Βελτίωση της αποτελεσματικότητας της άρδευσης

Οισυμμετοχικοίφορείς μπορούν νασυμμετέχουνσεοποιαδήποτε δέσμευσηγιατην αναδιοργάνωση των συστημάτων και των υποδομών άρδευσης, για τις αξιοσημείωτες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνέπειές τους. Θα πρέπει να συμμετέχουν όχι μόνο οι κύριοι παράγοντεςτου γεωργικού τομέα, αλλά και εκείνοι των τομέων που ανταγωνίζονται τη γεωργία για τους ίδιους υδάτινους πόρους. Πιθανές γειτονικές βιομηχανίες θα μπορούσαν να εμπλακούν για να εξασφαλίσουν ηλιακές αντλίες ή να επενδύσουν σε κλιματικές έξυπνες τεχνολογίες. Δεδομένων των θετικών αναμενόμενων επιπτώσεων στον κύκλο του νερού στο σύνολό του, οιπεριβαλλοντικές ενώσεις και οιΜΚΟαναμένεται να είναι προορατικοί για την ενθάρρυνση της χρήσης καινοτόμων συστημάτων για τη βελτίωση της άρδευσης. Η διάδοση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την υπερβολική χρήση των υδάτων και τη βιώσιμη χρήση — ιδίως στον γεωργικό τομέα είναι απαραίτητη και μπορεί να οδηγήσει σε πιθανές θετικές επιπτώσεις σεεπίπεδοτοπίου.

Χωρίς προσαρμογήστις πρακτικέςάρδευσης νερούσε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, ηαστοχίατων καλλιεργειώνείναι πιθανή σε περιοχές επιρρεπείς στην ξηρασία, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη τα χειρότερασενάρια για το κλίμα. Ότανεφαρμόζεται η προσαρμογή των συστημάτων άρδευσης, οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις μπορούν να είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένες για να αντιμετωπίσουν τη λειψυδρία λόγω της κλιματικής αλλαγής. Η λειτουργία των τοπίων μπορεί να αποκατασταθεί ή να διατηρηθεί μέσω της επαναχρησιμοποίησης και αποθήκευσης του νερού. Η ενέργεια μπορεί να εξοικονομηθεί μέσω του αποτελεσματικού σχεδιασμού και της εφαρμογής της άρδευσης. Η εξοικονόμηση ενέργειας και νερού είναι ένα από τα μεγαλύτερα κίνητρα που μπορούν να ενισχύσουν τα αποδοτικά συστήματα άρδευσης. Το κόστος της ενέργειας αυξάνεται και τα τιμολόγια νερού, αν και πολύ μεταβλητά μεταξύ των διαφόρων χωρών, μπορούν να είναι σημαντικά σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης.

Ωστόσο, οι αγρότες είναι συχνά απρόθυμοι να εφαρμόσουν καινοτόμεςπρακτικές διαχείρισης, επειδή οποιαδήποτε αλλαγή της συνήθους πρακτικής είναι δαπανηρή και απαιτεί προσπάθεια. Η έλλειψη γνώσεων, τεχνολογικής ικανότητας ή επιστημονικώνστοιχείωνπου αφορούν συγκεκριμένες εγκαταστάσεις αποτελούν επίσης εμπόδια. Τα συστήματα για την έγκριση μηχανισμών άντλησης νερού και τιμολόγησης του νερού στις χώρες της ΕΕ περιέχουν πολλές εξαιρέσεις για τη χρήση γεωργικών υδάτων.  Η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) χρηματοδοτεί έργα και πρακτικές που αναμένεται να βελτιώσουν τη βιώσιμη χρήση των υδάτων.Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν λίγα κίνητρα για τους γεωργούς για την εφαρμογή αποδοτικότερων τεχνολογιών (ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, 2021).

Οι τιμές του νερού και το κόστος άρδευσης είναι εξαιρετικά ποικίλα σε τοπικό επίπεδο, καθένα από τα οποία έχει διαφορετικό τιμολόγιο για τη χρήση του νερού. Μερικοί πληρώνουν ανά εκτάριο και λαμβάνουν απεριόριστη χρήση νερού, άλλοι πληρώνουν ανά όγκο που αντλείται από το ποτάμι. Άλλες κοινότητες χρεώνουν ανά λίτρο χρήσης (Esteve et al., 2015). Ως εκ τούτου, η χρήση νέων αποτελεσματικών συστημάτων άρδευσης που μειώνουν τη συνολική ποσότητα νερού που χρησιμοποιούν οι γεωργοί μπορεί να έχει διαφορετικές επιπτώσεις στην εξοικονόμηση κόστους, ανάλογα με τις διαφορετικές τοποθεσίες. Οι αντλίες κοστίζουν μεταξύ 3000 και 46 000 EUR. Αυτό το κόστος εξαρτάται από το αν είναι ντίζελ ή ηλεκτρικό, και αν περιλαμβάνονται τα εργαλεία παρακολούθησης και οι διακόπτες. Ο αγωγός μπορεί να κυμαίνεται από 3,20 έως 9,80 EUR/m για φορητούς σωλήνες ή 5,70-18,50 EUR/m για υπόγειους σωλήνες, ανάλογα με τη διάμετρο (ΓΔ ENV, 2012).

Τα μέτρα προσαρμογής στην άρδευση καταδεικνύουν οφέλη σε όλες τις περιοχές με υψηλό γεωργικό μερίδιο χρήσης γλυκών υδάτων. Τα οφέλη μπορούν να επιτευχθούν μόνο εάν το διατηρημένο νερό αποθηκεύεται για αποδοτική και κλιματικά έξυπνη χρήση (π.χ. ξηρές ημέρες, με αποτελεσματικές μεθόδους άρδευσης). 

Η εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών διαχείρισης στην άρδευση συχνά συνοδεύεται από εκπαιδευτικά προγράμματα για τουςαγρότες,βελτιώνοντας έτσι τις γνώσεις τους και την ευαισθητοποίηση τους σχετικά με την κλιματική αλλαγή. 

Βελτιωμένα συστήματα άρδευσης που χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τους υδάτινους πόρους ελαχιστοποιούν τις επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κύκλο του νερού, με θετικές επιπτώσεις σε ολόκληρο το οικοσύστημα. Η εξοικονόμηση ενέργειας και η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι άλλα οφέλη, ειδικά εάν το ενεργειακά αποδοτικό σύστημα συνδυάζεται με τη χρήση ηλιακών αντλιών. 

Η ΚΓΠ της ΕΕ προβλέπει επιδοτήσεις για μέτρα προσαρμογής στην άρδευση που περιλαμβάνουν βιώσιμη χρήση του νερού. Ορισμένα μέτρα είναι υποχρεωτικά για τους γεωργούς, ενώ άλλα εξαρτώνται από την εθελοντική συμμετοχή των γεωργών. Επιπλέον, τόσο η οδηγία πλαίσιο της ΕΕγια τα ύδατα όσοκαι ο μηχανισμός πολλαπλής συμμόρφωσης της ΚΓΠ (δηλαδή οι ενισχύσεις που εξαρτώνται από περιβαλλοντικές υποχρεώσεις)αποσκοπούν στηδιαφύλαξη των ευρωπαϊκών συστημάτων επιφανειακών και υπόγειων υδάτων.  

ΗΚΓΠμπορεί να στηρίξει τη μαγεία σε αποδοτικότερα συστήματα άρδευσης και στη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων στις γεωργικές εκτάσεις. Παραδείγματα υποστηριζόμενων δράσεων περιλαμβάνουν μέτραμεταφοράς γνώσεων και πληροφοριών, καθώς καιδράσεις για επενδύσεις σε υλικά περιουσιακά στοιχεία, όπως υποδομές που σχετίζονται με την παροχή και εξοικονόμηση νερού. 

Με τη σωστή τεχνολογία, κατάρτιση και πόρους, τα μέτρα προσαρμογής στην άρδευση μπορούν να εφαρμοστούν σχετικά γρήγορα (2-5 έτη). Αυτό μπορεί να απαιτήσει ορισμένες τοπικές διαρθρωτικές αλλαγές.

Η διάρκεια ζωής κυμαίνεται μεταξύ 5 και 15 ετών, ανάλογα με το είδοςic μέτρο. Η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα αυτής της επιλογής για την αντιμετώπιση τηςλειψυδρίας στον γεωργικό τομέα εξαρτάται επίσης από τη σοβαρότητα της κλιματικής αλλαγής που θα σημειωθεί στις ευρωπαϊκές περιφέρειες.