Πτυχές υγείας στη χώρα που υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με την προσαρμογή στο πλαίσιο του κανονισμού για τη διακυβέρνηση (2023)

Τον Μάρτιο του 2023, τα κράτη μέλη της ΕΕ ανέφεραν για δεύτερη φορά τις εθνικές τους δράσεις προσαρμογής στο πλαίσιο του κανονισμού για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα (άρθρο 19). Τα κράτη μέλη του ΕΟΧ που δεν είναι μέλη της ΕΕ κλήθηκαν να παράσχουν παρόμοιες πληροφορίες σε εθελοντική βάση. Η παρούσα ιστοσελίδα παρουσιάζει τις βασικές πτυχές υγείας των πληροφοριών προσαρμογής που αναφέρθηκαν. Αποσπάσματα σχετικά με την υγεία από τις επιμέρους χώρες είναι διαθέσιμα μέσω των προφίλ των χωρών για το κλίμα και την υγεία. 

Βασικά μηνύματα

• Το 2023, η υγεία αναφέρθηκε ως ο τομέας που επηρεάστηκε περισσότερο από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

• Οι περισσότερες αξιολογήσεις κινδύνου και ευπάθειας της κλιματικής αλλαγής αναφέρουν υψηλό κίνδυνο δυνητικών μελλοντικών επιπτώσεων στον τομέα της υγείας. 

• Οι ευάλωτοι πληθυσμοί αναγνωρίζονται ως δυσανάλογα επηρεασμένοι από κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με το κλίμα. 

• Τα προορατικά μέτρα που έχουν ληφθεί για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον τομέα της υγείας από τις χώρες περιλαμβάνουν τη δημιουργία συνεργατικής δομής διακυβέρνησης, προγραμμάτων κατάρτισης και εκπαίδευσης για τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας, ευαισθητοποίησης και εφαρμογής συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. 

Το 2023, η υγεία αναφέρθηκε ως ο τομέας που επηρεάστηκε περισσότερο από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής 

Στο πλαίσιο της υποβολής εκθέσεων ανά χώρα για το 2023, οι ευρωπαϊκές χώρες ανέφεραν ότι η υγεία ήταν ο τομέας που επλήγη περισσότερο από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ταυτόχρονα, οι ευρωπαϊκές εθνικές και περιφερειακές στρατηγικές, σχέδια και πλαίσια επισημαίνουν την υγεία ως τομέα προτεραιότητας για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Αυτό σηματοδοτεί την ευρεία αναγνώριση από τις ευρωπαϊκές χώρες των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία και την επείγουσα ανάγκη προετοιμασίας του τομέα της υγειονομικής περίθαλψης για την καλύτερη αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Βασικοί επηρεαζόμενοι τομείς που αναφέρθηκαν το 2023. Πηγή: ΕΟΠ, 2023

Οι περισσότερες χώρες ανέφεραν υψηλό κίνδυνο πιθανών μελλοντικών επιπτώσεων.

Η πρωταρχική προσέγγιση για τον εντοπισμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι μέσω της εκτίμησης κινδύνου και ευπάθειας της κλιματικής αλλαγής (CCRVA), η οποία ενσωματώνει δεδομένα σχετικά με τους κλιματικούς κινδύνους, τους ευάλωτους τομείς, τις υποδομές και τα δημογραφικά στοιχεία για τον προσδιορισμό του επιπέδου κινδύνου που ενέχουν οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Πολλές χώρες σε ολόκληρη την Ευρώπη ανέφεραν ότι διεξάγουν εθνικά, τοπικά και τομεακά CCRVA, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης συγκεκριμένων κινδύνων και τρωτών σημείων για τη δημόσια υγεία και τον τομέα της υγείας.

Περισσότερες από το ένα τρίτο των χωρών ανέφεραν υψηλό επίπεδο παρατηρούμενων επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών στη συχνότητα και το μέγεθος των συμβάντων, υψηλή πιθανότητα έκθεσης σε μελλοντικούς κινδύνους που σχετίζονται με το κλίμα και υψηλά επίπεδα ευπάθειας. Οι περισσότερες χώρες ανέφεραν επίσης ότι ο τομέας της υγείας τους διατρέχει μέτριο ή υψηλό κίνδυνο μελλοντικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. ΗΚροατία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Πορτογαλία και η Σλοβακία ανέφεραν υψηλά επίπεδα ανησυχίας και στις τέσσερις κατηγορίες. Ορισμένοι από τους βασικούς κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με το κλίμα που εντοπίστηκαν από το CCRVA περιλαμβάνουν τις εστίες μολυσματικών ασθενειών, τη θερμική καταπόνηση, την ξηρασία, τις πλημμύρες και την εξάπλωση αλλεργιογόνων.

Υποβολή εκθέσεων ανά χώρα σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στον τομέα της υγείας.

Πηγή: Κανονισμός για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και τη Δράση για το Κλίμα 2023

Οι ευάλωτοι πληθυσμοί επηρεάζονται δυσανάλογα από κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με το κλίμα.

Τα CCRVA έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί για να προσδιορίσουν τον τρόπο με τον οποίο οι διάφορες δημογραφικές ομάδες θα επηρεαστούν διαφορετικά από τους κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με το κλίμα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν θα γίνουν εξίσου αισθητές. Οι ευάλωτοι πληθυσμοί, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων ενηλίκων, των παιδιών, των ατόμων που ζουν με αναπηρίες, των ιατρικών προϋποθέσεων ή της φτώχειας, θα βιώσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής με διαφορετικό τρόπο από ό,τι τα μέλη της κοινωνίας που ζουν χωρίς προκλήσεις στον τομέα της υγείας και έχουν πρόσβαση στα εργαλεία και τους πόρους που απαιτούνται για την προσαρμογή στις επιπτώσεις που σχετίζονται με το κλίμα. Οι ευάλωτοι πληθυσμοί είναι συχνά περισσότερο εκτεθειμένοι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και ενδέχεται να μην διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους για την επαρκή αντιμετώπιση ή τον μετριασμό των κινδύνων που σχετίζονται με το κλίμα.

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αναπτύξουν στοχευμένες στρατηγικές για την προστασία των ευάλωτων πληθυσμών από τους κινδύνους που συνδέονται με το κλίμα και τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Ορισμένα από τα βασικά μέτρα που λαμβάνονται για την προστασία των πληθυσμών από κινδύνους για την υγεία που προκαλούνται από το κλίμα περιλαμβάνουν την εφαρμογή συστημάτων επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης, την ευαισθητοποίηση της κοινότητας και την ευαισθητοποίηση έναντι των κινδύνων που σχετίζονται με το κλίμα, τη βελτίωση των δημόσιων υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των γαλαζοπράσινων υποδομών για την αντιμετώπιση των κινδύνων πλημμύρας και θερμότητας στις πόλεις, τις δημόσιες πηγές νερού και την εισαγωγή κέντρων ψύξης.

Οι χώρες σε όλη την Ευρώπη λαμβάνουν προληπτικά μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον τομέα της υγείας.

Οι ευρωπαϊκές χώρες σχεδιάζουν και εφαρμόζουν μέτρα προσαρμογής που λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία. Οι χώρες, για παράδειγμα η Κροατία, η Κύπρος, η Τσεχία, η Δανία, η Γερμανία ή η Πορτογαλία, υποβάλλουν έκθεση σχετικά με τη συνεργασία μέσω ομάδων εργασίας, επιτροπών και άλλων δομών διακυβέρνησης που φέρνουν σε επαφή τις δημόσιες αρχές και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη που ασχολούνται με την υγεία και την κλιματική αλλαγή και αποσκοπούν σε μεγαλύτερη ολοκλήρωση των πολιτικών.

Σε χώρες όπως η Ιρλανδία, η Φινλανδία και η Σουηδία, έχουν αναπτυχθεί τομεακά σχέδια προσαρμογής στην υγεία. Επιπλέον, στην Αυστρία και τη Βουλγαρία, θέματα που σχετίζονται με το κλίμα έχουν ενσωματωθεί στο πρόγραμμα σπουδών και τη συνεχή εκπαίδευση των παρόχων ιατρικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών, των νοσηλευτών και άλλων επαγγελματιών του τομέα της υγείας. Στόχος είναι να ενισχυθεί η ικανότητα των επαγγελματιών του τομέα της υγείας να ανταποκρίνονται και να αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις στην υγεία που σχετίζονται με το κλίμα, καθώς και να ανταποκρίνονται σε νέες και αναδυόμενες προκλήσεις στον τομέα της υγείας που σχετίζονται με το κλίμα.

Πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Αυστρίας, της Βουλγαρίας, της Κύπρου, της Γερμανίας και της Πολωνίας, έχουν εφαρμόσει προγράμματα για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τις επιπτώσεις στην υγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου βελτίωσης της προσωπικής ετοιμότητας στο σπίτι. Αρκετές χώρες έχουν επίσης εφαρμόσει συστήματα παρακολούθησης και έγκαιρης προειδοποίησης για την προειδοποίηση του κοινού, των εργοδοτών, καθώς και του τομέα της υγείας σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης έχουν σχεδιαστεί για να προειδοποιούν τις αρχές για τον κίνδυνο πλημμύρας, τις ακραίες θερμοκρασίες, τα αλλεργιογόνα ή την παρουσία παθογόνων παραγόντων ή μολυσματικών ασθενειών, ώστε να παρέχεται χρόνος για μια προληπτική αντίδραση. Σε ορισμένες δικαιοδοσίες, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης ενημερώνουν πότε πρέπει να ανοίξουν κέντρα ψύξης, να εκκενώσουν τους ανθρώπους που ζουν σε ζώνες πλημμύρας ή να κλείσουν σημεία κολύμβησης αναψυχής λόγω της παρουσίας βακτηρίων.  

Οι εκθέσεις ανά χώρα περιλαμβάνουν παραδείγματα δράσεων που αναλήφθηκαν για την αντιμετώπιση διαφόρων κλιματικών κινδύνων για την υγεία σε οικιακούς χώρους, χώρους εργασίας και χώρους υγειονομικής περίθαλψης

Τα πιο συχνά απαριθμούμενα παραδείγματα δράσεων επικεντρώνονται στη διαχείριση των κινδύνων για την υγεία από τις υψηλές θερμοκρασίες και στην παρακολούθηση των λοιμωδών (ιδίως μεταδιδόμενων από φορείς) νόσων, ακολουθούμενη από την αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με πλημμύρες.

Στη Γερμανία, η ενσωμάτωση των κινδύνων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή για την υγεία συνεχίζεται στις διατάξεις για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία.  Στη Φινλανδία, θεσπίζονται διατάξεις σχετικά με τους παράγοντες που σχετίζονται με τις συνθήκες θερμοκρασίας των κτιρίων κατοικιών που επηρεάζονται από το μεταβαλλόμενο κλίμα. Στην Αυστρία, το σχέδιο δράσης «Κατευθυντήριες γραμμές για τη θερμότητα» υποστηρίζει ιατρικές εγκαταστάσεις και εγκαταστάσεις φροντίδας για την ανάπτυξη και την κατάρτιση των δικών τους σχεδίων θέρμανσης.

Οι χώρες περιλαμβάνουν παραδείγματα σχεδίων προσαρμογής με έμφαση στην υγεία σε υποεθνικό επίπεδο, για παράδειγμα στην Ιταλία, την Πολωνία, την Πορτογαλία ή τη Ρουμανία.

Περισσότερες πληροφορίες

Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες μέσω του προφίλ της χώρας για το κλίμα και την υγεία.