Éagsúlú na dtáirgí agus na gcóras iascaigh agus dobharshaothraithe

Ciallaíonn éagsúlú iascaigh agus dobharshaothraithe athrú substaintiúil sa ghníomhaíocht táirgthe, ag freagairt d’athruithe ar infhaighteacht stoc éisc (le haghaidh iascaigh) agus/nó d’athruithe ar staid chomhshaoil an chórais mhuirí de bharr dúshláin aeráide agus dúshláin eile. Áirítear ar straitéisí éagsúlaithe aistriú i dtreo speicis mhalartacha nó — i gcás an dobharshaothraithe — tréithchineálacha géiniteacha nua, chomh maith le cleachtais bhainistíochta atá níos oiriúnaí do dhálaí athraithe. D’fhéadfaí a áireamh sa phróiseas oiriúnaithe freisin tionscnaimh éagsúlaithe gnó (sealadach nó buan) lasmuigh den earnáil, gníomhaíochtaí nua a bhaineann le hiascaireacht a fhorbairt (e.g. éiceathurasóireacht le soithí iascaireachta) ar féidir leo foinsí comhlántacha ioncaim a sholáthar d’oibreoirí. Is próiseas é an t-éagsúlú a dhéanann táirgeoirí áitiúla aonair nó níos fearr a dhéanann líonraí agus comhlachais táirgeoirí a bhfuil cumas gnó níos láidre acu, agus a bhaineann tairbhe as comhar trasearnála le gnólachtaí gaolmhara eile (e.g. an margadh, an turasóireacht) agus as tacaíocht ó údaráis phoiblí.

I gcás iascaigh, áirítear ar na gníomhaíochtaí oiriúnú trealaimh (trealamh inbhuanaithe nua nó trealamh solúbtha atá in ann speicis éagsúla a ghabháil, oiriúnaithe níos fearr do dhálaí athraithe, i dtimpeallachtaí éagsúla) agus oiriúnú soithí atá in ann an acmhainn éisc a shaothrú in áiteanna éagsúla, rud a mhéadaíonn soghluaisteacht iascairí de réir mar a athraíonn dáileadh stoic éisc de réir mar a athraíonn dálaí aigéin.

I gcás an dobharshaothraithe, is féidir le hathruithe ar speicis shaothraithe agus/nó ar thréithchineálacha géiniteacha éagsúla rannchuidiú le leochaileacht na hearnála i leith an athraithe aeráide a laghdú, ag aistriú i dtreo orgánaigh atá níos athléimní ó thaobh na haeráide de agus a fhásann níos fearr faoi dhálaí athraithe. Mar shampla, beidh ionsánna salanda agus borradh stoirme fabhrach d’fheirmeoireacht speiceas uisce goirt agus eorahailín, agus d’fhéadfadh teochtaí arda uisce agus moirtiúlacht a bheith fabhrach do speicis a fhulaingíonn leibhéil ísle ocsaigine tuaslagtha. Tá athruithe eile ar chleachtais dobharshaothraithe á gcur chun cinn níos mó agus níos mó chun feabhas a chur ar fheidhmíocht chomhshaoil, ar tháirgiúlacht agus ar bhrabúsacht an táirgthe dobharshaothraithe, rud a fhágann go mbíonn éifeachtaí dearfacha ar mhaolú agus ar oiriúnú don athrú aeráide, fiú nuair nach n-áirítear an t-athrú aeráide go sainráite i measc na bpríomhspreagthaí. I measc na samplaí tá córais dobharshaothraithe athchúrsála, dobharshaothrú iltrófach comhtháite agus dobharshaothrú amach ón gcósta lena gcuirtear deiseanna breise ar fáil chun speicis nó tréithchineálacha nua a úsáid sa dobharshaothrú. Is féidir le criosú rioscabhunaithe agus suíomh an dobharshaothraithe, lena n-áirítear rioscaí ó inathraitheacht agus athrú aeráide, tacú le héagsúlú aon uair a bhíonn limistéir nua le haghaidh táirgthe á bhfiosrú, agus caillteanais eacnamaíocha ó roghanna nach gcuireann gach ábhar imní agus riosca san áireamh i gceart á seachaint. Ba é an t-éagsúlú dobharshaothraithe raon feidhme Cheardlann Theicniúil FAO a reáchtáladh sa Róimh i mí an Mheithimh 2016 inar leagadh béim ar an ról atá aici athléimneacht a sholáthar in aghaidh aeráid athraitheach agus spreagthaí seachtracha eile, rud a chuir árachas eacnamaíoch, sóisialta agus éiceolaíoch le córais dobharshaothraithe.

Tá sé thar a bheith tábhachtach nach méadóidh gníomhaíochtaí éagsúlaithe an iarracht iascaireachta agus go mbeidh siad comhleanúnach leis na cuspóirí a leagtar síos leis an gComhbheartas Iascaigh, lena saothraítear iascach inbhuanaithe chomh maith le caomhnú stoc éisc agus acmhainní muirí. I gcás ar bith, ba cheart go leanfadh éagsúlú speiceas gafa nó saothraithe measúnuithe eolaíochtbhunaithe maidir le sláinte éiceachórais, bithshábháilteacht agus bithshlándáil, chomh maith le staidéir chuimsitheacha eacnamaíocha agus shóisialta. Ina theannta sin, níor cheart go bhfágfadh éagsúlú táirgí agus córas go mbeadh an earnáil níos leochailí sa mheántéarma agus san fhadtéarma chun tairbhí a bhaint amach sa ghearrthéarma. Is samplaí iad cleachtais neamh-inbhuanaithe, amhail iascaireacht thar theorainneacha inbhuanaitheachta nó i suíomh nua gan dearbhuithe inbhuanaitheachta nó gan trealamh inbhuanaithe ar bith, d’fhreagairtí mí-oiriúnaithe ar na dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus le hathruithe eile, agus iarmhairtí díobhálacha fadtéarmacha acu ar stoic agus ar éiceachórais mhuirí.

Tugtar le tuiscint freisin le héagsúlú táirgí ó dhobharshaothrú agus ó iascach éagsúlú margaí ar cheart iad a chur in oiriúint mar fhreagairt ar dhúshláin agus ar dheiseanna a bhaineann le hathruithe aeráide. Sa chomhthéacs sin, áirítear ar na gníomhaíochtaí bearta arb é is aidhm dóibh dearcadh na dtomhaltóirí a mhéadú maidir le táirgí iascaireachta a bhfuil branda inbhuanaitheachta acu agus iompar tomhaltóirí a athrú. Ba cheart éileamh tomhaltóirí ar speicis mhalartacha a spreagadh agus ba cheart díol gabhálacha speiceas atá ag teacht chun cinn a chur chun cinn, mar a d’eascair freisin as cás-staidéir a forbraíodh laistigh de ClimeFish arna chistiú ag Fís 2020 (e.g. Iascach Mhuir Aidriad, Iascach Iarthar na hAlban).

Ar deireadh, is samplaí eile d’éagsúlú lasmuigh den earnáil iad aistriú ó iascach go dobharshaothrú inbhuanaithe, aistriú ó tháirgeadh muirí go táirgeadh intíre agus gníomhaíochtaí eacnamaíocha comhlántacha a fhorbairt chuig iascach agus dobharshaothrú (e.g. tionscnaimh a bhaineann le turasóireacht ina n-úsáidtear soithí iascaireachta), brú ar stoic éisc a mhaolú agus aistriú a chruthú chuig deiseanna gnó nua atá ag brath ar acmhainní nach bhfuil chomh leochaileach céanna. I ndáil leis an méid sin, léiríonn torthaí thionscadal Muses arna mhaoiniú ag Fís 2020, a raibh sé mar aidhm leis na deiseanna Ilúsáide i bhFarraigí na hEorpa a fhiosrú, roinnt samplaí d’éagsúlú iascaigh i dtreo gníomhaíochtaí a bhaineann leis an éiceathurasóireacht, rannchuidiú le brú iascaireachta a laghdú, cleachtais iascaireachta inbhuanaithe a chur chun cinn agus foinsí ioncaim comhlántacha a chur ar fáil d’iascairí.