Περιορισμοί ύδρευσης και καταμερισμός νερού

Για να διευκολυνθεί η θέσπιση και εφαρμογή μέτρων περιορισμού των υδάτων και καταμερισμού των υδάτων, απαιτείται η συμμετοχή τωνενδιαφερόμενων φορέων. Οι σημαντικότεροι τομείς που επηρεάζονται είναι η εγχώρια ύδρευση, η γεωργία, η βιομηχανία και ο τουρισμός, με τα ενδιαφερόμενα μέρη να είναι άτομα, οργανισμοί, ιδρύματα, φορείς λήψης αποφάσεων ή υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, οι οποίοι καθορίζουν ή επηρεάζονται από αυτά τα μέτρα. Εκτός από τις δυνατότητες άμεσου ελέγχου και επιβολής από τις δημόσιες αρχές, η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών είναι ζωτικής σημασίας για την ευρεία και ορθή εφαρμογή και τον εξορθολογισμό των εν λόγω μέτρων ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα.

Τα μέτρα περιορισμού των υδάτων και καταμερισμού των υδάτων συχνά εφαρμόζονται στο πλαίσιο σχεδίων ή στρατηγικών διαχείρισης της ξηρασίας. Είναι σημαντικό να προωθηθεί η ενεργός συμμετοχή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών κατά την εκπόνηση των εν λόγω σχεδίων για τη λήψη διαφορετικών απόψεων των ενδιαφερόμενων μερών και τον μετριασμό των συγκρούσεων μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών πριν από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η σκόπιμη περιγραφή των νόμιμων ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των συμφερόντων, των αξιών και των προσεγγίσεων όσον αφορά τον κίνδυνο, αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη τέτοιων σχεδίων και στρατηγικών και για τη διασφάλιση της κατανόησης της σύνδεσής τους με τη θεσμική πολιτική ξηρασίας. Οι τοπικοί ενδιαφερόμενοι φορείς έχουν την καλύτερη γνώση των διαφόρων τομέων χρήσης νερού και των συνιστωσών του υδρολογικού κύκλου και μπορούν να διασφαλίσουν τη συνοχή των στόχων και την εφαρμογή τους εκεί όπου το κοινωνικοοικονομικό κόστος είναι το χαμηλότερο. Η ενεργός συμμετοχή συμβάλλει στην επίτευξη της βέλτιστης βιώσιμης ισορροπίας, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές πτυχές και διευκολύνοντας τη μακροπρόθεσμη συνέχιση της λήψης αποφάσεων με συναίνεση.

Ένα παράδειγμα πιθανής πηγής συγκρούσεων είναι η κατανομή των υδάτινων πόρων μεταξύ του τομέα του πόσιμου νερού και του γεωργικού τομέα κατά τη διάρκεια καταστάσεων ξηρασίας. Προτεραιότητα δίνεται συνήθως στον τομέα του πόσιμου νερού που ικανοποιεί το 100 % των αναγκών, ενώ οι ποσότητες που διατίθενται για γεωργική άρδευση εξαρτώνται από την εναπομένουσα διαθεσιμότητα νερού και σπανίως ανταποκρίνονται στις ανάγκες. Για να αυξηθεί η αποδοχή της ιεράρχησης των χρήσεων νερού κατά τη διάρκεια της ξηρασίας, όπως ορίζεται από τα σχέδια και τις στρατηγικές διαχείρισης της ξηρασίας, είναι σημαντικό να συγκεντρωθούν τα ενδιαφερόμενα μέρη από τον τομέα του πόσιμου νερού και της γεωργίας και να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή συζητήσεων σχετικά με τον τρόπο καθορισμού προτεραιοτήτων και εξισορρόπησης των διαφόρων συμφερόντων.

Οι περιορισμοί του νερού και ο καταμερισμός είναι πολύ αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση της ζήτησης νερού κατά τη διάρκεια της λειψυδρίας και των καταστάσεων έκτακτης ξηρασίας. Μπορούν να εφαρμοστούν πολύ γρήγορα και να έχουν γρήγορη επίδραση στη μείωση της ζήτησης νερού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι ακόμη και αποτελεσματικοί μακροπρόθεσμα, όταν οι περιορισμοί δεν επιβάλλονται πλέον λόγω μαθησιακών αποτελεσμάτων. Ωστόσο, και τα δύο μέτρα δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται σκόπιμα για την άμβλυνση των προβλημάτων λειψυδρίας μακροπρόθεσμα. Ένας σημαντικός παράγοντας επιτυχίας γενικά είναι η συνειδητή συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και του ευρέος κοινού και η νομική εξουσία για την επιβολή των περιορισμών του νερού στην κοινωνία.

Ένας περιοριστικός παράγοντας είναι ότι τα μέτρα είναι αποτελεσματικά μόνο εάν ελέγχεται η συμμόρφωση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υψηλό κόστος παρακολούθησης. Επιπλέον, η δημιουργία των απαραίτητων σχεδίων διαχείρισης της ξηρασίας, διαδικασιών και νόμων είναι μια πολύ χρονοβόρα διαδικασία που συνδέεται με το διοικητικό κόστος.

Οι υποχρεωτικοί περιορισμοί στο νερό μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική εξοικονόμηση νερού σε σύντομο χρονικό διάστημα, συγκρίσιμη μόνο με σημαντικές αυξήσεις των τιμών. Οιπεριορισμοί συνήθως ευνοούνται από τα οικονομικά μέσα σε προσωρινές καταστάσεις με εξαιρετικά περιορισμένη παροχή νερού. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά συνδέονται με τη μείωση της κοινωνικοοικονομικής ευημερίας και τις σημαντικές περικοπές των δημόσιων εσόδων, οι οποίες ενδέχεται να απαιτηθούν για την εφαρμογή μέτρων αποτελεσματικότητας του συστήματος. Οι περιορισμοί όσον αφορά το νερό επιβάλλουν δαπάνες ταλαιπωρίας, κόστος κατανομής της αποδοτικότητας, καθώς και σημαντικές δαπάνες επιβολής.

Άλλα μέτρα, όπως λεπτομερή σχέδια διαχείρισης της ξηρασίας και η καθιέρωση ενός αξιόπιστου συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για την ξηρασία που θα επιτρέπει μια πιο προσεκτική χρήση των υπόλοιπων υδάτινων πόρων, είναι σημαντικά από οικονομική άποψη, καθώς μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου επιβολής αυστηρών υδατικών περιορισμών ή μέτρων κατανομής των υδάτων.

Η οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ) μπορεί να προσανατολίσει τις αρμόδιες διοικήσεις προς την εξοικονόμηση νερού εν γένει. Το άρθρο 9 (τιμολόγηση του νερού) της ΟΠΥ μπορεί να εφαρμοστεί σε συνδυασμό μεπεριορισμούς στο νερό. Τα σχέδια διαχείρισης τηςξηρασίας, τα οποία μπορούν επίσης να υπόκεινται στο πρόγραμμα μέτρων της ΟΠΥ, περιλαμβάνουν συνήθως περιορισμούς και μεθόδους για τον καταμερισμό σε περίπτωση ξηρασιών. The practice to restrict water use in times of water scarcity or drought is included in many Member States' water allocation policies and in some Member States, restrictions are determined according to a hierarchy of water users. Οι κανόνες άντλησης είναι μερικές φορές αυστηρότεροι σε περιοχές που πάσχουν από χρόνια έλλειψη νερού. Το 2020εκδόθηκενέος κανονισμόςτης ΕΕ σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων για γεωργική άρδευση (κανονισμός (ΕΕ) 2020/741). Το επαναχρησιμοποιούμενο νερό είναι ένας σημαντικός πόρος σε περιόδους λειψυδρίας.

Τα μέτρα περιορισμού και κατανομής τουνερού μπορούν να εφαρμοστούν πολύ γρήγορα κατά τη διάρκεια καταστάσεων λειψυδρίας και ξηρασίας (εντός λίγων ημερών έως εβδομάδων). Σαφείς διαδικασίες, για παράδειγμα που καθορίζονται σε ένα σχέδιο διαχείρισης της ξηρασίας, μπορούν να επιταχύνουν την εφαρμογή αυτών των μέτρων. Η συμφωνία για τις διαδικασίες αυτές μπορεί, ωστόσο, να είναι μια πιο χρονοβόρα διαδικασία,δεδομένου ότι θα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη,και ενδέχεται να έχει αντικρουόμενα συμφέροντα,για παράδειγμα όσον αφορά την ιεράρχηση της παροχής νερού σε διάφορους τομείς.

Η διάρκεια ζωής τωνμέτρων ανάπαυσης και διανομήςνερούείναι συνήθως1 έτος, δεδομένου ότι εφαρμόζονται ως έκτακτα μέτρα κατά τη διάρκεια λειψυδρίας και ξηρασίας. Η αποτελεσματικότητα αυτών τωνμέτρων θα πρέπει να αξιολογείταισυνεχώςκαι οι διαδικασίες εφαρμογής αυτών των μέτρων να προσαρμόζονται αναλόγως. Σε περίπτωση επίμονης λειψυδρίας, θα πρέπει να προτιμηθούν άλλα μέτρα που εφαρμόζονται και διατηρούνται μακροπρόθεσμα.