All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodies
An official website of the European Union | How do you know?
Environmental information systems
EL
This page is currently under construction, so it may look a bit different than you're used to. We're in the process of preparing a new layout to improve your experience. A fresh new look for the adaptation options pages is coming soon.
Η χρήση αποδοτικότερων τεχνικών άρδευσης μετριάζει τον αυξανόμενο κίνδυνο λειψυδρίας και ξηρασίας που εντείνεται από την κλιματική αλλαγή, διασφαλίζοντας παράλληλα σταθερές αποδόσεις καλλιεργειών και βιώσιμη διαχείριση των πόρων.
Increasing the effectiveness of water use in agriculture for irrigation is a key strategy to address growing water scarcity under climate change. Agriculture is one of the largest water-consuming sectors, and improving irrigation helps reduce losses from evaporation, runoff, and inefficient systems. This option promotes the shift from traditional gravity-fed irrigation to more efficient pressurized systems, such as drip and sprinkler irrigation, which deliver water directly and evenly to crops. It also includes practices like deficit irrigation, where crops are intentionally supplied with less than their full water needs to maximize yield per unit of water.
Crop-specific approaches, such as alternate wetting and drying in rice fields, can be further considered to further save water. Better timing of irrigation, supported by tools like weather forecasts, soil moisture monitoring, and digital advisory services, ensures water is applied only when needed.
Combining efficient irrigation methods with renewable energy sources, such as solar-powered pumps, enhances sustainability by reducing both water and energy demands. Overall, this option seeks to optimize water productivity in farming systems, ensuring crops receive sufficient water while minimizing waste and enhancing resilience to climate variability. This should be embedded in wider strategies to make agriculture more sustainable and resilient to climate change.
Φόντα
- Increases resilience of farming systems to drought and climate variability.
- Stabilizes or improves crop yields through better water management.
- Contributes to climate mitigation when combined with renewable energy (e.g., solar pumps).
- Reduces energy use and lowers pumping costs due to efficient water delivery.
- Reduces pressure on local surface water and groundwater resources.
- Contributes to water quality improvement due to less runoff and nutrient leaching.
- May save costs from more efficient use of water and fertilizers.
- Contributes to enhanced soil health by avoiding over-irrigation and waterlogging.
- May allow for more flexibility in cropping systems, enabling cultivation of more water-sensitive crops.
- Contributes to the overall sustainability of the agricultural sector.
Μειονεκτήματα
- High initial investment costs for modern irrigation systems (drip, sprinkler) and monitoring equipment requiring incentives for farmers.
- Technical complexity requiring skilled operation, maintenance, and farmer training.
- Unequal access to technology or funding, favoring larger or wealthier farms.
- Energy demand for pressurized irrigation systems.
- Soil salinization risk in areas with poor drainage or over-irrigation, if poorly managed.
Σχετικές συνέργειες με τον μετριασμό
Reducing energy demand, Transition to renewable energy
Διαβάστε το πλήρες κείμενο της επιλογής προσαρμογής
Περιγραφή
Η υγρασία του εδάφους, που αναφέρεται επίσης ως «πράσινο νερό», είναι το συστατικό του κύκλου του νερού που είναι προσβάσιμο για τις ρίζες των φυτών. Η υγρασία του εδάφους πέφτει σε περιόδους ανεπαρκούς βροχόπτωσης. Η άρδευση είναι ο πιο ευρέως χρησιμοποιούμενος τρόπος για την καταπολέμηση της έλλειψης νερού στο έδαφος και, κατά συνέπεια, της μακράν επικρατούσας χρήσης νερού στη γεωργία. Στην Ευρώπη, η γεωργία αντιπροσωπεύει περίπου το 32 % της συνολικής άντλησης νερού, αλλά φθάνει περίπου το 80 % και άνω στις μεσογειακές χώρες. Ο ρόλος και ο αντίκτυπος της άρδευσης ποικίλλει ανάλογα με τις περιφέρειες και τις επικρατούσες κλιματικές συνθήκες: ενώ στη Νότια Ευρώπη η άρδευση αποτελεί βασικό συστατικό της γεωργικής παραγωγής, στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη τα χωράφια αρδεύονται σποραδικά και συνήθως μόνο σε ξηρές θερινές περιόδους.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της IPCC (AR6), η περιεκτικότητα του εδάφους σε νερό στη Νότια Ευρώπη θα μειωθεί· οι συνθήκες κορεσμού και αποστράγγισης θα είναι όλο και πιο σπάνιες και θα περιορίζονται σε περιόδους το χειμώνα και την άνοιξη. Κατά συνέπεια, η ζήτηση αρδευτικού νερού μπορεί να αυξηθεί σημαντικά για την περιοχή της Μεσογείου. Η άρδευση θα καταστεί αναγκαία σε ορισμένα άλλα μέρη της Ευρώπης, ενώ η ζήτηση θα μειωθεί σε τμήματα της βόρειας Ευρώπης όπου οι βροχοπτώσεις είναι πιθανό να αυξηθούν. Ο τομέας της ενέργειας (υδροηλεκτρική ενέργεια) θα ασκήσει πρόσθετη πίεση στους υδάτινους πόρους. Με αυτές τις εξελίξεις, απαιτούνται πιο ισχυρή διαχείριση των υδάτων και πολιτικές για τη διαχείριση της αυξανόμενης ανταγωνιστικής ζήτησης μεταξύ των διαφόρων τομέων και χρήσεων.
Μερικοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της άρδευσης είναι:
- Μετάβαση από τη βαρυτική άρδευση σε σύγχρονα συστήματα υπό πίεση (π.χ. στάγδην άρδευση και άρδευση με καταιωνιστήρες) . Αυτό παρέχει βελτιωμένη απόδοση μεταφοράς και μειωμένη ζήτηση νερού για άρδευση. Επίσης γνωστό ως μικρο-άρδευση ή τεχνολογία στάγδην άρδευσης, αυτό το σύστημα εξοικονομεί νερό και ενέργεια μειώνοντας τη διαπνοή των καλλιεργειών, την εξάτμιση και τις επιφανειακές απορροές.
- Ελλειμματική άρδευση (άρδευση κάτω από τις πλήρεις απαιτήσεις καλλιέργειας-νερού) με στόχο τη μέγιστη παραγωγή ανά μονάδα καταναλισκόμενου νερού. Μια μικρή, αλλά αυξανόμενη προσοχή έχει δοθεί σε αυτή την προσέγγιση. Η παραγωγικότητα του νερού αυξάνεται με ελλειμματική άρδευση. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της τεχνικής απαιτεί προσαρμογές στα γεωργικά συστήματα. Δεδομένου ότι η ανταπόκριση των καλλιεργειών στην καταπόνηση των υδάτινων πόρων ποικίλλει σημαντικά, απαιτείται καλή γνώση της συμπεριφοράς των καλλιεργειών για την εφαρμογή αυτής της τεχνολογίας.
- Βελτιωμένος χρονισμός άρδευσης (κλιματικά έξυπνη άρδευση ή άρδευση ακριβείας). Αυτό βασίζεται στη βελτίωση της πρόγνωσης του καιρού, της υδρολογικής παρακολούθησης, των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, της βελτιωμένης τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και των γεωργικών συμβουλευτικών υπηρεσιών με βάση τις καιρικές συνθήκες για την πρόληψη και την ετοιμότητα (βλ. επιλογή προσαρμογής για τη γεωργία ακριβείας).
- Διαφορετικές τεχνικές μπορούν να εφαρμοστούν σε συγκεκριμένες καλλιέργειες. Παραδείγματος χάριν, η διαλείπουσα/αυτοματοποιημένη άρδευση (εναλλακτική διαβροχή και ξήρανση) μπορεί να εξεταστεί για τα paddies. Χρησιμοποιεί το νερό αποτελεσματικά, μειώνει το κόστος εργασίας και αυξάνει τις αποδόσεις (Masseroni et al. 2018). Αυτή η τεχνική είναι αρκετά ειδική για το ρύζι και μπορεί να μην ισχύει για άλλες καλλιέργειες.
Η βελτιωμένη άρδευση μπορεί να συμπληρωθεί με άλλες επιλογές εξοικονόμησης νερού (βλ., για παράδειγμα, την επιλογή επαναχρησιμοποίησης του νερού για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και της έλλειψης νερού στο έδαφος. Εάν χρησιμοποιούνται ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (π.χ. αντλίες ηλιακής ενέργειας) για την τροφοδοσία αυτών των καινοτόμων συστημάτων άρδευσης, η εξοικονόμηση νερού συνδυάζεται επίσης με τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.
Συμμετοχή των ενδιαφερομένων
Τα κράτη μέλη μπορούν να συμμετέχουν σε οποιαδήποτε ενέργεια για την αναδιοργάνωση των αρδευτικών συστημάτων και υποδομών, για τις αξιοσημείωτες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνέπειές τους. Δεν θα πρέπει να συμμετέχουν μόνο οι κύριοι παράγοντες του γεωργικού τομέα, αλλά και εκείνοι των τομέων που ανταγωνίζονται τη γεωργία για τους ίδιους υδάτινους πόρους. Πιθανές γειτονικές βιομηχανίες θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην εξασφάλιση ηλιακών αντλιών ή να επενδύσουν σε έξυπνες τεχνολογίες για το κλίμα. Με δεδοένε τι θετικέ piροσδοκώενε εpiιpiτώσει στο σύνολο του κύκλου του νερού, οι piεριβαλλοντικέ ενώσει και οι ΜΚΟ piρέpiει να είναι piροδραστικέ όσον αφορά την ενθάρρυνση τη χρήση καινοτόων συστηάτων για τη βελτίωση τη άρδευση. Η διάδοση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την υπερβολική χρήση του νερού και τη βιώσιμη χρήση - ιδίως στον γεωργικό τομέα - είναι ουσιαστικής σημασίας και μπορεί να οδηγήσει σε πιθανές θετικές επιπτώσεις σε επίπεδο τοπίου.
Επιτυχία και περιοριστικοί παράγοντες
Χωρίς προσαρμογή στις πρακτικές άρδευσης νερού σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, η αποτυχία καλλιέργειας είναι πιθανή σε περιοχές επιρρεπείς στην ξηρασία, ιδίως αν ληφθούν υπόψη τα χειρότερα κλιματικά σενάρια. Όταν εφαρμόζεται προσαρμογή στα συστήματα άρδευσης, οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις μπορούν να είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένες για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας που οφείλεται στην κλιματική αλλαγή. Η λειτουργία των τοπίων μπορεί να αποκατασταθεί ή να διατηρηθεί μέσω της επαναχρησιμοποίησης και της αποθήκευσης των υδάτων. Η εξοικονόμηση ενέργειας μπορεί να επιτευχθεί μέσω αποτελεσματικού αρδευτικού σχεδιασμού και υλοποίησης. Η εξοικονόμηση ενέργειας και νερού είναι ένα από τα μεγαλύτερα κίνητρα που μπορούν να ενισχύσουν τη χρήση αποδοτικών συστημάτων άρδευσης. Το κόστος της ενέργειας αυξάνεται και τα τιμολόγια ύδρευσης, αν και ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των διαφόρων χωρών, μπορεί να είναι σημαντικά σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης.
Ωστόσο, οι γεωργοί είναι συχνά απρόθυμοι να εφαρμόσουν καινοτόμες πρακτικές διαχείρισης, διότι οποιαδήποτε αλλαγή της συνήθους πρακτικής είναι δαπανηρή και απαιτεί προσπάθεια. Η έλλειψη γνώσεων, τεχνολογικών ικανοτήτων ή επιστημονικών στοιχείων ανά τοποθεσία αποτελούν επίσης εμπόδια. Τα συστήματα για την έγκριση των μηχανισμών άντλησης και τιμολόγησης των υδάτων στις χώρες της ΕΕ περιέχουν πολλές εξαιρέσεις για τη χρήση των γεωργικών υδάτων. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) χρηματοδοτεί έργα και πρακτικές που αναμένεται να βελτιώσουν τη βιώσιμη χρήση των υδάτων. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν λίγα κίνητρα για τους γεωργούς ώστε να εφαρμόζουν αποδοτικότερες τεχνολογίες (ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, 2021).
Κόστος και οφέλη
Οι τιμές του νερού και το κόστος άρδευσης είναι εξαιρετικά ποικίλα σε τοπικό επίπεδο, καθένα από τα οποία έχει διαφορετικό τιμολόγιο για τη χρήση του νερού. Κάποιοι πληρώνουν ανά εκτάριο και παίρνουν απεριόριστη χρήση νερού, κάποιοι πληρώνουν ανά όγκο που αντλείται από το ποτάμι. Άλλες κοινότητες χρεώνουν ανά λίτρο χρήσης (Esteve et al., 2015). Ως εκ τούτου, η χρήση νέων αποδοτικών συστημάτων άρδευσης που μειώνουν τη συνολική ποσότητα νερού που χρησιμοποιούν οι γεωργοί μπορεί να έχει διαφορετικές επιπτώσεις στην εξοικονόμηση κόστους, ανάλογα με τις διαφορετικές τοποθεσίες. Οι αντλίες μπορούν να κοστίσουν μεταξύ 3000-46000 ευρώ. Το κόστος αυτό εξαρτάται από το αν είναι ντίζελ ή ηλεκτρικό και από το αν περιλαμβάνονται τα εργαλεία παρακολούθησης και οι διακόπτες. Ο αγωγός μπορεί να κυμαίνεται από 3,20 έως 9,80 EUR/m για τους φορητούς σωλήνες ή από 5,70 έως 18,50 EUR/m για τους υπόγειους σωλήνες, ανάλογα με τη διάμετρο (ΓΔ ENV, 2012).
Τα μέτρα προσαρμογής στην άρδευση καταδεικνύουν οφέλη σε όλες τις περιοχές με υψηλό γεωργικό μερίδιο χρήσης γλυκών υδάτων. Τα οφέλη μπορούν να επιτευχθούν μόνο εάν το συντηρημένο νερό αποθηκεύεται για αποδοτική και κλιματικά έξυπνη χρήση (δηλαδή ξηρές ημέρες, με αποτελεσματικές μεθόδους άρδευσης).
Η εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών διαχείρισης στην άρδευση συχνά συνοδεύεται από εκπαιδευτικά προγράμματα για τους γεωργούς, βελτιώνοντας έτσι τις γνώσεις τους και την ευαισθητοποίησή τους όσον αφορά την κλιματική αλλαγή.
Τα βελτιωμένα συστήματα άρδευσης που χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τους υδάτινους πόρους ελαχιστοποιούν τις επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κύκλο του νερού, με θετικές επιπτώσεις σε ολόκληρο το οικοσύστημα. Η εξοικονόμηση ενέργειας και η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι άλλα οφέλη, ειδικά εάν το ενεργειακά αποδοτικό σύστημα συνδυάζεται με τη χρήση ηλιακών αντλιών.
Νομικές πτυχές
Η ΚΓΠ της ΕΕ παρέχει επιδοτήσεις για μέτρα προσαρμογής στην άρδευση που περιλαμβάνουν βιώσιμη χρήση του νερού. Ορισμένα μέτρα είναι υποχρεωτικά για τους γεωργούς, ενώ άλλα εξαρτώνται από την εθελοντική συμμετοχή των γεωργών. Επιπλέον, τόσο η οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ για τα ύδατα όσο και ο μηχανισμός πολλαπλής συμμόρφωσης της ΚΓΠ (δηλαδή οι ενισχύσεις που εξαρτώνται από περιβαλλοντικές υποχρεώσεις) αποσκοπούν στη διασφάλιση των ευρωπαϊκών συστημάτων επιφανειακών και υπόγειων υδάτων.
Η ΚΓΠ μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων συστημάτων άρδευσης και τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων στις γεωργικές εκτάσεις. Παραδείγματα υποστηριζόμενων δράσεων περιλαμβάνουν μέτρα μεταφοράς γνώσεων και πληροφοριών, καθώς και δράσεις για επενδύσεις σε υλικά περιουσιακά στοιχεία, όπως υποδομές που σχετίζονται με την παροχή και την εξοικονόμηση νερού.
Χρόνος υλοποίησης
Με τη σωστή τεχνολογία, κατάρτιση και πόρους, τα μέτρα προσαρμογής στην άρδευση μπορούν να εφαρμοστούν σχετικά γρήγορα (2-5 έτη). Αυτό μπορεί να απαιτήσει ορισμένες τοπικές διαρθρωτικές αλλαγές.
Διάρκεια ζωής
Η διάρκεια ζωής κυμαίνεται μεταξύ 5 και 15 ετών, ανάλογα με το ειδικό μέτρο i c. Η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα αυτής της επιλογής για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας στον γεωργικό τομέα εξαρτάται επίσης από τη σοβαρότητα της κλιματικής αλλαγής που θα βιώσουν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες.
Αναφορές
Esteve, P. et al. (2015) ‘A hydro-economic model for the assessment of climate change impacts and adaptation in irrigated agriculture’, Ecological Economics, 120, pp. 49–58. doi:https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2015.09.017.
Grafton R. Q. et al. (2018) ‘The paradox of irrigation efficiency’, Science, 361(6404), pp. 748–750. doi:10.1126/science.aat9314.
Iglesias, A. and Garrote, L. (2015) ‘Adaptation strategies for agricultural water management under climate change in Europe’, Agricultural Water Management, 155, pp. 113–124. doi:https://doi.org/10.1016/j.agwat.2015.03.014.
Masseroni, D. et al. (2018) ‘Evaluating performances of the first automatic system for paddy irrigation in Europe’, Agricultural Water Management, 201, pp. 58–69. doi:10.1016/j.agwat.2017.12.019.
Singh, C., Ford, J., Ley, D. et al. Assessing the feasibility of adaptation options: methodological advancements and directions for climate adaptation research and practice. Climatic Change 162, 255–277 (2020). https://doi-org.ezproxy.library.wur.nl/10.1007/s10584-020-02762-x
Ιστότοποι:
Δημοσιεύτηκε στο Climate-ADAPT: Apr 11, 2025
Σχετικοί Πόροι
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?
Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.
Αποκλεισμός ευθύνης
Αυτή η μετάφραση δημιουργείται από το eTranslation, ένα εργαλείο μηχανικής μετάφρασης που παρέχεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.