All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodies
An official website of the European Union | How do you know?
Environmental information systems
PL
zdrowia odgrywa kluczową rolę w dobrostanie społeczeństwa, ale również w znacznym stopniu przyczynia się do emisji gazów cieplarnianych. Chociaż badanie zagrożeń dla zdrowia wynikających ze zmiany klimatu jest obecnie ugruntowaną dziedziną badań (Kirk i in. 2021, Pichler i in., 2019), nasze rozumienie wkładu sektora opieki zdrowotnej w zmianę klimatu poprzez emisje gazów cieplarnianych wciąż się rozwija.
W ramach dążenia do dekarbonizacji społeczeństwa, aby osiągnąć neutralność emisyjną, częścią rozwiązania musi być zatem podjęcie działań mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w sektorze opieki zdrowotnej. Dlatego zrozumienie, gdzie występują emisje w systemach opieki zdrowotnej, ma kluczowe znaczenie dla określenia możliwości działań w dziedzinie klimatu.
Jakie są źródła emisji gazów cieplarnianych w sektorze zdrowia?
Zgodnie ze standardami rozliczania emisji gazów cieplarnianych emisje z sektora zdrowia można podzielić na trzy główne kategorie:
- Emisje bezpośrednie (zakres 1) pochodzą ze zużycia energii na miejscu, takiego jak ogrzewanie, chłodzenie i generatory, oraz ze stosowania gazów medycznych o dużym wpływie, takich jak środki znieczulające.
- Emisje pośrednie z zakupionej energii (zakres 2) są powiązane z energią elektryczną, ogrzewaniem i chłodzeniem zakupionymi od dostawców zewnętrznych.
- Inne emisje pośrednie (zakres 3) obejmują emisje z produkcji i transportu produktów farmaceutycznych, sprzętu medycznego i usług gastronomicznych, a także z transportu personelu i pacjentów, usług sprzątania i gospodarowania odpadami.
Źródło: Źródło: Health Care Without Harm (Opieka zdrowotna bez szkody), 2022 r.
W Unii Europejskiej sektor opieki zdrowotnej odpowiadał za 4,29 % krajowych emisji gazów cieplarnianych średnio w 2014 r. (Opieka zdrowotna bez szkody, 2021 r.). Istnieją jednak znaczne różnice między państwami pod względem odsetka krajowych emisji powodowanych przez opiekę zdrowotną (od 2 % do 6 % w niektórych krajach) oraz pod względem samych źródeł emisji związanych z opieką zdrowotną, sklasyfikowanych w zakresach.
Uwagi: Dane odnoszą się do 2018 r. *Średnie EEA-32 nie obejmują Cypru, Liechtensteinu i Malty, ponieważ dane dotyczące tych państw nie były dostępne.
Zakres 1 odnosi się do emisji bezpośrednich występujących w zakładach opieki zdrowotnej. Zakres 2 odnosi się do pośrednich emisji z zakupionej energii elektrycznej wykorzystywanej w zakładach opieki zdrowotnej. Zakres 3 odnosi się do wszystkich innych emisji pośrednich w całym łańcuchu dostaw opieki zdrowotnej.
Źródło: Źródło: OECD (2025).
Większość emisji związanych z opieką zdrowotną pochodzi ze źródeł pośrednich. W 2018 r. około 78 % emisji związanych z opieką zdrowotną w państwach UE pochodziło z łańcuchów dostaw (zakres 3), co podkreśla znaczenie systemów zamówień publicznych i produkcji w wysiłkach na rzecz ograniczenia emisji (średnia UE z 2018 r. z wyłączeniem Cypru i Malty, obliczenia własne na podstawie OECD, 2025 r.).
Emisje z opieki zdrowotnej w liczbach
4.29%
Udział wszystkich krajowych emisji opartych na popycie 1
78%
emisje związane z opieką zdrowotną pochodzą z łańcuchów dostaw (zakres 3) 1
77%
Wzrost emisji gazów cieplarnianych z globalnego przemysłu farmaceutycznego 2
1 średnia EEA-32 z 2018 r. (z wyłączeniem Cypru, Liechtensteinu i Malty, obliczenia własne na podstawie OECD, 2025 r.)
2 1995–2019 (Haagenars i in., 2025 r.)
Jak opieka zdrowotna może ograniczyć emisje?
Najbardziej skuteczne dźwignie dekarbonizacji opieki zdrowotnej różnią się w poszczególnych krajach w zależności od udziału każdego zakresu emisji w całkowitych emisjach sektora zdrowia.
Ograniczenie emisji zakresu 1 wiąże się albo z poprawą efektywności wykorzystania energii ze źródeł kopalnych, albo z przejściem na odnawialne źródła energii pierwotnej do ogrzewania i chłodzenia. W kontekście szpitali ograniczenie wycieku niektórych gazów medycznych może mieć wpływ na emisje gazów cieplarnianych, ponieważ niektóre gazy stosowane jako środki znieczulające, takie jak desfluoran, mają efekt cieplarniany setki razy silniejszy niż dwutlenek węgla (Opieka zdrowotna bez szkody, 2019). Emisje pochodzące ze zużycia energii w transporcie pacjentów również wchodzą w zakres 1 emisji, które można zmniejszyć dzięki wykorzystaniu pojazdów elektrycznych zamiast pojazdów wyposażonych w silniki spalinowe wewnętrznego spalania oraz dzięki przejściu na bardziej zrównoważone paliwa lotnicze do transportu lotniczego pacjentów.
W kontekście redukcji emisji zakresu 2 przejście z zasilania paliwem kopalnym na zasilanie energią ze źródeł odnawialnych stanowi ważną dźwignię redukcji emisji. W przypadku wysokoemisyjnych systemów lokalnego chłodzenia lub ogrzewania zaopatrujących szpitale konieczna może być modernizacja sieci chłodzenia lub ogrzewania w celu uwzględnienia bardziej zrównoważonych źródeł energii, aby ograniczyć emisje. Ponadto zmniejszenie zużycia energii elektrycznej poprzez inwestowanie w efektywność energetyczną budynków jest również dźwignią redukcji emisji z zakupionej energii elektrycznej.
Redukcja emisji zakresu 3 obejmuje ograniczenie emisji pośrednich z produkcji i transportu produktów lub osób na miejsce. Produkcja produktów farmaceutycznych i wyrobów medycznych może być głównym źródłem emisji gazów cieplarnianych dzięki energochłonnym procesom niezbędnym do ich produkcji. W przypadku tych źródeł emisji działania muszą być podejmowane na poziomie producentów, ale także na poziomie strategii zamówień dla pracowników służby zdrowia, w których priorytetowo traktuje się produkty wytwarzane w sposób zrównoważony. Zrównoważone dostawy żywności do szpitali mogą być również dźwignią redukcji emisji zakresu 3 dzięki stosowaniu produktów pozyskiwanych lokalnie o niższym śladzie węglowym i zmianom organizacyjnym w celu zapobiegania marnotrawieniu żywności (Talbot i in., 2025). Ponadto bardziej zrównoważone gospodarowanie odpadami, wodą i urządzeniami sanitarnymi może również przyczynić się do zmniejszenia emisji zakresu 3 (Oruçoğlu i in., 2024).
Ograniczając emisje ze źródeł bezpośrednich i pośrednich, można kompleksowo zmniejszyć ślad działalności w zakresie opieki zdrowotnej, jak pokazuje przykład genewskiego systemu opieki zdrowotnej:
Źródło: Na podstawie: Mermillod i in., 2024
Oprócz szeroko zakrojonych środków wskazanych w niniejszym dokumencie literatura podkreśla również znaczenie zmiany codziennych praktyk w opiece zdrowotnej w celu osiągnięcia redukcji emisji. Ostatecznie można osiągnąć bardziej zrównoważony środowiskowo system opieki zdrowotnej, jeżeli pracownicy służby zdrowia wezmą na pokład najlepsze praktyki i zastosują je w swojej codziennej pracy (Yeboah i in., 2024).
Przykłady inicjatyw
Poniższe przykłady z całej Europy ilustrują, w jaki sposób różne rodzaje inicjatyw mogą przeciwdziałać emisjom w różnych zakresach sektora opieki zdrowotnej:
Odniesienia
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?
Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.
Wyłączenie odpowiedzialności
To tłumaczenie zostało wygenerowane przez eTranslation, narzędzie do tłumaczenia maszynowego udostępnione przez Komisję Europejską.