pobrano w 2026 r. z https://www.ecdc.europa.eu/en/west-nile-fever/surveillance-and-disease-data/historical.
Europejska Agencja Środowiska, 2024. Europejska ocena ryzyka związanego z klimatem. Urząd Publikacji Unii Europejskiej. https://data.europa.eu/doi/10.2800/8671471
Hernández-Moreno, D., Blázquez, M., Andreu-Sánchez, O., Bermejo-Nogales, A., & Fernández-Cruz, M. L. 2019. Ostre zagrożenie stwarzane przez produkty biobójcze dla środowiska wodnego z perspektywy cyklu życia. Nauka o całkowitym środowisku, 658, 416–423. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.12.186
Michaelakis, A., Balestrino, F., Becker, N., Bellini, R., Caputo, B., della Torre, A., Figuerola, J., L’Ambert, G., Petric, D., Robert, V., Roiz, D., Saratsis, A., Sousa, C. A., Wint, W. G. R., & Papadopoulos, N. T. 2021. Przypadek systematycznego zarządzania jakością w programach zwalczania komarów w Europie. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18 (7), 3478. https://doi.org/10.3390/ijerph18073478
Monge, S., García-Ortúzar, V., López Hernández, B., Lopaz Pérez, M. A., Delacour-Estrella, S., Sánchez-Seco, M. P., Fernández Martinez, B., García San Miguel, L. García-Fulgueiras, A., Sierra Morros, M. J. 2020. Charakterystyka pierwszego ogniska autochtonicznej dengi w Hiszpanii (sierpień–wrzesień 2018 r.). Acta Tropica, tom 205. https://doi.org/10.1016/j.actatropica.2020.105402
Montalvo, T., Higueros, A., Valsecchi, A., Realp, E., Vila, C., Ortiz, A., Peracho, V., & Figuerola, J. 2022. Skuteczność modyfikacji kanałów ściekowych w celu ograniczenia reprodukcji Culex pipiens i Aedes albopictus w Barcelonie w Hiszpanii. Patogeny, 11(4), 423. https://doi.org/10.3390/pathogens11040423
Nadal-Barón, P., Bou-Monclus, M. A., Serra, G. F., Granell, S. P., Vergés, S. M., López, S. C., Sanz, A. B., Mateo, A. I. M., Calleja, I. M., Vallverdú, R. M. V., Navas, B. V., Bueno, E. G., Corbella, I., Navero-Castillejos, J., Andrés, C., Antón, A., Chacón, C., Mendioroz, J., Muñoz, E. F., Martínez, M. J., Sulleiro, E. 2026. autochtoniczne ognisko dengi w Hiszpanii w 2024 r. Journal of Travel Medicine, 33 (4). https://doi.org/10.1093/jtm/ta
Semenza J.C. i Paz S. 2021. Zmiana klimatu i choroby zakaźne w Europie: Wpływ, projekcja i adaptacja. The Lancet Regional Health (ang.). Europa, 9, 100230. https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2021.100230
Treskova, M., Montalvo, T., Rocklöv, J., Hatfield, C., Bartumeus, F., Dasgupta, S., Encarnação, J., Lowe, R., Semenza, J. C., Stiles, P., Noya, J., Valsecchi, A., Bärnighausen, T., Palmer, J. R. B., Bunker, A. 2025. Wpływ drenów burzowych chroniących przed komarami na liczebność komarów dorosłych i larwalnych: Protokół z badania kontrolowanego IDAlErt storm drAin randomiSed (IDEAS). MethodsX, tom 14. https://doi.org/10.1016/j.mex.2024.103102
Opublikowano w Climate-ADAPT: Nov 9, 2026
Please contact us for any other enquiry on this Case Study or to share a new Case Study (email climate.adapt@eea.europa.eu)
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?