Γιαρδιάση

Η Giardiasis (επίσης γνωστή ως δυσεντερία Lamblia ή Lambliosis) είναι μια μολυσματική διάρροια που προκαλείται από το παράσιτο Giardia lamblia. Η Giardiasis είναι η συχνότερα αναφερόμενη παρασιτική τροφιμογενής και υδατογενής νόσος στην Ευρώπη (ECDC, 2014-2022· Leitsch, 2015). Η ασθένεια εξακολουθεί να είναι ανεπαρκώς αναγνωρισμένη και δεν αναφέρεται επαρκώς με εκτιμώμενη συχνότητα 4 έως 100 φορές υψηλότερη από τις πραγματικές αναφορές περιστατικών (Huang and White, 2006). Οι αυξανόμενες θερμοκρασίες και τα πιο ακραία φαινόμενα που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή αναμένεται να αυξήσουν τον αριθμό των κρουσμάτων γιαρντίασης.

Ποσοστό κοινοποίησης Giardiasis (χάρτης) και αναφερθέντα κρούσματα (γράφημα) στην Ευρώπη

_{Πηγή: ECDC, 2024, Άτλαντας επιτήρησης των μολυσματικών ασθενειών}

_{Σημειώσεις: Ο χάρτης και η γραφική παράσταση παρουσιάζουν στοιχεία για τις χώρες μέλη του ΕΟΧ. Τα όρια και τα ονόματα που εμφαίνονται σε αυτόν τον χάρτη δεν συνεπάγονται επίσημη έγκριση ή αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα όρια και τα ονόματα που εμφαίνονται σε αυτόν τον χάρτη δεν συνεπάγονται επίσημη έγκριση ή αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ασθένεια πρέπει να κοινοποιείται σε επίπεδο ΕΕ, αλλά η περίοδος αναφοράς ποικίλλει μεταξύ των χωρών. Όταν οι χώρες αναφέρουν μηδενικές περιπτώσεις, το ποσοστό κοινοποίησης στον χάρτη εμφανίζεται ως «0». Όταν οι χώρες δεν έχουν αναφέρει τη νόσο σε ένα συγκεκριμένο έτος, το ποσοστό δεν είναι ορατό στον χάρτη και φέρει την ένδειξη «μη δηλωθείσα» (τελευταία ενημέρωση τον Σεπτέμβριο του 2024).}

Πηγή & μετάδοση

Τα παράσιταGiardia lamblia μπορούν να επιβιώσουν στο λεπτό έντερο των ανθρώπων, άγριων και κατοικίδιων θηλαστικών. Πριν περάσουν τα μικροσκοπικά παράσιτα στα κόπρανα, εγκλωβίζονται μέσα σε σκληρά κελύφη που ονομάζονται κύστες, γεγονός που τους επιτρέπει να επιβιώσουν για μήνες έξω από το σώμα σε κρύο νερό ή χώμα. Ένα μολυσμένο άτομο μπορεί να μεταφέρει κύστεις Giardia απαρατήρητες και να μολύνει άλλους ανθρώπους όταν οι υγιεινές πρακτικές είναι ανεπαρκείς (Adam, 2001· Huang and White, 2006).

Οι κύριες πηγές μόλυνσης είναι το μολυσμένο νερό, τα τρόφιμα, το έδαφος ή οι επιφάνειες. Κρούσματα ασθενειών συμβαίνουν συχνά μετά την κατανάλωση μη επεξεργασμένου πόσιμου νερού ή την επαφή με μολυσμένες πηγές νερού κατά τη διάρκεια της αναψυχής. Επιπλέον, οι λοιμώξεις είναι συχνές στα κέντρα ημερήσιας φροντίδας ή λόγω ανθυγιεινών πρακτικών παρασκευής τροφίμων. Η χλωρίωση ως επεξεργασία νερού δεν μπορεί να σκοτώσει τις κύστεις Giardia, ειδικά όταν το νερό είναι κρύο (Stuart et al., 2003· Τόμσον, 2011). Στην Ευρώπη, περίπου το 35 % των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων συνδέεται με ταξίδια (ECDC, 2023).

Επιπτώσεις στην υγεία

Οι επιπτώσεις στην υγεία κυμαίνονται από ασυμπτωματική έως σοβαρή χρόνια διάρροια. Περισσότερες κύστεις Giardia στο σώμα του ασθενούς προκαλούν πιο σοβαρές λοιμώξεις, επειδή τα παράσιτα χρησιμοποιούν απαραίτητα θρεπτικά συστατικά του ξενιστή τους. Συνήθως, η νόσος οδηγεί σε κοιλιακές και στομαχικές κράμπες, ναυτία, έμετο και διάρροια με σοβαρό φούσκωμα. Η διάρροια είναι υδαρής ή ακόμη και αφρώδης και τα συμπτώματα διαρκούν αρκετές εβδομάδες. Εάν η απώλεια υγρών είναι πολύ υψηλή, μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση. Όταν δεν αντιμετωπίζεται, η γιαρντίαση μπορεί να έχει μια πολύ ενοχλητική και παρατεταμένη πορεία. Η γιαρδίαση συνήθως δεν είναι απειλητική για τη ζωή, εκτός από άτομα που είναι σε κακή υγεία, υποσιτισμένα ή με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα (Carmena, 2010).

Νοσηρότητα και θνησιμότητα

Στις χώρες μέλη του ΕΟΧ (εξαιρουμένης της Δανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, του Λιχτενστάιν, των Κάτω Χωρών, της Ελβετίας και της Τουρκίας λόγω έλλειψης στοιχείων), κατά την περίοδο 2007-2022:

• 213,156 επιβεβαιωμένες λοιμώξεις μεταξύ 2007-2023.
• Ποσοστό κοινοποίησης 4,08 περιπτώσεων ανά 100000 πληθυσμό το 2022
• Μικρή πιθανότητα νοσηλείας[1]
• 12 θάνατοι
• Σταθερή τάση από το 2015. Ο αριθμός των κρουσμάτων μειώθηκε το 2020, πιθανώς λόγω των περιορισμών της νόσου COVID-19 και της ελλιπούς αναφοράς. Το 2021 ο αριθμός των υποθέσεων αυξήθηκε εκ νέου, σημαντικά υψηλότερος από το επίπεδο της περιόδου 2015-2019. Το 2023 καταγράφηκαν 6 θάνατοι.

(ECDC, 2014-2022· ECDC, 2023)

Κατανομή ανά πληθυσμό

• Ηλικιακή ομάδα με τη μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης ασθενειών στην Ευρώπη: 0 — 4 ετών (ECDC, 2014-2022)
• Ομάδες που διατρέχουν κίνδυνο σοβαρής νόσου: παιδιά και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
• Ομάδες με υψηλότερο κίνδυνο μόλυνσης: άνθρωποι που ζουν ή εργάζονται σε περιοχές με κακή αποχέτευση ή κέντρα ημερήσιας φροντίδας (Huang and White, 2006)

Κλιματική ευαισθησία

Κλιματική καταλληλότητα

Τα παράσιταGiardia μπορούν να επιβιώσουν από θερμοκρασίες κάτω από -4 °C. Ωστόσο, τα παράσιτα υποφέρουν από θερμοκρασίες άνω των 23 °C και επίπεδα pH πάνω από 7,1 (Thompson, 2011).

Εποχικότητα

Στην Ευρώπη, δεν υπάρχει πολύ σαφής εποχική τάση, αν και συχνά αναφέρεται μεγαλύτερος αριθμός κρουσμάτων μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου (ECDC, 2014-2022).

Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής

Οι περιπτώσεις γιαρντίασης αυξάνονται με τις αυξανόμενες θερμοκρασίες και τα πιο ακραία φαινόμενα. Το παρασιτικό φορτίο Giardia συχνά ενισχύεται σε ζώα όπως αρουραίους ή κάστορες. Οι εντατικές και συχνότερες έντονες βροχοπτώσεις, που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν τις συγκεντρώσεις Giardia στα υδατικά συστήματα, εξ ου και ο κίνδυνος μόλυνσης(Rupasinghe et al., 2022). Οι πλημμύρες μπορεί να οδηγήσουν σε μόλυνση των φυσικών πηγών νερού όταν οι κύστεις Giardia που προέρχονται από κοπριά ξεπλένονται από τα χωράφια. Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν ξεπεραστεί η χωρητικότητα των αποχετευτικών συστημάτων. Οι ξηρασίες από την άλλη πλευρά μπορεί να αυξήσουν τις συγκεντρώσεις παθογόνων σε επιβλαβή επίπεδα (Semenza και Menne, 2009) ή να προκαλέσουν χαμηλές ροές με αποτέλεσμα το παράσιτο Giardia να εγκατασταθεί στη λάσπη ή την άμμο (Patz et al., 2000).

Πρόληψη & Θεραπεία

Πρόληψη

• Βελτιωμένες εγκαταστάσεις υγιεινής
• Διήθηση πόσιμου νερού και νερού αναψυχής
• Κατάλληλος χειρισμός τροφίμων και νερού για την πρόληψη της διασταυρούμενης μόλυνσης
• Ευαισθητοποίηση σχετικά με τη μετάδοση ασθενειών, την προσωπική και δημόσια υγιεινή και την καραντίνα των μολυσμένων ατόμων

Θεραπεία

• Ενυδάτωση και αντικατάσταση ηλεκτρολυτών
• Νιταζοξανίδη φάρμακα

Στοιχεία αναφοράς

Adam, R. D., 2001, Biology of Giardia lamblia, Clinical Microbiology Reviews 14(3), 447-475. https://doi.org/10.1128/CMR.14.3.447-475.2001

Carmena, D., 2010, Waterborne transmission of Cryptosporidium and Giardia: ανίχνευση, επιτήρηση και επιπτώσεις στη δημόσια υγεία: Méndez-Vilas, A. (επιμ.), Current Research, Technology and Education Topics in Applied Microbiology and Microbial Biotechnology, σ. 3-14.

ECDC, 2014-2022, Ετήσιες επιδημιολογικές εκθέσεις για την περίοδο 2012-2019 — Giardiasis (lambliasis). Διατίθεται στη διεύθυνση https://www.ecdc.europa.eu/en/giardiasis. Τελευταία πρόσβαση τον Αύγουστο του 2023.

ECDC, 2024, Άτλας επιτήρησης των μολυσματικών ασθενειών. Διατίθεται στη διεύθυνση https://atlas.ecdc.europa.eu/public/index.aspx. Τελευταία πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2024.

Huang, D.B., and White, A.C., 2006, An Updated Review on Cryptosporidium and Giardia. Γαστρεντερολογικές Κλινικές Βόρειας Αμερικής 35(2), 291-314. https://doi.org/10.1016/j.gtc.2006.03.006

Leitsch, D., 2015, Drug Resistance in the microaerophilic Parasite Giardia lamblia. Τρέχουσες εκθέσεις τροπικής ιατρικής 2(3), 128-135. https://doi.org/10.1007/s40475-015-0051-1

Patz, J.A., et al., 2000, Επιπτώσεις της περιβαλλοντικής αλλαγής στις αναδυόμενες παρασιτικές ασθένειες. Διεθνής Εφημερίδα για την Παρασιτολογία 30(12-13), 1395–1405. https://doi.org/10.1016/S0020-7519(00)00141-7

Rupasinghe, R., et al., 2022, Climate change and zoonoses: Ανασκόπηση της τρέχουσας κατάστασης, των κενών γνώσεων και των μελλοντικών τάσεων, Acta Tropica 226, 106225. https://doi.org/10.1016/j.actatropica.2021.106225

Semenza, J. C., and Menne, B., 2009, Κλιματική αλλαγή και μολυσματικές ασθένειες στην Ευρώπη, The Lancet Infectious Diseases 9(6), 365-375. https://doi.org/10.1016/S1473-3099 (09)70104-5https://(09)70104-5

Stuart, J. M., et al., 2003, Παράγοντες κινδύνου για σποραδική γιαρντίαση: Μελέτη ελέγχου περιπτώσεων στη νοτιοδυτική Αγγλία, Αναδυόμενες μολυσματικές ασθένειες 9(2), 229-233. https://doi.org/10.3201/eid0902.01048

Thompson, R.C. A., 2011, μολύνσεις Giardia, σε: Πάλμερ, Σ.Ρ. κ.ά. (Εκδ.), Oxford Textbook of Zoonoses: Βιολογία, Κλινική Πρακτική και Δημόσια Υγεία, 2η^έκδοση, σ.522 -535, Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/med/9780198570028.003.0052

[1] Η πιθανότητα νοσηλείας χαρακτηρίζεται ως χαμηλή, μέτρια ή υψηλή όταν αντίστοιχα & 25 %, 25-75 % ή > 75 % των περιπτώσεων νοσηλεύονται.