Βελτίωση της αποδοτικότητας της άρδευσης

Τα κράτη μέλη μπορούν να συμμετέχουν σε οποιαδήποτε ενέργεια για την αναδιοργάνωση των αρδευτικών συστημάτων και υποδομών, για τις αξιοσημείωτες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνέπειές τους. Δεν θα πρέπει να συμμετέχουν μόνο οι κύριοι παράγοντες του γεωργικού τομέα, αλλά και εκείνοι των τομέων που ανταγωνίζονται τη γεωργία για τους ίδιους υδάτινους πόρους. Πιθανές γειτονικές βιομηχανίες θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην εξασφάλιση ηλιακών αντλιών ή να επενδύσουν σε έξυπνες τεχνολογίες για το κλίμα. Με δεδοένε τι θετικέ piροσδοκώενε εpiιpiτώσει στο σύνολο του κύκλου του νερού, οι piεριβαλλοντικέ ενώσει και οι ΜΚΟ piρέpiει να είναι piροδραστικέ όσον αφορά την ενθάρρυνση τη χρήση καινοτόων συστηάτων για τη βελτίωση τη άρδευση. Η διάδοση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την υπερβολική χρήση του νερού και τη βιώσιμη χρήση - ιδίως στον γεωργικό τομέα - είναι ουσιαστικής σημασίας και μπορεί να οδηγήσει σε πιθανές θετικές επιπτώσεις σε επίπεδο τοπίου.

Χωρίς προσαρμογή στις πρακτικές άρδευσης νερού σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, η αποτυχία καλλιέργειας είναι πιθανή σε περιοχές επιρρεπείς στην ξηρασία, ιδίως αν ληφθούν υπόψη τα χειρότερα κλιματικά σενάρια. Όταν εφαρμόζεται προσαρμογή στα συστήματα άρδευσης, οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις μπορούν να είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένες για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας που οφείλεται στην κλιματική αλλαγή. Η λειτουργία των τοπίων μπορεί να αποκατασταθεί ή να διατηρηθεί μέσω της επαναχρησιμοποίησης και της αποθήκευσης των υδάτων. Η εξοικονόμηση ενέργειας μπορεί να επιτευχθεί μέσω αποτελεσματικού αρδευτικού σχεδιασμού και υλοποίησης. Η εξοικονόμηση ενέργειας και νερού είναι ένα από τα μεγαλύτερα κίνητρα που μπορούν να ενισχύσουν τη χρήση αποδοτικών συστημάτων άρδευσης. Το κόστος της ενέργειας αυξάνεται και τα τιμολόγια ύδρευσης, αν και ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των διαφόρων χωρών, μπορεί να είναι σημαντικά σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης. 

Ωστόσο, οι γεωργοί είναι συχνά απρόθυμοι να εφαρμόσουν καινοτόμες πρακτικές διαχείρισης, διότι οποιαδήποτε αλλαγή της συνήθους πρακτικής είναι δαπανηρή και απαιτεί προσπάθεια. Η έλλειψη γνώσεων, τεχνολογικών ικανοτήτων ή επιστημονικών στοιχείων ανά τοποθεσία αποτελούν επίσης εμπόδια. Τα συστήματα για την έγκριση των μηχανισμών άντλησης και τιμολόγησης των υδάτων στις χώρες της ΕΕ περιέχουν πολλές εξαιρέσεις για τη χρήση των γεωργικών υδάτων.  Η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) χρηματοδοτεί έργα και πρακτικές που αναμένεται να βελτιώσουν τη βιώσιμη χρήση των υδάτων. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν λίγα κίνητρα για τους γεωργούς ώστε να εφαρμόζουν αποδοτικότερες τεχνολογίες (ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, 2021).

Οι τιμές του νερού και το κόστος άρδευσης είναι εξαιρετικά ποικίλα σε τοπικό επίπεδο, καθένα από τα οποία έχει διαφορετικό τιμολόγιο για τη χρήση του νερού. Κάποιοι πληρώνουν ανά εκτάριο και παίρνουν απεριόριστη χρήση νερού, κάποιοι πληρώνουν ανά όγκο που αντλείται από το ποτάμι. Άλλες κοινότητες χρεώνουν ανά λίτρο χρήσης (Esteve et al., 2015). Ως εκ τούτου, η χρήση νέων αποδοτικών συστημάτων άρδευσης που μειώνουν τη συνολική ποσότητα νερού που χρησιμοποιούν οι γεωργοί μπορεί να έχει διαφορετικές επιπτώσεις στην εξοικονόμηση κόστους, ανάλογα με τις διαφορετικές τοποθεσίες. Οι αντλίες μπορούν να κοστίσουν μεταξύ 3000-46000 ευρώ. Το κόστος αυτό εξαρτάται από το αν είναι ντίζελ ή ηλεκτρικό και από το αν περιλαμβάνονται τα εργαλεία παρακολούθησης και οι διακόπτες. Ο αγωγός μπορεί να κυμαίνεται από 3,20 έως 9,80 EUR/m για τους φορητούς σωλήνες ή από 5,70 έως 18,50 EUR/m για τους υπόγειους σωλήνες, ανάλογα με τη διάμετρο (ΓΔ ENV, 2012). 

Τα μέτρα προσαρμογής στην άρδευση καταδεικνύουν οφέλη σε όλες τις περιοχές με υψηλό γεωργικό μερίδιο χρήσης γλυκών υδάτων. Τα οφέλη μπορούν να επιτευχθούν μόνο εάν το συντηρημένο νερό αποθηκεύεται για αποδοτική και κλιματικά έξυπνη χρήση (δηλαδή ξηρές ημέρες, με αποτελεσματικές μεθόδους άρδευσης). 

Η εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών διαχείρισης στην άρδευση συχνά συνοδεύεται από εκπαιδευτικά προγράμματα για τους γεωργούς, βελτιώνοντας έτσι τις γνώσεις τους και την ευαισθητοποίησή τους όσον αφορά την κλιματική αλλαγή. 

Τα βελτιωμένα συστήματα άρδευσης που χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τους υδάτινους πόρους ελαχιστοποιούν τις επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κύκλο του νερού, με θετικές επιπτώσεις σε ολόκληρο το οικοσύστημα. Η εξοικονόμηση ενέργειας και η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι άλλα οφέλη, ειδικά εάν το ενεργειακά αποδοτικό σύστημα συνδυάζεται με τη χρήση ηλιακών αντλιών. 

Η ΚΓΠ της ΕΕ παρέχει επιδοτήσεις για μέτρα προσαρμογής στην άρδευση που περιλαμβάνουν βιώσιμη χρήση του νερού. Ορισμένα μέτρα είναι υποχρεωτικά για τους γεωργούς, ενώ άλλα εξαρτώνται από την εθελοντική συμμετοχή των γεωργών. Επιπλέον, τόσο η οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ για τα ύδατα όσο και ο μηχανισμός πολλαπλής συμμόρφωσης της ΚΓΠ (δηλαδή οι ενισχύσεις που εξαρτώνται από περιβαλλοντικές υποχρεώσεις) αποσκοπούν στη διασφάλιση των ευρωπαϊκών συστημάτων επιφανειακών και υπόγειων υδάτων. 

Η ΚΓΠ μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων συστημάτων άρδευσης και τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων στις γεωργικές εκτάσεις. Παραδείγματα υποστηριζόμενων δράσεων περιλαμβάνουν μέτρα μεταφοράς γνώσεων και πληροφοριών, καθώς και δράσεις για επενδύσεις σε υλικά περιουσιακά στοιχεία, όπως υποδομές που σχετίζονται με την παροχή και την εξοικονόμηση νερού. 

Με τη σωστή τεχνολογία, κατάρτιση και πόρους, τα μέτρα προσαρμογής στην άρδευση μπορούν να εφαρμοστούν σχετικά γρήγορα (2-5 έτη). Αυτό μπορεί να απαιτήσει ορισμένες τοπικές διαρθρωτικές αλλαγές. 

Η διάρκεια ζωής κυμαίνεται μεταξύ 5 και 15 ετών, ανάλογα με το ειδικό μέτρο i c. Η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα αυτής της επιλογής για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας στον γεωργικό τομέα εξαρτάται επίσης από τη σοβαρότητα της κλιματικής αλλαγής που θα βιώσουν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες.