5.1 Plean gníomhaíochta éifeachtach um oiriúnú a cheapadh

A luaithe a bheidh measúnú déanta ar rioscaí agus leochaileachtaí maidir leis an athrú aeráide (Céim2) agus roghanna oiriúnaithe tosaíochta sainaitheanta agus roghnaithe (Céim3 agus Céim 4), is féidir creat a bhunú chun gníomhaíocht oiriúnaithe a chur chun feidhme — straitéis agus plean gníomhaíochta. Chun go mbeidh an creat sin éifeachtach, ní mór torthaí chéimeanna 1 go 4 a chur san áireamh ann agus ní mór é a bheith faoi réir comhairliúchán poiblí agus aitheantas foirmiúil ag na húdaráis áitiúla ábhartha.

Sonraítear sa Straitéis Oiriúnaithe nua go gcuideoidh an tAontas leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha bogadh ó phleanáil go gníomhaíocht, trí shaoráid tacaíochta beartais a phíolótú. Cuirfidh an tsaoráid sin cúnamh teicniúil díreach ar fáil chun cabhrú lena straitéisí agus lena bpleananna oiriúnaithe a fhorbairt agus a chur chun feidhme. Faoi láthair tá an tsaoráid tacaíochta beartais ag céim a deartha agus táthar ag súil go seolfar í faoi dheireadh 2021.

Geallann cathracha is sínitheoirí Chúnant na Méaraí go bhforbróidh siad plean gníomhaíochta ina mbeidh comhpháirt oiriúnúcháin, gníomhaíochtaí oiriúnúcháin agus faireachán agus meastóireacht rialta orthu.  Foghlaim faoi thaithí chathracha sínithe Chúnant na Méaraí sa seimineár gréasáin “Straitéis agus plean gníomhaíochta oiriúnaithe a dhearadh”.

Is iondúil go mbíonn cur chun feidhme gníomhaíochtaí oiriúnúcháin, nuair nach ndéantar iad a phríomhshruthú go hiomlán i mbeartais earnála atá ann cheana, faoi threoir straitéis oiriúnúcháin thiomnaithe agus plean gníomhaíochta a ghabhann léi.

Is doiciméad tagartha í an straitéis oiriúnaithe ina leagtar amach fís agus treo na ngníomhaíochtaí agus na torthaí a bhfuiltear ag súil leo. Leagtar amach sa phlean gníomhaíochta a ghabhann leis an togra an méid is gá a dhéanamh chun gníomhaíochtaí a dhéanamh de na roghanna oiriúnaithe a roghnaíodh.

Is minic a fhorbraíonn údaráis áitiúla plean agus straitéis araon mar dhoiciméad aonair, ar a dtugtar ‘straitéis oiriúnúcháin’ nó ‘plean oiriúnúcháin’ (féach na samplaí i gCéim 5.2). Féadfar an straitéis oiriúnúcháin a ionchorprú i ndoiciméid phleanála eile freisin, e.g. doiciméid earnála. In aon chás, moltar dréacht den straitéis oiriúnúcháin a phlé i gcomhairliúchán poiblí leis na páirtithe leasmhara ábhartha uile (féach Céim 1.6).

Is iad seo a leanas roinnt gnéithe a d’fhéadfadh a bheith i straitéis oiriúnúcháin:

• Réamhrá ina mínítear an fáth a bhfuil gá le hoiriúnú, e.g. tionchair an athraithe aeráide atá ann faoi láthair agus a bhfuiltear ag súil leo (féach Céim 2.1)
• Breithniú ar thorthaí an mheasúnaithe ar rioscaí agus ar earnálacha leochaileacha (féach Céim 2.4)
• Cur chuige maidir leis an straitéis a fhorbairt, e.g. comhar le húdaráis laistigh agus lasmuigh den bhardas agus le páirtithe leasmhara poiblí agus príobháideacha eile (féach Céim 1.6)
• Aidhmeanna/cuspóirí an oiriúnaithe agus treoracha straitéiseacha
• Forálacha maidir le faireachán agus meastóireacht agus athbhreithniú a dhéanamh ar an straitéis (féach Céim 6)
• An t-ionchas don todhchaí

I gcásanna áirithe, nuair is ann do straitéis oiriúnúcháin cheana féin ar an leibhéal náisiúnta nó réigiúnach, féadfaidh bardais cinneadh a dhéanamh gan straitéis thiomnaithe a fhorbairt ach a bplean gníomhaíochta oiriúnúcháin a fhorbairt i gcomhréir leis an straitéis náisiúnta/réigiúnach sin.

Leagtar amach sa phlean gníomhaíochta a ghabhann leis an straitéis an méid is gá a dhéanamh chun gníomhaíochtaí a dhéanamh de na roghanna oiriúnaithe tosaíochta (Céim4). Tá an méid seo a leanas, ar a laghad, i bplean gníomhaíochta:

• Mionsonraí maidir le gach gníomhaíocht (agus foghníomhaíochtaí, más infheidhme) agus próisis agus sineirgí gaolmhara
• Róil agus freagrachtaí maidir le gníomhaíochtaí a chomhordú agus a chur i gcrích
• Tráthchlár don chur chun feidhme
• Meastachán ar na hacmhainní daonna agus airgeadais is gá agus/nó ar na scéimeanna cistiúcháin atá ar fáil
• Riachtanais faisnéise, ceisteanna taighde oscailte agus bealaí chun bearnaí eolais a dhúnadh
• Táscairí ratha le húsáid le haghaidh faireacháin agus meastóireachta (Céim6)

Más é an príomhchur chuige a roghnaíodh maidir le hoiriúnú don athrú aeráide a chur chun feidhme é trí phríomhshruthú sna doiciméid bheartais agus sna pleananna atá ann cheana (féach Céim 5.3), moltar mar sin féin doiciméad straitéiseach agus/nó pleanála a fhorbairt ina leagtar amach na príomhthionchair, na príomhearnálacha agus na príomhbheartais chun gnéithe oiriúnúcháin a chomhtháthú. Leis an bhforléargas sin, éascófar comhordú na ngníomhaíochtaí príomhshruthaithe.

Chun go mbeidh creat chun gníomhaíochtaí oiriúnúcháin a chur chun feidhme éifeachtach, tá sé ríthábhachtach formheas polaitiúil a fháil. Dá dtabharfaí aitheantas foirmiúil don straitéis forbartha agus don phlean gníomhaíochta a ghabhann léi, d’áiritheofaí inbhuanaitheacht na ngníomhaíochtaí oiriúnúcháin san fhadtéarma freisin.